Qazaqstanda jetimder úıi júıesi óziniń tıimdiligin kórsetip otyrǵan joq - M.Baqtııaruly
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstanda jetimder úıi júıesi óziniń tıimdiligin kórsetip otyrǵan joq. Búgin QR Parlamenti Senatynyń jalpy otyrysynda senator Murat Baqtııaruly osylaı málimdedi.
«Qazirgi tańda elimizde 146 jetim jáne ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa arnalǵan mekemeler bar. Olardaǵy árbir tárbıelenýshi balaǵa memleket tarapynan jylyna 1 mln. 700 myń teńge qarjy bólinedi. Osyndaı qomaqty qarajatqa qaramastan balalar úıindegi keleńsiz jaǵdaılar osy kezge deıin oryn alyp keledi. Mysaly, ıÝNISEF qorynyń zertteýi boıynsha elimizdegi balalar úıiniń tárbıelenýshileriniń jartysynan astamy júıeli túrde zombylyq kóredi. Bas prokýratýranyń málimeti boıynsha sońǵy eki jyl ishinde balalar úıinen 457 bala asyrap alý kezeginde turmaǵan ata-analarǵa zańsyz berilgen. Shet el azamattaryna bala berý úshin jalǵan qujat jasaý faktileri de oryn alǵan», - deıdi senator M. Baqtııaruly.
Onyń sózine qaraǵanda, zertteýler balalar úıinen shyqqan túlekterdiń 30 paıyzy ǵana ómirde óz ornyn taba alady. Qalǵandarynyń basym bóligi quqyq buzýshylyqqa kóbirek urynady. «Demek elimizdegi jetim jáne ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar úıi júıesi óziniń tıimdiligin kórsetip otyrǵan joq», - dedi senator.
Sonymen qatar, ol sheteldikter Qazaqstannan ne úshin bala satyp alady, degen máselege de nazar burdy.
«Birinshiden, olarǵa balany asyrap alý úshin onyń ata-anasy maskúnem bolsa da tastandy balany asyraýǵa quqy bar. Ekinshiden, bala asyrap alýshyǵa salyq memleket tarapynan barynsha jeńildetilgen. 1999 jyldan beri aýrýshań, áljýaz balany sheteldikter asyrap alady degen jeleýmen 9 myń qazaqstandyq sábıler álemniń 320 eline taratylyp ketti. Osy tul jetimderdiń 50 paıyzǵa jýyǵy qarakóz qazaq balalary. Olardyń boıynda qazaqtyń qany, ar-ojdany ketti. Olardyń 500-den astamyn AQSh-taǵy jalǵyzbasty erkekter men áıelder asyrap alǵan», - dedi M. Baqtııaruly.
Onyń aıtýynsha, álemdik tájirıbede sheteldikterdiń bala asyrap alýyna qatysty jaǵdaı ártúrli joldarmen retteledi. Máselen, Lıtva men Latvııa úkimeti óz balalaryn tek sol memleketterden qonys aýdarǵan sheteldikterge ǵana bere alady. «Al Izraıl men Armenııa shetelge balany tek óz ultynyń ókilderine ǵana asyrap alýǵa beredi. Bizdegi jetimder úıi - bul keshegi keńestik qoǵamnyń saldarynan qalǵan sarqynshaq. Qazir álemniń kóptegen elderinde - Anglııa, Izraıl, AQSh, Kanadada balalar úıi múldem joq. Qazaqstanǵa da osyndaı deńgeıde jaǵdaı jasalýy kerek», - dedi senator.
«Resmı emes derekter boıynsha elimizde balasy joq otbasylar sany 100 myńnyń ústinde. Olardyń kópshiligi balalar úıinen bala asyrap alǵysy keledi, alaıda osy baǵytta tolyq jatqan tabaldyryq tozdyratyn jaǵdaılar olarǵa kedergi bolyp otyr», - dedi ol.
