Qazaqstanda turǵyn úıge muqtaj azamattardy qoldaý tetikteri jetildirilip jatyr
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda Otbasy bank arqyly turǵyn úıge muqtaj azamattardy qoldaý sharalary júzege asyrylyp jatyr. 2019 jyldan beri 105 myń azamat jeńildetilgen nesıe arqyly baspanaly bolsa, 2033 jylǵa deıin keminde 292 myń otbasyn turǵyn úımen qamtý josparlanyp otyr. Bank ókilderiniń aıtýynsha, turǵyn úı kezegin tsıfrlandyrý azamattardy baspanamen qamtamasyz etý jumysyn jedeldetýge múmkindik bergen. Sonymen qatar memlekettik qoldaý arqyly turǵyn úı alǵan otbasylardyń turmys jaǵdaıy zerttelip, baǵdarlamalardyń oń nátıjeleri men jetildirýdi qajet etetin tustary anyqtaldy.
Baspana otbasylardyń ómirin qalaı ózgertti
«Qazaqstandaǵy qoljetimdi turǵyn úı: zertteý nátıjeleri jáne sektoraralyq dıalog» konferentsııasy Eýropalyq Odaq qarjylandyratyn Shanyraq jobasy aıasynda uıymdastyryldy. Otbasy bank Shanyraq jobasymen áleýmettik turǵyn úıdiń qoljetimdiligi men sapasyn zertteý baǵytynda yntymaqtastyq ornatqan. Zertteý barysynda baspananyń sapasy, áleýmettik ınfraqurylymǵa qoljetimdilik jáne turǵyndardyń kúndelikti ómirinde kezdesetin qıyndyqtar qarastyryldy.
Zertteý Qazaqstannyń 10 negizgi qalasynda júrgizilip, qosymsha Temirtaý men Saran qalalarynyń turǵyndary da qamtylǵan. Mamandar 99 suhbat materıalyn jınap, 100 adamnyń qatysýymen 10 fokýs-top ótkizgen. Sondaı-aq 83 mekenjaıdaǵy turǵyn úıler men olardyń aınalasyndaǵy ınfraqurylymdy qarastyrǵan.
«Nomad Rights» qoǵamdyq qorynyń dırektory Álisher Qojaǵulovtyń málimetinshe, zertteýge múgedektigi bar azamattar, múgedektigi bar balalardy tárbıeleıtin otbasylar, kópbalaly jáne tolyq emes otbasylar, sondaı-aq jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan azamattar qatysqan.
– Zertteý nátıjeleri memlekettik qoldaý arqyly baspana alý azamattardyń turmysyna oń áser etetinin kórsetti. Birqatar otbasy páter jaldaýǵa jumsalatyn shyǵynyn azaıtyp, qarjysynyń bir bóligin balalardyń bilimine, densaýlyǵyna jáne basqa da qajettilikterine baǵyttaýǵa múmkindik alǵan. Biraq baspana alǵannan keıin de sheshilmeıtin máseleler bar. Keıbir turǵyn úılerdiń sapasy talapqa saı kelmeıdi, múgedektigi bar azamattarǵa qolaıly jaǵdaı jasalmaǵan. Sonymen qatar mektep, medıtsınalyq mekeme men qoǵamdyq kóliktiń alystyǵy turǵyndardyń kúndelikti ómirin qıyndatady, - dedi qoǵamdyq qordyń basshysy atalmysh zertteýdi tanystyrý kezinde.
Zertteý nátıjelerin memlekettik turǵyn úı saıasatyn jetildirýge paıdalaný mańyzdy. Eýropalyq Odaqtyń Qazaqstandaǵy ókildigi yntymaqtastyq bólimi basshysynyń orynbasary Hýana Mera Kabello da osy máselege nazar aýdaryp, turǵyn úıdiń qoljetimdiligi adam quqyqtary men áleýmettik teńdikke tikeleı baılanysty ekenin atap ótti.
– Bul zertteý EO 550 myń eýro grant bólgen «Shańyraq» jobasy aıasynda júrgizildi. Zertteý Qazaqstandaǵy baspananyń qoljetimdiligine qatysty máselelerdi anyqtap, olardy sheshý joldaryn tabýǵa kómektesedi dep senemiz. EO Qazaqstanmen adam quqyqtaryn qorǵaý, áleýmettik damý jáne barshaǵa birdeı ekonomıkalyq múmkindikter jasaý baǵytynda yntymaqtasýdy maqtan tutady. Osyndaı bastamalardy qoldaýymyz – adam qajettilikterin basty orynǵa qoıatyn saıasatymyzdyń kórinisi, - dedi EO ókili.
«Eýrazııa Ortalyq Azııa» qorynyń dırektory Rınad Temirbekov zertteýdiń basty maqsaty turǵyn úı baǵdarlamalarynyń nátıjesin azamattardyń naqty ómiri arqyly baǵalaý ekenin aıtty.
– Qazaqstanda turǵyn úıge muqtaj azamattardy esepke alý, memlekettik qoldaý kórsetý jáne jeńildetilgen nesıe berý tetikteri qalyptasqan. Degenmen baspana alǵan adamdardyń jańa turǵyn úıge qanshalyqty kóńili tolatynyna da nazar aýdarý qajet. Eger biz muqtaj azamatqa páter berdik dep esep bersek, másele sheshilgendeı kórinedi. Biraq ol adam sol páterde tura ala ma, jaǵdaıyna kóńili tola ma? Eń bastysy – jaı ǵana páter berý emes, adamnyń turǵyn úı máselesin sheship, ómir sapasyn jaqsartý, - dedi qor dırektory.
Onyń aıtýynsha, zertteý qorytyndylary memlekettik organdarǵa, Otbasy bankke jáne basqa da jaýapty uıymdarǵa usynylady. Aldaǵy eki jylda qor áleýmettik turǵyn úı alýshylardyń jaǵdaıyn baqylaýdy jalǵastyrmaq. Mundaı zertteýler jyl saıyn júrgiziledi dep josparlanyp otyr.
Otbasy bank turǵyn úıge muqtaj azamattardy qalaı qoldap jatyr
Konferentsııada Otbasy banktiń Ulttyq damý ınstıtýty retindegi jumysy da tanystyryldy. «Otbasy bank» AQ Alǵashqy baspanamen qamtamasyz etý ortalyǵy departamentiniń dırektory Azat Áshimov 2025 jyldan bastap turǵyn úıge muqtaj azamattardy esepke alý jáne kezek júrgizý mindeti ákimdikterden Otbasy bankke berilgenin tilge tıek etip, qazirgi tańda turǵyn úıge muqtajdar esebine bir mıllıonnan astam azamat tirkelgenin atap ótti. Olardyń 484 myńnan astamy áleýmettik osal toptarǵa jatady, onyń ishinde 325 myńǵa jýyǵy baspanany birinshi kezekte alýǵa quqyǵy bar azamattar.
– Biz úshin bul jaı ǵana tizim nemese qaǵazdaǵy sandar emes. Árqaısysynyń artynda naqty otbasy, adam taǵdyry tur. Sondyqtan turǵyn úı kezeginde turǵan azamattardyń sanyn azaıtýǵa barynsha kúsh salyp jatyrmyz, – dedi Azat Áshimov.
Onyń málimetinshe, 1,5 jyl ishinde bankke turǵyn úıdi bólý jáne jeńildetilgen nesıe arqyly usyný úshin 41 939 páter berilgen. Onyń 27 219-y jaldamaly, 14 720-sy nesıelik turǵyn úı.
Budan bólek, 2026 jyldyń 10 aıynda turǵyn úı kezeginde turǵan azamattarǵa 15 399 nesıe berilgen.
Sondaı-aq, bank ókili qazir turǵyn úı kezeginde turǵan 344 myń azamattyń Otbasy banktegi jınaǵy shamamen 184 mıllıard teńgege jetkenin atap ótti. Olardyń arasynda áleýmettik osal top ókilderi de bar. Bank ókiliniń aıtýynsha, keıbir azamattar memlekettik baǵdarlama boıynsha baspana alýdy kútpeı, ózderine qajetti mektep, aýrýhana jáne basqa da nysandarǵa jaqyn jerden páter satyp alý úshin qarajat jınap jatyr.
– Bank turǵyn úı kezegin júrgizý men páter bólýdi avtomattandyrdy. Arnaıy aqparattyq júıe 15 memlekettik servıspen biriktirildi. Ol azamattardyń otbasy quramy, tabysy jáne baspanasynyń bar-joǵy týraly málimetterdi tekserýge múmkindik beredi, - dedi ol.
Sonymen qosa «Otbasy bank» ókili turǵyn úı kezegindegi azamattardyń derekterin jańartý jumysyna da toqtaldy. Onyń sózinshe, júrgizilgen taldaý nátıjesinde 200 myńnan astam adamnyń kezektegi mártebesin qaıta qaraý qajettigi anyqtalǵan.
– Bul azamattardyń barlyǵy birden kezekten shyǵarylady degen sóz emes. Qazir olardyń jaǵdaıyn taldap jatyrmyz, – dedi departament dırektory.
Páter bólý tártibinde ne ózgeredi
Sondaı-aq Azat Áshimov turǵyn úıdi bólý tártibine ózgerister engizilgenin aıtyp ótti. Eger belgili bir óńirde jetim balalarǵa arnalǵan 20 paıyzdyq kvota tolyq paıdalanylmasa, qalǵan páterler basymdyq berilgen basqa sanattarǵa usynylady. Bul sanattarda da úmitkerler bolmasa, turǵyn úı kezektegi ózge azamattarǵa beriledi. Mundaı ózgeris páterlerdiń bos turmaýyna jáne uzaq jyldar kezek kútken azamattardyń baspanaly bolýyna múmkindik beredi.
– Bank aldaǵy ýaqytta ákimdikterge qandaı sanattaǵy azamattarǵa qandaı turǵyn úı qajet ekenin kórsetetin usynystar berýdi josparlap otyr. Máselen, múgedektigi bar adamdar úshin birinshi qabattaǵy, kireberisi men esigi keń, tabaldyryqtary joq páterlerdiń qajettiligi eskeriledi. Budan bólek, azamattardyń suraqtaryna jedel jaýap beretin chat-bot ázirlenip jatyr. Ol turǵyn úı kezegindegi málimetterdi, óńirde bólingen páterler týraly aqparatty jáne basqa da qajetti derekterdi usynatyn bolady, - dedi spıker.
Otbasy bank 2033 jylǵa deıin keminde 292 myń otbasyn baspanamen qamtamasyz etýdi josparlap otyr.
Konferentsııa qorytyndysynda zertteý avtorlary memlekettik turǵyn úı kómegin kórsetý tártibin jetildirý, azamattardyń naqty qajettilikterin eskerý jáne beriletin baspananyń sapasyn jaqsartý jóninde usynystar ázirledi. Aldaǵy ýaqytta olar memlekettik organdarmen, qurylys salýshylarmen jáne sarapshylarmen talqylanady.
Osylaısha, Qazaqstanda turǵyn úıge muqtaj azamattardy qoldaý sharalary jalǵasyp, baspanaly bolýdyń jańa múmkindikteri qarastyrylyp jatyr. Al zertteý nátıjeleri memlekettik baǵdarlamalardyń otbasylardyń turmysyn jaqsartýǵa yqpal etip otyrǵanyn kórsetti. Endigi mindet – turǵyn úıge qoljetimdilikti arttyrýmen qatar, onyń sapasyna, áleýmettik ınfraqurylymnyń qolaılylyǵyna jáne turǵyndardyń naqty qajettilikterine nazar aýdarý. Bul memlekettik qoldaýdyń tıimdiligin arttyryp, baspanaly bolǵan azamattardyń ómir sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi.
