Qazaqstandaǵy $124 mlrd-tyq ınvestıtsııanyń artynda qandaı jobalar tur
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan sońǵy birneshe onjyldyqtaǵy eń aýqymdy ınvestıtsııalyq kezeńderdiń birine aıaq basyp otyr. Teńiz ken ornyn keńeıtý jobasy aıaqtalǵannan keıin el ekonomıkasynyń ósimin qamtamasyz etetin jańa iri jobalarǵa basymdyq berile bastady.
Tradereport Telegram-arnasynyń esebinshe, qazir Qazaqstanda árqaısysynyń quny 1 mlrd dollardan asatyn 13 megajoba jarııalanǵan. Olardyń jalpy quny 124 mlrd dollardan asady.
Degenmen jobanyń jarııalanýy onyń birden júzege asatynyn bildirmeıdi. Mıllıardtaǵan dollarlyq bastamalardy ázirleý, qarjylandyrý jáne qurylysyn bastaýǵa birneshe jyl ketýi múmkin. Sondyqtan tizimdegi jobalardyń bir bóligi áli kelissózder, jobalaý nemese geologııalyq barlaý kezeńinde tur.
Eń qymbat joba ázirge qaǵaz júzinde
Mańǵystaý oblysynda salynýy josparlanǵan Hyrasia One kesheniniń quny 40-50 mlrd dollarǵa baǵalanady. Bul — qazirgi tańda Qazaqstanda jarııalanǵan megajobalardyń ishindegi eń qymbaty.
Jobany german-shvedtik Svevind kompanııasy ázirlep jatyr. Kompanııa 2023 jyldan beri norvegııalyq memlekettik Statkraft quramyna kiredi. Hyrasia One týraly jospar alǵash ret 2021 jyly jarııalanǵanymen, sodan beri ony iske asyrý merzimi birneshe ret keıinge shegerildi.
Qazirgi ýaqytta aldyn ala jobalaý kezeńi aıaqtalǵan. Túpkilikti ınvestıtsııalyq sheshim 2026 jyly qabyldanady dep kútilýde. Al naqty qurylys jumystary áli bastalǵan joq.
Qazaqstandaǵy alǵashqy AES
Úlken aýyly mańynda salynatyn «Balqash» atom elektr stantsııasynyń quny 16,4 mlrd dollar bolady dep josparlanǵan. Jobanyń bas merdigeri — reseılik «Rosatom».
Joba qunynyń negizgi bóligi Reseı tarapynan beriletin nesıe esebinen qarjylandyrylyp, qalǵan shyǵyndy Qazaqstan úkimeti óteıdi.
Úlken aýylyndaǵy ınjenerlik izdestirý jumystary 2025 jyldyń tamyzynda bastaldy. Negizgi qurylysqa 2027 jyly kirisý, al atom elektr stantsııasyn 2035-2036 jyldary paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.
Qytaı ınvestorlary alıýmınıı óndirisine qarjy salmaq
Qazaqstanda alıýmınıı shıkizatyn óńdeýge baǵyttalǵan Qytaı kapıtalynyń eki iri jobasy ázirlenip jatyr.
Sonyń biri — Xinfa toby Pavlodar oblysynda júzege asyrýdy josparlaǵan 15 mlrd dollarlyq glınozem-alıýmınıı klasteri. Bul — qurylysy áli bastalmaǵan jobalardyń ishindegi eń qymbattarynyń biri.
Al qytaılyq East Hope kompanııasy Qostanaı jáne Aqtóbe oblystarynda 12,6 mlrd dollarlyq joba júzege asyrýdy kózdep otyr. BUU-nyń Saýda jáne damý jónindegi konferentsııasy (ıÝNKTAD) ony 2025 jyly damýshy Azııa elderinde jarııalanǵan eń iri jańa ınvestıtsııalyq jobalardyń biri retinde ataǵan.
Qazirgi ýaqytta eki joba boıynsha da jobalaý-smetalyq qujattama ázirlenip jatyr. Sondyqtan qurylys bastalatyn merzimder ázirge aldyn ala belgilengen jáne ózgerýi múmkin.
Derekter ortalyǵynan gaz-hımııa óndirisine deıin
Ekibastuz mańynda quny 10 mlrd dollarǵa deıin jetetin «Derekter ortalyqtary alqabynyń» qurylysy bastaldy. Jobaǵa amerıkalyq Firebird startapy, NVIDIA jáne qazaqstandyq «Qazaqtelekom» seriktes retinde qatysady. Nysandy kommertsııalyq paıdalanýǵa berý 2027 jylǵa josparlanǵan.
Eldiń batysynda Geo Jade Petroleum kompanııasy qazaqstandyq tarappen birlesip Sozaqtaǵy dástúrli emes gaz ken ornyn zerttep jatyr. Joba 7,8 mlrd dollarǵa baǵalanady. Alaıda ol ázirge memorandým jáne bastapqy zertteý kezeńinde.
Qurylysy naqty bastalǵan jobalardyń qatarynda Atyraý oblysyndaǵy «Sılleno» gaz-hımııa zaýyty da bar. Kásiporyndy 2029 jyly iske qosý josparlanyp otyr.
Temirtaýdaǵy Qarmet kombınatyn jańǵyrtýǵa 3,5 mlrd dollar baǵyttalmaq. Modernızatsııa jumystaryn 2028 jylǵa deıin aıaqtaý kózdelgen.
Jarııalanǵan jobanyń bári júzege asa ma?
124 mlrd dollarlyq ınvestıtsııalyq portfel aýqymdy kóringenimen, atalǵan jobalardyń júzege asý deńgeıi ártúrli. Birqatar nysanda qurylys bastalyp ketse, keıbiri áli jobalaý, kelissóz nemese zertteý satysynda.
ıÝNKTAD esebinde atalǵan 13 jobanyń ishinen East Hope bastamasy ǵana Qazaqstan ekonomıkasyndaǵy jyldyń mańyzdy ınvestıtsııalyq jobalarynyń biri retinde jeke kórsetilgen. Qalǵan jobalar ázirge jahandyq statıstıkada kórinis tappaǵanymen, olardyń jıyntyq quny eldegi ınvestıtsııalyq belsendiliktiń aýqymyn ańǵartady.
Sonymen birge iri jobalardyń merzimi keıinge shegerilýi, bastapqy quny men qýaty ózgerýi nemese keıbir bastamalardyń múlde basqa formatta júzege asýy yqtımal. Sondyqtan 124 mlrd dollardy Qazaqstan ekonomıkasyna quıylyp qoıǵan ınvestıtsııa retinde emes, qazirgi ýaqytta jarııalanǵan megajobalardyń jıyntyq quny retinde qarastyrǵan jón.
Soǵan qaramastan, energetıkadan metallýrgııaǵa, gaz-hımııa óndirisinen tsıfrlyq ınfraqurylymǵa deıingi bul bastamalar júzege assa, aldaǵy jyldary Qazaqstan ekonomıkasynyń qurylymyna eleýli yqpal etýi múmkin.
Budan buryn Qazaqstandaǵy 5 iri energetıkalyq joba qaı kezeńde turǵanyn jazǵanbyz.
