Qazaqstanda sońǵy jyldary erkek bezi qaterli isigine shaldyǵý kórsetkishteri artyp keledi

Osyǵan oraı, qalalyq onkologııa dıspanseri men «Bárimiz birge qaterli isikke qarsy» qoǵamdyq qory 1 qazan kúni tegin ashyq esik kúnin ótkizedi. Bul kúni 50-den asqan er adamdar onkologııa dıspanserinde tegin tekserilýden óte alady. Bul týraly búgin Almatyda erkek bezi qaterli isiginiń máselesine arnalǵan baspasóz máslıhatynda Almaty qalasynyń onkologııalyq dıspanseriniń Bas dárigeri Dılıara Qaıdarova málim etti.

Onyń aıtýynsha, búginde QR boıynsha atalyq beziniń qaterli isigine shaldyǵý ósimi 2010 jyly 7 %-dy qurasa, Almaty qalasy boıynsha 8 paıyzdy qurap otyr. "Salystyrý úshin aıtar bolsaq, 2009 jyly jıekti ishek isiginiń ósim qarqyny 4,4%, al teri qaterli isigi 4%-dy qurady. Bizdi 50 jasqa tolmaǵan erlerdiń arasynda erkek beziniń qaterli isiginiń anyqtalý jaǵdaılarynyń jıilenip ketýi alańdatady. Búginde Almaty qalasynyń ózinde erkek beziniń qaterli isigi erkek jynys múshelerinde túziletin qaterli óskinderdiń arasynda birinshi orynda tur",-deıdi ol.

«Ókinishke oraı, emdelýshiler medıtsınalyq kómekke tym kesh júginedi, máselen, emdelýshilerdiń 75%-y atalǵan aýrýdyń asqynǵan kezeńinde dárigerlerge kórinedi. Ádette, bul jaǵdaılar aýrýdyń údeı túsetin kezeńine sáıkes keledi, ıaǵnı isiktiń jergilikti taralýy nemese jekelegen metastazalar paıda bolyp úlgeredi. Al, mundaı kezeńde bul aýrýdan jazylý múmkin emes. Alǵashqy stadııalarda ǵana emdelýshi júz paıyzǵa saýyǵyp kete alady», - dedi Almaty qalasynyń onkologııalyq dıspanseriniń onkoýrology Sergeı Barsov.

Mamandardyń aıtýynsha, erkek bezi qaterli isiginiń damýyna ákeletin faktorlar ázirshe jetkilikti túrde zerttelinbegen. "Qazirgi tańda qaýip tóndiretin 3 faktor ǵana naqty anyqtalǵan, olar - jas, tuqymqýalaýshylyq jáne ulttyq tıistiligi. Erkek bezi qaterli isigi ádette 50-den asqan erlerdiń arasynda damıdy. Onyń paıda bolýynyń sebebi ishki jáne syrtqy faktorlardyń yqpalymen qartaıýshy erkektiń aǵzasyndaǵy gormon tepe-teńdiginiń buzylýy bolyp tabylady. Іshki faktorlarǵa tuqymqýalaýshy genetıkalyq faktorlar jatady. Eger birinshi urpaqtaǵy týysqannyń bireýi atalǵan qaterli isikpen aýyrǵan bolsa, osy keselge shaldyǵý qaýpi eki ese artady, al eger atalǵan aýrýmen eki nemese odan da kóp týysqan adamdar aýyrǵan bolsa, onda osy aýrýǵa shaldyǵý qaýpi 5-11 ese arta túsedi. Qaýip tóndirýshi syrtqy faktorlarǵa semizdik, shylym shegý, tamaqtaný erekshelikteri, radıatsııa men pestıtsıdter áseri jatqyzylady. Bunymen qatar, erkek beziniń qaterli isigine shaldyǵý kórsetkishteri túrli geografııalyq aımaqtarǵa baılanysty edáýir ózgeshelenedi. Máselen, Soltústik Eýropa men AQSh-ta bul kórsetkish joǵary bolsa, Ońtústik-Shyǵys Azııada bul eń tómengi kórsetkishke ıe",-dedi Almaty qalasynyń onkologııalyq dıspanseriniń dárigeri Nurlan Baltaev.

Erkek beziniń qaterli isigi qazirgi tańda Eýropa men AQSh elderinde asa kúrdeli máselelerdiń biri bolyp otyr. "Búginde 1000 erkektiń 214-si osy aýrýǵa shaldyǵýda. Erlerdiń ólimine ákeletin onkolologııalyq aýrýlar ishinde bul isik túri 2-shi orynda tur",-dedi ol.