Qazaqstanda jasalǵan taýarlarǵa marketpleısterdegi izdeý nátıjelerinde artyqshylyq beriledi
ASTANA. KAZINFORM – Elektrondy saýda alańdaryndaǵy izdeý nátıjelerinde qazaqstandyq taýarlarǵa basymdyq beriledi. Іshki saýda qaǵıdalaryna mundaı ózgeristerdi Saýda jáne ıntegratsııa mınıstriniń mindetin atqarýshy 14 tamyzdaǵy buıryǵymen engizdi.
Atalǵan túzetýlerge sáıkes, elektrondyq kommertsııa ınfraqurylymy izdeý nátıjelerin kórsetkende, «Qazaqstanda jasalǵan» degen aıryqsha belgisi bar taýarlarǵa basymdyq beretin baǵdarlamalyq jasaqtamany qamtamasyz etýi tıis. Alaıda paıdalanýshy jeke parametrlerdi engize otyryp, izdese, onda bul norma qoldanylmaıdy.
Ózgerister aqparattyq-jarnamalyq saýda alańdaryna da jańa talaptar qoıady. Atap aıtqanda, olar habarlandyrý jarııalaıtyn tulǵalardy eki faktorly aýtentıfıkatsııa arqyly tirkeý jáne sáıkestendirýdi qamtamasyz etýi kerek. Bul rette Qazaqstandaǵy uıaly baılanys operatorynda tirkelgen abonenttik nómirdi nemese zańnamada kózdelgen sáıkestendirýdiń basqa tásilderin qoldanýǵa bolady.
Turǵyn úı-jaılardy satý, jalǵa berý nemese ózge jolmen ıelikten shyǵarý týraly habarlandyrýlardy jarııalaǵan kezde úıdiń apatty jáne (nemese) eski dep tanylǵany týraly aqparat kórsetilýi tıis.
Sonymen qatar, saýda alańdarynyń baǵdarlamalyq jasaqtamasy paıdalanýshylardyń alaıaqtyq áreketteriniń belgilerin anyqtaý jáne aldyn alý úshin Ulttyq banktiń Antıfrod-ortalyǵymen ıntegratsııalanýdy qamtamasyz etýi qajet.
1-4 sanattaǵy saýda obektilerine de jekelegen talaptar belgilendi. Satýshylar qazaqstandyq taýarlar qoıylǵan oryndardy «Qazaqstanda jasalǵan» degen mańdaısha nemese arnaıy jazýmen kórsetýi kerek. Sondaı-aq, mundaı ónimderdi kross-merchandaızıng tásilin paıdalana otyryp, suranys eń joǵary taýarlardyń janyna ornalastyrýy tıis.
Odan bólek, saýda alańynda jáne (nemese) sórelerdegi tıisti taýar sanattary boıynsha, sondaı-aq jalpy saýda obektisi boıynsha qazaqstandyq azyq-túlik jáne azyq-túlik emes taýarlardyń úlesi keminde 30% bolýy qajet.
Qazaqstandyq taýarlar árbir sanat pen sanatshanyń ortadaǵy sóresinde, ıaǵnı satyp alýshylar birden kóretin jáne ońaı ala alatyn jerge qoıylýy talap etiledi. Tolyǵyraq aıtqanda, olar qoljetimdi jerlerde, onyń ishinde bıiktigi jaǵynan kóz deńgeıinde ornalastyrylýy tıis.
Bul túzetýler áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna baǵany qalyptastyrý qaǵıdalaryn da qamtıdy. Kásipkerler atalǵan taýarlarǵa óndirýshi baǵasynyń nemese kóterme jetkizýshiniń satyp alý baǵasynyń 15%-ynan aspaıtyn deńgeıde ǵana ústemeaqy qosa alady.
Degenmen, qosymsha shyǵyndar bolsa jáne olar qujattarmen rastalsa ǵana baǵany arttyrýǵa ruqsat etiledi. Atap aıtqanda, taýarlardy tasymaldaýǵa nemese ımporttaýǵa, elektrondyq saýda kezinde jetkizýge, sondaı-aq belgilengen normalar shegindegi ónimniń tabıǵı kemýine baılanysty saýda ústemesin kóterýge múmkindik beriledi.
Al taýardy ótkizýge baılanysty ózge shyǵyndar belgilengen saýda ústemesiniń sheginde eskerilýi tıis jáne ony arttyrýǵa negiz bola almaıdy.
Sonymen qatar, ishki saýda sýbektileri áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryn óndirýshilermen sharttar jasasýǵa mindetti bolady.
Buıryq 2026 jylǵy 20 qazannan bastap kúshine enedi.
Aıta keteıik, buǵan deıin otandyq óndirýshilerge memlekettik qoldaý kólemi artyp kele jatqanyn jazǵanbyz.
Búgingi tańda memlekettik qoldaý jeńildetilgen qarjylandyrý men memlekettik satyp alýdan bastap, iri kásiporyndardy otandyq jetkizýshilermen jumys isteýge yntalandyrýǵa, ónerkásip kooperatsııasyn damytýǵa jáne qazaqstandyq óndirýshilerdiń eksporttyq áleýetin keńeıtýge deıingi bıznesti damytýdyń barlyq kezeńin qamtıdy.
Máselen, otandyq óndirýshilerdi qoldaýdyń negizgi tetikteriniń biri memlekettik jáne kvazımemlekettik satyp alýlar. Úkimet qabyldaǵan sharalar qazaqstandyq kásiporyndarǵa basymdyq berý, uzaqmerzimdi jáne ofteık-kelisimsharttardy keńeıtý, sondaı-aq jeńildikti qarjylandyrýǵa qoljetimdilikti kózdeıdi. Bul turaqty suranys qalyptastyryp, óndiristik qýattardy jańǵyrtýǵa jáne keńeıtýge jaǵdaı jasaıdy.
Otandyq kásiporyndar óz ónimderin kepildi ótkizýdi «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory arqyly alady. Tek 2025 jyldyń ózinde qazaqstandyq taýar óndirýshilerden satyp alý kólemi eki esege artyp, shamamen 2,2 trln teńgeni qurady. Qor ınfraqurylym men energetıkada 62 basym jobany júzege asyryp, qazaqstandyq taýarlar men kórsetiletin qyzmetterge turaqty suranysty qamtamasyz etýde.
Qazirgi tańda Qordyń satyp alý júıesinde otandyq taýar óndirýshiler men shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýdyń 16-dan astam tetigi qoldanylady. Olardyń qatarynda:
· otandyq óndirýshilerden mindetti satyp alý,
· qamtamasyz etýdiń barlyq túrinen bosatý,
· eger jetkizýshi otandyq taýar óndirýshi bolsa, 30%-ǵa deıin aldyn ala tólem jasaý jáne jetkizilgen ónim úshin tólem merzimin qysqartý sharalary bar.
Bul otandyq bızneske aınalym kapıtalyn tıimdi saqtaýǵa jáne ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Qabyldanǵan sharalardyń tıimdiligi otandyq óndirýshilermen yntymaqtastyq kóleminiń turaqty ósýimen rastalady. 2024 jyly Qor kompanııalary Ónerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń tizilimine engizilgen 2 070 kásiporynmen jalpy quny 1,1 trln teńge bolatyn 11,1 myńnan astam shart jasasty. 2025 jyly jasalǵan kelisimsharttardyń kólemi eki esege jýyq artyp, 2,17 trln teńgege jetti. Osy kezeńde 2 283 otandyq óndirýshimen 8,9 myńnan astam shart jasaldy.
Oń úrdis bıyl da saqtalyp otyr. 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynyń qorytyndysy boıynsha jalpy quny 594 mlrd teńgeni quraıtyn 3,8 myńnan astam shartqa qol qoıyldy, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 46%-ǵa joǵary boldy. Onyń ishinde jalpy quny 343 mlrd teńgeni quraıtyn 171 uzaqmerzimdi kelisimshart bar. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 1,7 ese kóp.
Jańa óndiristerdi iske qosýǵa jáne ımportty almastyrýǵa yntalandyratyn ofteık-kelisimsharttar tetigi de kezeń-kezeńimen damyp keledi. 2024 jyly jalpy quny 190 mlrd teńge bolatyn 367 ofteık-kelisimshart, 2025 jyly quny 257,5 mlrd teńgeni quraıtyn 363 ofteık-kelisimshart jasaldy. Bul qundyq kórsetkish boıynsha 35%-ǵa artyq. 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda jalpy somasy shamamen 47 mlrd teńgege taǵy osyndaı 115 kelisimshart jasaldy. Osy kezeńde jalpy quny 53 mlrd teńgeni quraıtyn ımportty almastyrý boıynsha 9 joba maquldandy. Jalpy quny 74 mlrd teńgeni quraıtyn taǵy 13 joba qaralý satysynda.
Jalpy alǵanda, keıingi jeti jylda «Samuryq-Qazyna» tobynyń qoldaý tetikteri aıasynda jalpy quny 610 mlrd teńgeni quraıtyn jańa óndiristerdi iske qosý jónindegi 108 joba maquldandy. Olardy júzege asyrý 3 myńnan astam jańa jumys ornyn ashýǵa yqpal etti.
Eske salaıyq, buǵan deıin otandyq taýarlardy ilgeriletý úshin 50 memorandýmǵa qol qoıylǵanyn jazǵanbyz.
