Qazaqstanda jıi salynatyn aıyppul qandaı: kópshilik bile bermeıtin erejeler
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda kúndelikti istep júrgen áreketterińiz úshin aıyppul arqalaýyńyz múmkin. Túnde shý shyǵarý, kólikten qoqys laqtyrý nemese dálizge arba qaldyrý sııaqty nárseler kóp jaǵdaıda elenbeıdi. Biraq zańnamaǵa sáıkes mundaı áreketter úshin jaýapkershilik qarastyrylǵan.
Іshki ister mınıstrligi Ákimshilik polıtsııa komıtetiniń resmı ókili Aqtoty Boranovanyń aıtýynsha, osyndaı «usaq» kórinetin quqyqbuzýshylyqtar is júzinde jıi tirkeledi.
Eń qymbat aıyppuldardyń biri — arnaıy qyzmetterdi sebepsiz shaqyrý. Polıtsııany, jedel járdemdi nemese órt sóndirýshilerdi negizsiz mazalasańyz, 60 AEK (259 500 teńge) aıyppul tóleýge týra keledi.
Qoqysty kez kelgen jerge tastaý da jaýapsyz qalmaıdy. Kireberis, aýla nemese basqa da ortaq keńistikterdi lastaǵanyńyz úshin 10 AEK (43 250 teńge) aıyppul nemese 40 saǵatqa deıin qoǵamdyq jumysqa tartylýyńyz múmkin.
Jalpy abattandyrý erejelerin buzý degen tek qoqys tastaýmen shektelmeıdi. Kópshilik mán bermeıtin qarapaıym áreketterdiń ózi osy sanatqa kiredi.
Mysaly:
* úıdiń mańyna qoqys jınap qoıý,
* kópqabatty úı aýlasynda kólik jýý,
* kireberiste velosıped ne balalar arbasyn qaldyrý,
* ortaq oryndarǵa ruqsatsyz zat qoıý.
Mundaı jaǵdaılar arnaıy tekserýler kezinde de, turǵyndardyń shaǵymy arqyly da anyqtalady. Ol úshin eskertý berilýi nemese 20 AEK-ke deıin aıyppul salynýy múmkin. Aıta ketý kerek, naqty talaptar ár óńirde ártúrli bolýy yqtımal.
Kólikten qoqys laqtyrý da jıi kezdesetin, biraq elenbeıtin áreketterdiń biri. Alaıda bul úshin de eskertý nemese 3 AEK (12 975 teńge) aıyppul qarastyrylǵan.
Úı janýarlaryna qatysty talaptar da bar. Itti durys serýendetpeý, artynan tazalamaý nemese qaladaǵy erejelerdi saqtamaý — turǵyndardyń jıi shaǵymdanatyn máselesi. Mundaı jaǵdaıda 10 AEK (43 250 teńge) aıyppul salynady.
Al kórshiler arasyndaǵy eń kóp daý týdyratyn másele — shý. Qatty mýzyka, jóndeý jumystary nemese aıqaı-shý belgilengen ýaqyttan keıin zań buzýshylyqqa jatady.
Shýǵa tyıym salynady:
* jumys kúnderi: 22:00–den 09:00–ge deıin,
* demalys kúnderi: 23:00–ten 10:00–ge deıin.
Bul talap buzylsa, 5 AEK (21 625 teńge), qaıtalansa — 10 AEK (43 250 teńge) aıyppul qarastyrylǵan. Kóp jaǵdaıda mundaı quqyqbuzýshylyqtar kórshilerdiń shaǵymy negizinde tirkeledi.
Aqtoty Boranova atap ótkendeı, keıbir quqyqbuzýshylyqtar kameralar arqyly avtomatty túrde anyqtalady. Olardyń ishinde jyldamdyqty asyrý, beldik taqpaý, avtobýs jolaǵyna shyǵý, qyzyl jaryqtan ótý jáne saqtandyrýsyz júrý bar.
Sonymen qatar kóptegen jaǵdaı turǵyndardyń óz shaǵymdary arqyly belgili bolady. Eń jıi kóteriletin máseleler:
* shý,
* aýlada durys turaq qoımaý,
* qoqys,
* agressıvti minez-qulyq,
* ıt serýendetý erejesin buzý.
Polıtseılerdiń aıtýynsha, kúndelikti ómirde eleýsiz kórinetin áreketterdiń ózi aıyppulǵa sebep bolýy múmkin. Ásirese, ol basqa adamdardyń tynyshtyǵy men jaılylyǵyna áser etse shaǵym jasaýshylar da tabylady.
Budan buryn Almatyda 2 myńnan astam kólik aıyppul turaǵyna qoıylǵanyn jazdyq.
