Qazaqstanda JI saýattylyǵy mektepten memlekettik qyzmetke deıin engizilip jatyr

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń adamı kapıtaldy damytý jáne jasandy ıntellektini engizý jónindegi Joldaýlarynda bergen tapsyrmalaryn iske asyrý aıasynda elimizde JI-men jumys isteýdiń bazalyq daǵdylaryn meńgerýge, ony oqý protsesinde jáne kásibı qyzmette qoldanýǵa, sondaı-aq óz tehnologııalyq sheshimderin ázirleýge múmkindik beretin bilim berý baǵdarlamalary, ortalyqtar men tsıfrlyq platformalar qurylýda. Sonymen qatar JI salasynda mamandandyrylǵan daıarlaý júıesi qalyptasyp keledi. Ol stýdentterdi tereńdetip oqytýdan bastap ǵylymı zertteýler júrgizýge jáne jańa býyn mamandaryn daıarlaýǵa deıingi baǵyttardy qamtıdy.

JI-diń qarqyndy damýyn eskere otyryp, Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrligi men Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi kadr daıarlaý júıesin qaıta qurýda. Elimizde bazalyq JI-saýattylyq pen tehnologııalardy praktıkalyq qoldanýdan bastap tehnologııalyq kásipkerlikke, mamandandyrylǵan daıarlaýǵa jáne ǵylymı zertteýlerge deıingi ózara sabaqtas júıe qalyptastyrylýda.

Bul tásil eńbek naryǵyndaǵy ózgeristermen tyǵyz baılanysty. Halyqaralyq Quacquarelli Symonds analıtıkalyq agenttigimen birlesip júrgizilgen zertteýge sáıkes, mamandyqtardyń shamamen 70%-y JI-diń yqpalyna ushyraıdy, al avtomattandyrý áleýeti 53% dep baǵalanady. Osyǵan baılanysty bilim berý baǵdarlamalary jańartylyp, pedagogter men stýdentterdiń JI quzyretteri damytylýda, qaıta daıarlaýdyń ıkemdi traektorııalary engizilip, bilim berý júıesiniń bıznes qajettilikterimen baılanysy kúsheıtilýde.

Barshaǵa arnalǵan tegin baǵdarlamalaý jáne JI mektepteri óńirlerde keńeıtilip jatyr

Tsıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellektini endi meńgere bastaǵan azamattar úshin Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrligi qoljetimdi bilim berý formattaryn iske qosýda. 12-18 jas aralyǵyndaǵy jasóspirimderge arnalǵan tegin TUMO Astana ortalyǵy alem.ai halyqaralyq jasandy ıntellekt ortalyǵy bazasynda jumys isteıdi. Oqytý 11 baǵyt boıynsha júrgiziledi. Onyń ishinde baǵdarlamalaý, robototehnıka, oıyndar ázirleý, veb-ázirleý, 3D-modeldeý, anımatsııa jáne generatıvti JI bar. Bilim berý modeli óz betinshe oqýdy, praktıkalyq vorkshoptar men zerthanalyq sabaqtardy qamtıdy. Búginde ortalyqqa 4,4 myńnan astam ótinim túsken, 2 376 oqýshy bilim alyp jatyr. 2026 jyldyń sońyna deıin qamtýdy 5 myń adamǵa jetkizý josparlanyp otyr.

18 jastan asqan azamattarǵa baǵdarlamalaý jáne jasandy ıntellekt boıynsha tegin mektep Tomorrow School jumys isteıdi. Mektepke baǵdarlamalaý salasynda aldyn ala tájirıbesi joq azamattar da qabyldanady. Oqytý peer-to-peer qaǵıdaty negizinde uıymdastyrylyp, tájirıbelik jobalarǵa baǵyttalǵan. Negizgi oqý baǵdarlamasy 18 aıǵa eseptelgen jáne 50-den astam jobany, mamandandyrýdy jáne úsh aılyq taǵylymdamany qamtıdy. Іske qosylǵannan beri 24,3 myńnan astam ótinim kelip tústi, irikteý kezeńderine 2,1 myń adam qatysty. Qazirgi tańda 493 stýdent bilim alýda, 57 stýdent IT salasyna jumysqa ornalasty. 2026 jyly Tomorrow School jelisin óńirlerge keńeıtý jumystary bastaldy. Jeli 14 óńirde resmı túrde iske qosyldy. Ony odan ári keńeıtý jumystary búkil el boıynsha jalǵasýda.

Osylaısha, bazalyq oqytý deńgeıi túrli jas toptaryn qamtıdy: jasóspirimder tsıfrlyq tehnologııalar men JI-di tegin meńgerý múmkindigine ıe bolsa, eresekter, onyń ishinde aldyn ala daıarlyǵy joq azamattar, baǵdarlamalaý jáne JI-men jumys isteý boıynsha tájirıbelik daǵdylardy ıgere alady.

100 myńnan astam stýdent AI-Sana-da tereńdetilgen oqytýdan ótti, 515 JI-sheshim búginde synaqtap ótip, engizilip jatyr

Bul jumystyń negizgi quraldarynyń biri – jasandy ıntellekt áserinen qalyptasatyn ekonomıkanyń, qoǵamnyń jáne eńbek naryǵynyń jańa talaptaryna joǵary bilim berý men kadrlardy daıarlaý júıesiniń sáıkestigin qamtamasyz etýge arnalǵan AI-Sana baǵdarlamasy.

Búgingi tańda baǵdarlamanyń tórt kezeńiniń ekeýi aıaqtaldy. Úshinshi kezeń 2026 jyldyń qazan aıynda, tórtinshi kezeń 2027 jyly bastalady dep josparlanǵan. Sońǵy kezeńde 1,5 myń stýdenttik komandany MVP, ıaǵnı, mınımaldy ómirsheń tehnologııalyq ónimderdi ázirleý deńgeıine shyǵarý kózdelip otyr.

Jumys úsh baǵyt boıynsha qurylǵan: stýdentterge JI-men jumys isteýdiń bazalyq daǵdylaryn meńgertý, salalyq mindetterge arnalǵan naqty sheshimderdi ázirleý arqyly oqytý jáne JOO-lardyń jumysyna AI-First qaǵıdattaryn birtindep engize otyryp, JI-kásipkerlikti damytý.

Birinshi kezeń jappaı oqytýǵa baǵyttaldy. Ártúrli mamandyqtar boıynsha myńdaǵan stýdentke Coursera, Huawei ICT Academy, Nvidia DLI, Astana Hub sııaqty jetekshi halyqaralyq platformalardaǵy bilim berý baǵdarlamalaryna qoljetimdilik berildi. Sertıfıkattalǵan oqý qorytyndysy boıynsha stýdentter 703 myńnan astam sertıfıkat aldy. Oqytýshylar úshin OpenAI kompanııasymen birlesip ChatGPT Edu engizilýde. Onyń kómegimen oqý materıaldary ázirlenip, derbes bilim berý úderisi qalyptasyp, kúndelikti qaıtalanatyn jumys júktemesi azaıtylady.

Ekinshi kezeń alynǵan daǵdylardy praktıkada qoldanýǵa baǵyttalǵan. Osy maqsatta Stenford ýnıversıtetinde tájirıbe jınaqtaǵan mamandar ázirlegen bilim berý platformasy paıdalanyldy. Al stýdenttermen jumys isteýge 63 halyqaralyq sarapshy, onyń ishinde 20-ǵa jýyq venchýrlyq qorlardyń ókilderi tartyldy.

Úshinshi kezeń aıasynda AI-Sana bilim berý jobasynyń sheńberinen shyǵyp, joǵary oqý oryndarynda jasandy ıntellekt pen tehnologııalyq kásipkerlikti praktıkalyq qoldaný mádenıetin qalyptastyrdy. Stýdentter jasandy ıntellektini kásibı sheberlik retinde ǵana emes, sonymen qatar jeke sheshimderdi, startaptar men kompanııalardy ázirleý quraly retinde paıdalanady. Elimizdiń joǵary oqý oryndarynda hakatondar, forýmdar, baıqaýlar men keıs-chempıonattar ótkizilip, JI salasynda zerthanalar, kafedralar men ortalyqtar ashylýda.

Mundaı tásil mamandardy daıarlaý qaǵıdatyn ózgertýde: jasandy ıntellekt ınjenerııa, medıtsına, qarjy, energetıka, memlekettik basqarý jáne basqa da salalardaǵy kásibı mindetterdi sheshýdiń quralyna aınalýda. Sonymen qatar AI-Sana startap-ekojúıesinde stýdentterdiń JI jobalaryn damytýǵa jaǵdaı jasap, komandalarǵa saraptamalyq qoldaý kórsetedi jáne halyqaralyq venchýrlik qorlardy qosa alǵanda, áleýetti ınvestorlarǵa qoljetimdilikti qamtamasyz etedi.

AI-Sana-nyń kelesi kezeńi – perspektıvaly stýdenttik ázirlemelerdi Astana Hub jáne Alem.AI arqyly tehnologııalyq startaptar deńgeıine deıin damytý. Bul baǵyttyń operatory retinde QazInnovations belgilendi.

JI salasyndaǵy jańa ýnıversıtette AI Research Hub úsh zertteý baǵytyn biriktiredi

Eger AI-Sana stýdentter arasynda jappaı JI-quzyrettilik qalyptastyryp, olardy qoldanbaly máselelerdi sheshý úshin qoldanýǵa kómektesetin bolsa, onda kelesi deńgeı – mamandardy kásibı deńgeıde daıarlaý jáne jasandy ıntellekt salasynda zertteýler júrgizý. Bul úshin Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Qazaq AI Research University quryldy, ol – JI, Mashınalyq oqytý, tsıfrlyq tehnologııalar, derekterdi taldaý jáne tehnologııalyq kásipkerlik salasyndaǵy mamandardy daıarlaýǵa, sondaı-aq ǵylymı zertteýlerdi damytýǵa baǵyttalǵan mamandandyrylǵan oqý orny.

QAIRU bilim berý modeli AI+X qaǵıdaty boıynsha uıymdastyrylǵan: jasandy ıntellekt ınjenerııa, medıtsına, qarjy, energetıka, memlekettik basqarý jáne basqa da baǵyttar boıynsha mamandardy daıarlaý úderisiniń bir bóligine aınalady. Ýnıversıtet sonymen qatar bilim berýdi ǵylymı zertteýlermen jáne halyqaralyq akademııalyq ári tehnologııalyq seriktestermen jumysty ushtastyrady.

Sonymen qatar QAIRU-da jasandy ıntellektini oqý protsesinde, ǵylymı zertteýlerde jáne ýnıversıtetti basqarýda keńinen qoldaný josparlanyp otyr. Tıimdi sheshimder aldaǵy ýaqytta elimizdiń basqa da joǵary oqý oryndarynda engiziledi.

Ýnıversıtet JI salasyndaǵy daıarlyqty ekonomıkanyń naqty baǵyttarymen ushtastyratyn AI+X modelin synaqtan ótkizý alańyna aınaldy. 2026 jylǵy 1 qyrkúıekten bastap ýnıversıtette Artificial Intelligence and Machine Learning jáne Physical AI bakalavrıat baǵdarlamalary, sondaı-aq qarjy, energetıka, medıtsına, memlekettik basqarý jáne ındýstrııalyq júıeler salalaryndaǵy AI+X magıstratýra baǵdarlamalary iske qosyldy.

Búginde ýnıversıtette 525 adam bilim alýda, onyń ishinde:

- 388 bakalavrıat stýdenti;

- 32 magıstrant;

- ulttyq kompanııalardyń 105 qyzmetkeri MBA AI+X baǵdarlamasy boıynsha bilim alyp jatyr.

Bakalavrıat stýdentteriniń basym bóligi – 294 adam – memlekettik grant negizinde bilim alýda. Aldaǵy ýaqytta doktorantýra men jańa bilim berý baǵyttaryn iske qosý josparlanyp otyr.

Huawei, Lenovo, Samsung, Google, Yalong Education jáne Unitree Robotics kompanııalarymen, sondaı-aq ulttyq kompanııalarmen seriktestik damyp keledi. Bul yntymaqtastyq salalardyń naqty mindetterin bilim berý baǵdarlamalaryna engizýge baǵyttalǵan. Bıznes ókilderimen birlesip salalyq keıster, korporatıvtik baǵdarlamalar jáne JI sheshimderdi engizýge arnalǵan jobalar ázirlenýde. Mundaı tásil salalardyń naqty tehnologııalyq mindetterine arnaıy mamandar daıarlaýǵa múmkindik beredi.

Taǵy bir baǵyt – jasandy ıntellekt salasyndaǵy ǵylymı-zertteý bazasyn damytý. Zertteýler AI Research Hub alańynda shoǵyrlandyrylyp, fýndamentaldy JI modelderi men algorıtmderin ázirleý, robototehnıka jáne avtonomdy júıeler, sondaı-aq Smart City, GovTech jáne FinTech baǵyttaryndaǵy qoldanbaly sheshimder qamtylady.

Sonymen qatar halyqaralyq akademııalyq seriktestik jelisi qalyptasyp keledi. Birqatar sheteldik ýnıversıtettermen jáne ǵylymı-zertteý uıymdarymen, sonyń ishinde birlesken magıstratýra baǵdarlamalaryn iske asyrý, sheteldik oqytýshylardy tartý, akademııalyq utqyrlyq jáne ǵylymı jetekshilik baǵyttary boıynsha kelisimderge qol jetkizildi:

- bilim berý jáne ǵylymı-zertteý seriktestikteri – Shanghai Innovation Institute, University of Helsinki HY+, UNESCO IIE, Tsinghua Shenzhen International Graduate School, Shanghai Jiao Tong University jáne Korea University;

- sheteldik oqytýshylardy tartý – – Hong Kong University of Science and Technology, Stanford University jáne Northeastern University;

- birlesken baǵdarlamalar – Mohamed bin Zayed University of Artificial Intelligence ýnıversıtetimen magıstratýra baǵdarlamasy, akademııalyq utqyrlyq jáne birlesken ǵylymı jetekshilik boıynsha yntymaqtastyq týraly kelisim jasaldy.

Saraptamalyq súıemeldeý úshin halyqaralyq mamandardyń, tehnologııalyq kompanııalar men halyqaralyq uıymdar ókilderiniń qatysýymen International Advisory Board quryldy. Onyń mindeti – ýnıversıtettiń bilim berý jáne zertteý baǵyttaryn damytýǵa atsalysý.

QAIRU Qazaqstan men Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy AI-Enabled University retinde jasandy ıntellektini bilim berý, ǵylymı zertteýler jáne ýnıversıtetti basqarý júıesine kiriktiretin joǵary oqý orny retinde qalyptasyp keledi. Tsıfrlyq ortanyń negizi QAIRU OS platformasy bolady. Ol stýdentterdiń tsıfrlyq profılderin, derbes JI kómekshilerdi, bilim alýdyń jeke traektorııalaryn, akademııalyq saraptama men ákimshilik protsesterdi avtomattandyrýdy bir júıege biriktiredi. Platforma kampýs ınfraqurylymymen de ıntegratsııalanady. Ýnıversıtet ulttyq JI resýrstaryna – sýperkompıýterlik qýattarǵa, alem.cloud, AlemLLM jáne Alem.ai klasterine qol jetkize alady.

Óńirlik JOO tájirıbesi: Auezov AI First ýnıversıtettiń JI jobalaryn biriktiredi

M. Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıtetinde bilim berý, ǵylymı zertteýler jáne ýnıversıtetti basqarý protsesterine jasandy ıntellektini engizýge baǵyttalǵan Auezov AI First bastamasy júzege asyrylýda. Ekojúıe aıasynda stýdentter men talapkerlerge arnalǵan JI-bottar, qujat aınalymyn avtomattandyrý, áleýmettik jelilerdi basqarý jáne sabaqqa qatysýdy esepke alý servısteri jumys istep tur.

Jeke baǵyttardyń biri – stýdentterdiń JI quzyretterin damytý. AI Sana baǵdarlamasy aıasynda bazalyq kýrsty 21 194 bilim alýshy aıaqtady, onyń 8 685-i ekinshi kezeńge ótti. Jobalyq trek boıynsha 7 792 adam testileýden ótti, olardyń 3 791-i baǵdarlamanyń iriktelgen 100 myń qatysýshysynyń qataryna kirdi. Budan bólek, 1 200 stýdent Coursera platformasynda tirkelip, 2 031 sertıfıkat aldy.

Auezov AI First-ti odan ári damytý ýnıversıtettiń jańa ıntellektýaldy servısterin iske qosýdy jáne bilim berý, ǵylymı-zertteý jáne ákimshilik protsesterde jasandy ıntellektini qoldaný aıasyn keńeıtýdi kózdeıdi.

55 myń memlekettik qyzmetshi AI Qyzmet baǵdarlamasy boıynsha oqýdan ótti

Memlekettik apparattyń JI-quzyretterin damytý jeke baǵyt retinde qarastyrylyp otyr. Ol úshin jasandy ıntellekt negizderin ıgerýge jáne ony memlekettik organdardyń kúndelikti qyzmetinde qoldanýǵa baǵyttalǵan AI Qyzmet baǵdarlamasy júzege asyrylýda.

Atalǵan kýrs memlekettik qyzmetshilerdiń JI qoldanýdaǵy praktıkalyq stsenarıılerin qamtıdy, olar – josparlaý, aqparatty óńdeý, prezentatsııalar daıyndaý, sheshim qabyldaý, tapsyrmalardy avtomattandyrý jáne kópshilik aldynda sóz sóıleý. Trenıng qysqa bes mınýttyq beıne dárister formatynda ótedi jáne jalpy uzaqtyǵy shamamen 3,5 akademııalyq saǵatty quraıtyn alty modýl men 32 dáristen turady. Baǵdarlama qazaq jáne orys tilderinde qoljetimdi jáne Astana Hub platformasynda ornalastyrylǵan.

AI Qyzmet baǵdarlamasy boıynsha 55 myńǵa jýyq memlekettik qyzmetshi oqýdan ótti. Negizgi mindet – derektermen jumys isteý mádenıetin qalyptastyrý jáne JI-di memlekettik qyzmetshiniń kúndelikti jumys quralyna aınaldyrý.

Osylaısha, Úkimet Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý úshin jasandy ıntellektini jappaı ıgerý boıynsha júıeli túrde jumys júrgizýde. JI ár túrli jastaǵy jáne kásibı toptarǵa qol jetimdi bolmaq, osylaısha kásibı AI kadrlaryn daıarlaý jáne zertteýlerdi damytý úshin mamandandyrylǵan orta qalyptasady jáne ol birtindep kásibı mashyqqa ǵana emes, sonymen qatar azamattardyń kúndelikti oqýy men jumysynyń bir bóligine aınalady.