Qazaqstanda týrızmniń damýyna ne kedergi
ASTANA. QazAqparat - Elimizde bul áńgimeniń kóterilip kele jatqanyna talaı jyldyń júzi boldy. Biraq týrızm báribir biz úmit artqandaı deńgeıge kóterile almaı-aq keledi. Áıtpese, syrttan kelgen saıahatshylar úshin Altaıdan Atyraýǵa, Arqadan Syr boıyna deıingi baıtaq atyrapty alyp jatqan respýblıkamyzda kórip-qyzyqtaıtyn, qarap-tamsanatyn jerler jetip-artylady.
Qazaqstannyń qoıyn-qoınaýy qazba baılyqtarǵa qanshalyqty baı bolsa, onyń osy qunarly topyraǵynyń beti de sonshalyqty qazynaǵa toly. Biz bul qazynanyń qatarynan eń aldymen Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Marqakól jáne Alakól ulttyq qoryqtaryn, Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanyndaǵy «Kólsaı kóli» memlekettik tabıǵı parki men iri ekzotıkalyq meken - Sharyn shatqalyn, Kókshetaýdyń Býrabaıy men Zerendisin, Pavlodardyń Baıanaýylyn, Qaraǵandynyń Qarqaralysy men Ulytaýyn kórgen bolar edik. Munyń arǵy jaǵynda shyraıly Shymkenttiń mańaıy men túrki jurtynyń qasıetti mekeni - Túrkistan, Baıqońyr ǵarysh aılaǵy men Qostanaıdyń Naýyrzymy, Jaıyqtyń jaǵalaýy men Kaspııdiń atyraby qalaı degende de týrıstik ınfraqurylymdy órkendetýge óte qolaıly óńirler ekenine kúmán joq. Al aıta bersek, respýblıka aýmaǵynda mundaı tabıǵaty kórkem, tarıhy tereń, shejirege baı kıeli jerler kóptep tabylady.
Endeshe, Qazaqstanda týrızmniń tosqaýylǵa tap bolyp, kesheýildep jatýyna ne sebep? Bizdińshe, munyń birneshe naqty sebep-jeleýleri bar. Birinshiden, bizde áli de bolsa, týrıster shaqyrýǵa qolaıly qonystardy óz dárejesinde kórsetip, nasıhattaı bilý úrdisi durys jolǵa qoıylmaǵan. Ekinshiden, sondaı mártebeli mekenderimizge alyp baratyn joldarymyzdyń barlyǵynyń derlik jaǵdaılary jaqsy emes. Úshinshiden, mundaı jerlerde qonaqtarǵa kórsetetin servıstik qyzmettiń sapasy talap deńgeıinen tym tómen jatyr. Bizde syrttan keletin týrısterge patrıottyq kózben qaraý jaǵy, osy arqyly kelýshilerge mádenıetti qyzmet kórsete bilý máselesi áli jetildire túsýdi qajet etedi.
Osy oraıda keıingi kezderi keıbir mamandar tarapynan «ishki týrızmdi damytýdy Astanada otyryp kózben kórmesten sheshe salmaı, tıisti demalys oryndarynyń ishki ahýalyn jaqsy biletin jergilikti ákimderge tapsyrý kerek» degen pikirler jıi aıtyla bastady. Qazir taǵy birqatar aımaq buryn dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasy quzyrynda bolyp kelgen bólimdi derbes basqarma etip qurý úderisteri júrip jatyr. Biz bulardyń bárin irgeli isti ilgeri jyljytý maqsatynda qolǵa alynyp jatqan shapaǵatty sharalardyń biri retinde qabyldaǵymyz keledi, árıne. Eger álemdik tájirıbede týrızmniń munaı men gazdan keıin mol tabystyń kózi sanalyp otyrǵanyn eskersek, bul salaǵa nazar salýdy kesheýildete berýge bolmaıdy. Mamandardyń paıymynsha, týrızm kez kelgen eldiń ekonomıkasyna úsh tıimdi baǵytpen tikeleı yqpal etedi. Birinshiden, elge kelip quıylatyn sheteldik valıýta tasqyny nópirin kóbeıtedi, ekinshiden, jergilikti turǵyndardy eńbekpen qamtıdy, úshinshiden, memlekettik ınfraqurylymdardy damytýǵa eleýli serpin beredi.
Dúnıejúzilik týrıstik uıym málimetine qaraǵanda, bir týrıst barǵan jerinde keminde 1 myń AQSh dollaryn qaldyryp ketetin kórinedi. Bul - sol elde qaıtarymsyz qalatyn aqsha. Sonymen qatar, bir týrıstiń aqshasy 9 jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi eken. Sóıtip, týrıst qarjysynyń 30 paıyzyn qonaq úıde, 20 paıyzyn kólikte, 35 paıyzyn qoǵamdyq tamaqtandyrý ornynda jáne 15 paıyzyn mýzeı, kórme sııaqty oryndarda qaldyratyny belgili bolyp otyr.
Kez kelgen eldiń týrızmnen túsiretin tabysy memlekettiń bul salaǵa qanshalyqty kóńil bólip, qamqorlyq jasap otyrǵanyna tikeleı baılanysty. Sol sebepti de týrıstik qyzmetti memlekettik deńgeıde retteý men qoldaý júıesin damytý baǵytynda kóptegen naqtyly sharalardy júzege asyrýǵa týra keledi. Al bizdegi qazirgi kúnniń bir shyndyǵy: shet elderge shyǵatyn otandastarymyz jyl saıyn sol jaqtardyń bıýdjetine 400 mln dollarǵa jýyq qarjy qaldyryp ketedi eken. Munyń esesine, jer kólemi jaǵynan álemde toǵyzynshy oryn alatyn Qazaqstanda týrızmniń ishki jalpy ónimde alatyn úlesi 1,6 paıyzdan aspaıtyn kórinedi. Statıstıka agenttigi deregine sáıkes, 2011-2013 jyldary elimizden syrtqa shyqqandar 27 mln 200 myń adamdy qurasa, bizge kelgender 18 mln 600 myń adam bolǵan. Іshki týrızmniń kórsetkishteri budan da tómen.
Budan shyǵatyn qorytyndy: salada oń balans qalyptastyrý úshin bizge eń aldymen týrıstik qyzmetterdiń otandyq satyp alýshylary úshin kúresý kerek. Osy maqsatta týrızm nysandarynyń ahýalyn jaqsartyp qana qoımaı, onda qyzmet etetin personaldy arnaıy daıyndaýdy da qolǵa alatyn merzim jetti dep oılaımyz.
Samat MUSA,
«Egemen Qazaqstan»
