Qazaqstan joldarynda tuzdyń ornyna ne qoldanylady
ASTANA. KAZINFORM — Búginde kóshe-jol jelisin qysqy kútip-ustaýǵa arnalǵan taıǵaqqa qarsy bes otandyq materıal tirkelgen. Olardyń qatarynda qurǵaq ta, suıyq ta reagentter bar, dep habarlaıdy Qazaqstan jol ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń baspasóz qyzmeti.
QR Ekologııalyq kodeksiniń 238-babynyń 9-tarmaǵyna sáıkes, topyraqqa, jasyl jelekke jáne qalalyq ekojúıege tıgizetin teris áserine baılanysty eldi mekender aýmaǵynda qysqy taıǵaqqa qarsy kúreste as tuzyn qoldanýǵa tyıym salynady. Osyǵan baılanysty qys mezgilinde joldar men trotýarlardy qandaı materıaldarmen óńdeý kerektigi jáne tuzǵa qandaı balamalar praktıkada qoljetimdi ekeni barǵan saıyn ózekti bola túsýde.
Qazaqstan jol ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń («QazjolǴZI») mamandary atap ótkendeı, sońǵy jyldary elde zamanaýı taıǵaqqa qarsy sheshimderdi engizýge júıeli kózqaras qalyptasty. Jol salasynda qoldanylatyn barlyq jańa materıaldar men tehnologııalar sapasy tekserilgen jáne tıimdiligi dáleldengen sheshimderdi irikteý men baqylaýǵa arnalǵan Jol-qurylys materıaldary men jańa tehnologııalardyń biryńǵaı bazasynda mindetti túrde tirkeýden ótedi.
Mamandardyń málimetinshe, búginde atalǵan bazada kóshe-jol jelisin qysqy kútip-ustaýǵa arnalǵan taıǵaqqa qarsy shamamen bes otandyq materıal tirkelgen. Olardyń qatarynda qurǵaq ta, suıyq ta reagentter bar, bul óńirlerdiń klımattyq jáne paıdalaný jaǵdaılaryn eskere otyryp, tehnologııalardy ıkemdi tańdaýǵa múmkindik beredi.
Mańyzdysy — tirkelgen materıaldardyń quramynda hlorıdter joq. Bul olardyń jol ınfraqurylymyna, ınjenerlik qurylystarǵa, abattandyrý elementterine jáne qorshaǵan ortaǵa tıgizetin áserin edáýir tómendetedi. Sonymen qatar mundaı reagentter fýnktsıonaldyq tıimdiligin saqtaı otyryp, kóktaıǵaqtyń aldyn alady jáne qar-muz jınalýlaryn joıýǵa yqpal etedi.
— Tuzdan bas tartý — bul eksperıment emes, qaýipsiz ári tehnologııalyq sheshimderge sanaly túrde kóshý. Búginde ekologııaǵa zııan keltirmeı, qajetti ilinisý deńgeıin qamtamasyz etýge múmkindik beretin materıaldar qoldanysta bar, — dep atap ótedi QazjolǴZI sarapshylary.
Instıtýt mamandary tuzǵa balamalardyń bolýy óńirlerge qysqy jol kútiminiń tájirıbesin kezeń-kezeńimen jańartýǵa, qaýipsizdik deńgeıin tómendetpeı, bir mezgilde ekologııalyq zańnama talaptaryn oryndaýǵa múmkindik beretinin erekshe atap kórsetedi.
— Jol-qurylys materıaldary men jańa tehnologııalardyń biryńǵaı bazasy tapsyrys berýshilerdiń teorııaǵa emes, Qazaqstan jaǵdaıyna beıimdelgen, synaqtan ótken jáne usynylǵan sheshimderge súıenýi úshin qurylǵan, — dep túsindiredi «QazjolǴZI» ókilderi.
Taıǵaqqa qarsy jańa materıaldarǵa kóshý ózektiligi «QazjolǴZI» ázirlegen QR ST 4036–2025 «Eldi mekenderdiń kósheleri. Kóktaıǵaqqa qarsy materıaldar. Tehnıkalyq talaptar» ulttyq standartynyń qabyldanýymen odan ári arta tústi. Atalǵan qujat qalalyq ortada qoldanylatyn materıaldarǵa qoıylatyn biryńǵaı talaptardy bekitip, olardy júıeli túrde engizýdiń negizin qalaıdy.
Sarapshylardyń pikirinshe, qoldanystaǵy ekologııalyq talaptar, jańartylǵan tehnıkalyq tásilder jáne balamaly materıaldardyń paıda bolýy Qazaqstanda qalalyq joldardy qysqy kútip-ustaýda as tuzynan kezeń-kezeńimen bas tartyp, neǵurlym zamanaýı ári qaýipsiz sheshimderge kóshý úshin qolaıly jaǵdaı qalyptastyryp otyr.
Budan buryn Aqtóbede jol jóndeýshi merdiger men ákimdik arasynda daý týǵanyn jazǵanbyz.