Qazaqstanda JI-di óndiriste qalaı qoldanýǵa bolady – NVIDIA vıtse-prezıdentimen suhbat

- Siz kompıýterlik grafıka salasynda 30 jyldan astam ýaqyt eńbek etip kelesiz. Gollıvýd stýdııalarynan bastap NVIDIA-ǵa deıin túrli jobalarda jumys istedińiz. Jasandy ıntellekt damyǵaly kompıýterlik grafıkanyń róli qalaı ózgerdi? Alda bizdi bul salada qandaı úlken ózgeris kútip tur?

- Kóp jyldyq jumys tájirıbemde kompıýterlik grafıkanyń negizgi maqsaty adamǵa shynaıy kórinetin vırtýaldy álem jasaý boldy. Al fızıkalyq jasandy ıntellektiniń damýymen bul vırtýaldy álem mashınalardy úıretetin ortaǵa aınalyp keledi. Sondyqtan munda fızıka zańdarynyń dál saqtalýy óte mańyzdy. Mysaly, robot bir zatty qolyna alǵanda ne bolatynyn, bólme ishinde qalaı qozǵalý keregin nemese buryn kezdestirmegen nársege tap bolǵanda qalaı áreket etý keregin túsinýi tıis.

Sımýlıatsııa osyndaı jaǵdaılardy vırtýaldy ortada qaıta-qaıta synap kórýge múmkindik beredi. Óıtkeni olardy shynaıy ómirde dál solaı qaıtalap tekserý kóp qarajat pen ýaqytty qajet etýi nemese qaýipti bolýy múmkin.

Alda kútip turǵan eń úlken ózgeris – jasandy ıntellektiniń shynaıy ómirde áreket ete bastaýy. ıAǵnı mashınalar aınalasyn qabyldap, bolyp jatqan jaǵdaıdy saralap, soǵan saı áreket ete alady. Kompıýterlik grafıka, fızıkalyq modeldeý jáne jedeldetilgen esepteý tehnologııalarynyń ondaǵan jyl boıǵy damýy osyǵan negiz qalap otyr.

- NVIDIA Omniverse shynaıy ómirdegi jaǵdaılardy vırtýaldy ortada qaıtalap, aldyn ala tekserýge múmkindik beredi. Búginde kompanııalar zaýyttyń jumysyn, robottar men kólikterdi, tipti tutas qaladaǵy túrli protsesterdi vırtýaldy ortada qanshalyqty dál modeldeı alady?

– Bul múmkindik qazirdiń ózinde qoldanylyp júr. Mysaly, BMW Group óndiristegi ózgeristerdi aldyn ala josparlap, tekserý úshin NVIDIA Omniverse platformasyn Virtual Factory jobasynda paıdalanady. Kompanııanyń málimetinshe, buryn óndiristik jelidegi jabdyqtardyń bir-birine soqtyǵyspaı jumys isteıtinin tekserýge tórt aptaǵa jýyq ýaqyt ketetin. Qazir osy protsesti vırtýaldy ortada úsh kúnde modeldeýge bolady.

Jasandy ıntellekt agentteri tsıfrlyq egizderdi jasaý men paıdalaný tásilin de ózgertip keledi. Injenerler bul úshin aldymen derekterdi daıyndap, túrli baǵdarlamalardy bir júıege biriktirip, modeldeýdi baptaıdy. Bul – kóp ýaqyt pen eńbekti qajet etetin jumys. NVIDIA Omniverse quraldarynyń kómegimen onyń bir bóligin jasandy ıntellekt agentterine tapsyryp, túrli synaq júrgizýge bolady.

Mysaly, zaýyt ishinde materıaldardy tasymaldaýdy tıimdi uıymdastyrý qajet delik. Jasandy ıntellekt agenti jabdyqtardy ornalastyrýdyń túrli nusqasyn qarastyryp, nátıjesin salystyrýǵa kómektesedi. Al tsıfrlyq egizder sol ózgeristerdiń naqty óndiriske qalaı áser etetinin aldyn ala tekserýge múmkindik beredi.

Osylaısha ınjenerler túrli ózgeristi aldymen vırtýaldy ortada synap kóre alady. Keıin onyń nátıjesin naqty óndiristegi kórsetkishtermen salystyryp, qaı nusqanyń tıimdi ekenin anyqtaıdy. Bul derekter tsıfrlyq egizderdiń jumysyn jetildirýge jáne óndiriske qandaı ózgeris engizý keregin sheshýge kómektesedi.

- Aldaǵy bes jylda generatıvti jasandy ıntellekt, Omniverse jáne vırtýaldy modeldeý qaı salalarǵa kóbirek ózgeris ákeledi dep oılaısyz? Óndiris, avtomobıl jasaý, energetıka, qurylys, medıtsına nemese basqa salalar ma?

– Jaqyn arada bul tehnologııalar óndiris, logıstıka jáne avtomobıl jasaý salalarynda keńinen qoldanylýy múmkin. Sebebi munda kúrdeli óndiristik júıelermen jumys isteýge týra keledi. Máselen, óndiristik jelini ózgertý, jańa robotty iske qosý nemese kólikti synaý kóp ýaqyt pen qarajatty qajet etedi.

Al vırtýaldy modeldeý mundaı ózgeristerdi aldymen kompıýterde synap kórýge múmkindik beredi. Generatıvti jasandy ıntellekt ártúrli jaǵdaıdy vırtýaldy túrde jasap, tehnologııanyń sol jaǵdaıda qalaı jumys isteıtinin tekserýge kómektesedi. Jasandy ıntellekt agentteri jobalaý, modeldeý jáne jumysty ońtaılandyrý úderisterin baılanystyryp, ınjenerlerge kóbirek nusqany qarastyrýǵa múmkindik beredi.

Energetıka, qurylys jáne densaýlyq saqtaý salalarynda da bul tehnologııalardy keńinen qoldanýǵa bolady. Aldaǵy bes jylda, menińshe, ónimdi ázirleýge ketetin ýaqytty qysqartyp, jumystyń senimdiligin arttyratyn jáne resýrsty únemdeýge kómektesetin sheshimderge suranys artady.

Árıne, mundaı tehnologııalardy qoldanbas buryn jan-jaqty tekserý qajet. Ásirese qatelik adam ómirine, óndiriske nemese basqa da mańyzdy júıelerge áser etýi múmkin salalarda qaýipsizdikke qoıylatyn talap ta joǵary bolýy kerek.

- Qazaqstanda jasandy ıntellektke qajetti esepteý qýatyn arttyrý josparlanyp otyr. Mundaı tehnologııalar tsıfrlyq egizderdi damytýǵa, óndiristegi túrli protsesti aldyn ala modeldeýge jáne ekonomıkanyń basqa salalaryna qalaı kómektese alady?

– Jedeldetilgen esepteý tehnologııalary ınjenerlerge óndiriste qandaı da bir ózgeris jasamas buryn onyń nátıjesin aldyn ala tekserýge múmkindik beredi. Muny Qazaqstanda óndiris, energetıka jáne logıstıka salalarynda keńinen qoldanýǵa bolady.

Mysaly, tsıfrlyq egizdiń kómegimen óndiris ornyndaǵy jabdyqtardy qalaı ornalastyrǵan tıimdi ekenin anyqtaýǵa, materıaldardyń qozǵalysyn modeldeýge nemese robottardyń basqa jabdyqtarmen qatar qalaı jumys isteıtinin tekserýge bolady. Energetıka salasynda mundaı tehnologııalar ınjenerlik esep júrgizýge jáne jumysty aldyn ala josparlaýǵa kómektesedi.

Alaıda esepteý qýatyn arttyrýdyń ózi jetkiliksiz. Oǵan qajetti baǵdarlamalar, naqty ári senimdi ınjenerlik derekter jáne ár salanyń ereksheligin jaqsy biletin mamandar qajet.

Osynyń bári bir-birimen ushtasqanda, Qazaqstandaǵy mamandar jasandy ıntellekt múmkindikterin óndiristegi naqty máselelerdi sheshýge paıdalana alady. Sondaı-aq kásiporyndar is júzinde qoldana alatyn jańa tehnologııalar men qyzmetter ázirleýge jol ashylady.

- Jasandy ıntellektke arnalǵan iri derekter ortalyqtaryna kóp mólsherde elektr energııasy qajet. Oǵan qosa jabdyqtardy salqyndatý júıeleri jáne tıisti ınfraqurylym qurý kerek. Qazir elder jasandy ıntellektiniń esepteý qýatyn arttyrýǵa umtylyp jatyr. Osyndaı jaǵdaıda esepteý qýatyn kóbeıtý men energııany únemdi paıdalaný arasyndaǵy tepe-teńdikti qalaı saqtaýǵa bolady?

– Mundaǵy basty másele – jumsalǵan energııanyń árbir birliginen qanshalyqty kóp nátıje alýǵa bolatynynda. Ol úshin jasandy ıntellekt ınfraqurylymyn jeke-jeke emes, birtutas júıe retinde qarastyrý qajet. Esepteý qurylǵylary, jeli, baǵdarlamalar, elektrmen qamtý jáne salqyndatý júıesi ózara úılesimdi jumys isteýi kerek. Óıtkeni onyń bir bóligindegi ózgeris qalǵan júıeniń jumysyna da áser etedi.

Tsıfrlyq egizder osynyń bárin nysandy salmaı turyp tekserýge múmkindik beredi. Al derekter ortalyǵy iske qosylǵannan keıin onyń jumysyn odan ári jetildirýge kómektesedi. Mysaly, NVIDIA Omniverse DSX Blueprint arqyly nysandaǵy jabdyqtardyń ornalasýyn, elektrmen qamtý men salqyndatý júıeleriniń jumysyn aldyn ala modeldeýge bolady. Sonyń arqasynda qandaı da bir ózgeris engizbeı turyp, onyń nátıjesi qandaı bolatynyn kórýge múmkindik bar.

Zamanaýı jabdyq pen baǵdarlamalardy paıdalaný jáne búkil júıeniń jumysyn durys uıymdastyrý energııany tıimdi jumsaýǵa kómektesedi. Sonymen birge ár el óziniń elektr energııasy qoryn, sý tutyný kólemin jáne elektr jelileriniń múmkindigin eskerýi kerek.

Energııany únemdeý mańyzdy. Biraq esepteý qýaty artqan saıyn elektr energııasy, sý jáne basqa da resýrstarǵa degen qajettilik te óse beredi. Sondyqtan esepteý ınfraqurylymyn keńeıtkende resýrstarǵa túsetin júktemeni de qatar eskerý qajet.

- Siz fızıkalyq jasandy ıntellekt álem ekonomıkasynyń kóptegen salasyn túbegeıli ózgerte alatynyn aıttyńyz. Bul múmkindikti tolyq paıdalaný úshin tehnologııa taǵy qalaı damýy kerek? Al álem modelderi alǵash qaı salalarda keńinen qoldanyla bastaıdy dep oılaısyz?

– Qazir negizgi máselelerdiń biri – derek. Jasandy ıntellektini adam tilin túsinýge úıretý úshin bizde óte kóp mátin boldy. Al mashınalar shynaıy ómirde ózdiginen áreket etýi úshin qozǵalysty, túrli kúshtiń áserin jáne óz áreketiniń qandaı saldarǵa ákeletinin túsinýi kerek. Mundaı tájirıbeni naqty robottar arqyly jınaý kóp ýaqyt pen qarajatty qajet etedi, keı jaǵdaıda tipti qaýipti bolýy múmkin.

Sondyqtan túrli jaǵdaıdy aldymen kompıýterde jasap, sol jerde synaýǵa bolady. NVIDIA Cosmos álem modelderi de osyǵan kómektesedi. Onyń kómegimen mamandar naqty ortadaǵy jaǵdaılardy modeldep, jasandy ıntellektini úıretýge qajetti derekterdi jasaı alady jáne belgili bir jaǵdaıdyń ári qaraı qalaı damýy múmkin ekenin aldyn ala qarastyrady.

Bul tehnologııalar alǵashqylardyń biri bolyp robot tehnıkasy men ózdiginen júretin kólikterde keńinen qoldanylýy múmkin. Sebebi robottar men avtonomdy kólikter shynaıy ómirde san alýan jaǵdaıǵa tap bolady jáne árqaısysyna durys áreket etýi kerek.

Endigi mindet – vırtýaldy ortadaǵy synaqtardy shynaıy ómirge barynsha jaqyndatý, júıeniń qanshalyqty durys jumys isteıtinin naqty baǵalaý jáne mashınanyń vırtýaldy ortada úırengenin naqty jaǵdaıda da senimdi qoldana alýyn qamtamasyz etý.

Aıta keteıik, keshe Memleket basshysy NVIDIA kompanııasynyń vıtse-prezıdenti Rev Lebaredıanmen kezdesti.