Qazaqstanda sheteldik ýnıversıtetterdiń fılıaldaryna jańa talap qoıylady

Bul qujatty talqylaý barysynda depýtat Ashat Aımaǵambetov Qazaqstanda birqatar sheteldik ýnıversıtettiń fılıaldary ashylǵanyn eske saldy.

— 2022 jyly jańa mınıstrlik qurylǵannan keıin bul jumys jaqsy jalǵasty. Qazir elimizde osyndaı fılıaldar óte kóp, biraq olardyń qyzmeti zań júzinde tolyqqandy rettelmegen. Endi naqty talaptar engiziledi. Fılıaldar tek bas ýnıversıtettiń resmı sheshimi bolǵan jaǵdaıda ǵana ashylýy múmkin. Bul jergilikti seriktesterdiń bastamasy emes, bas uıymnyń sheshimi bolýy kerek degendi bildiredi. Ekinshiden, fılıaldyń beretin dıplomy sol bas ýnıversıtettiń dıplomymen teń bolýy kerek. Uqsas emes, dál sondaı mártebede, — dedi Ashat Aımaǵambetov.

Onyń aıtýynsha, qazaqstandyq stýdent osyndaǵy brıtandyq JOO-nyń fılıalynda oqysa da, Ulybrıtanııadaǵy stýdent sııaqty teń dıplom alýy tıis.

— Fılıaldaǵy bilim mazmuny Qazaqstannyń memlekettik bilim berý standarttarynan tómen bolýy tıis. Sonymen qatar, akkredıtatsııadan fılıal bas ýnıversıtettegideı tıisti halyqaralyq agenttikten ótýi tıis. Otandyq emes, halyqaralyq uıymnyń akkredıtatsııasy bolady. Atap aıtqanda, mınıstrliktiń bul oqý ornynyń bilim sapasyn teksere alatyn quzyreti bolady, — dedi depýtat.

Oqýshynyń mektepten tys ýaqytyna ata-ana jaýapty

— Bul shyn máninde úlken másele. Byltyr elimizde rezonans týdyrǵan birneshe jaǵdaı boldy. Jazda keshki ýaqytta nemese demalys kúnderi oqýshylar quqyq buzý áreketine barǵan, sondaı-aq keleńsiz oqıǵalarǵa tap bolǵan. Sol kezde olardyń janynda muǵalimder bolmady. Pedagogter demalysta, úılerinde boldy, sebebi kanıkýl kezi edi, ıaǵnı jumys ýaqytynan tys merzim. Biraq soǵan qaramastan, mektep dırektorlary men muǵalimder jazalandy, tipti jumystan shyǵarýǵa deıin barǵan. Árıne, bul — ádiletsizdik, — dedi Ashat Aımaǵambetov.

Osy oraıda ol zańǵa naqty norma engiziletinin, pedagogter balalardyń ómiri men densaýlyǵy úshin tek oqý-tárbıe protsesi kezinde jáne óziniń laýazymdyq mindetteri aıasynda ǵana jaýapty bolatynyn atap ótti.

— Jazǵy demalys, túngi ýaqyt, demalys kúnderi — ata-ananyń jaýapkershiligi. Endi eshqandaı ekiudaı túsinik bolmaýy tıis, ıaǵnı pedagogterdi osylaı qorǵaımyz, — dedi depýtat.

Muǵalimder eseptilikti bir nusqada ǵana tapsyrady

Qazir ustazdar kóbine bir eseptilikti eki ret tapsyrýǵa májbúr. Elektrondy túrde aqparattyq júıege júkteıdi jáne qaǵazǵa shyǵaryp, jeke tapsyrady. Esep júıede bar bola tura, onyń ekinshi nusqasyn talap etýdiń qandaı qajettiligi bar? Osynyń saldarynan muǵalimniń ýaqytyn alady.

Ashat Aımaǵambetovtyń aıtýynsha, bul másele boıynsha zańnamalyq norma engizildi. Sondyqtan eseptilikti bir mezgilde eki formatta qaıtalaýǵa jol berilmeıdi. 

— Eger elektrondy format bolsa, qaǵaz nusqasy mindetti bolmaıdy, — dedi depýtat.

Mınıstrlik mektepterdegi smartfondy paıdalaný tártibin aıqyndaıdy

Búginde ár mektep smartfondardy paıdalaný saıasatyn óz betinshe aıqyndaıdy, ıaǵnı biryńǵaı ereje joq. 

Depýtattyń sózine qaraǵanda, tájirıbe júzinde bul jaǵdaı mektep dırektorlarynyń sheshim qabyldaýdan qashýyna ákep soǵady. Óıtkeni ata-analarmen pikirtalastan, shaǵymdardan qorqady. Nátıjesinde, bir mektepte telefonǵa tyıym salynsa, kórshi mektepte ondaı tyıym joq, al úshinshi mektepte múldem basqa jaǵdaı qalyptasqan. Sondyqtan zań jobasy aıasynda depýtattar bul quzyretti Oqý-aǵartý mınıstrligine berýdi usyndy. Mınıstrlik biryńǵaı saıasatty aıqyndaıdy jáne ol tártip elimizdiń barlyq mektebinde qoldanylady.

Pedagogıkalyq mamandyqtardyń mártebesi

Pedagogıkalyq mamandyqtarǵa túsýdegi aınalma joldarǵa tosqaýyl qoıylady.

— Keıbiri aınalma jol taýyp alǵan. Shema óte ońaı. Talapker kez kelgen sheteldik oqý ornyna túsip, bir semestr oqyp, odan keıin Qazaqstandaǵy pedagogıkalyq ýnıversıtetke aýysady. Al oǵan qoıylatyn talaptar talapkerge emes, aýysýshy stýdentke qoıylatyn talaptarmen birdeı bolady. Bul turǵyda UBT men arnaıy emtıhan kerek bolmaı qalady. Osylaısha, keıbir adamdar bazalyq talaptarǵa saı kelmese de, muǵalimdikke kelip jatyr. Endi buǵan jol bermeımiz. Osydan keıin pedagog mamandyǵyna sheteldik ýnıversıtetten aýysqan kezde de UBT men arnaıy emtıhan sertıfıkaty mindetti bolady, — dedi Ashat Aımaǵambetov.

Medıtsınalyq oqý baǵdarlamasynyń mazmuny qıyndaıdy

— Medıtsınalyq bilim berýde júıeli máseleni sheshemiz. Maqsatymyz — osy saladaǵy bilim berý sapasyn kóterý. Qazir medıtsınalyq JOO-larda stýdentter úsh túrli júıe boıynsha oqyp jatyr. Sońǵy reforma boıynsha stýdent 6 jyl oqıdy. Onyń ishinde: bakalavrıat — 5 jyl, magıstratýra — jarty jyl, ınternatýra — jarty jyl. Internatýradaǵy osy jarty jyldy stýdent aýrýhanada naqty bir mártebesiz, medıtsınalyq júıelerge ruqsatsyz, qarapaıym em-domǵa qatysý quqyǵynsyz ótkizedi, ıaǵnı óz betimen júredi. Osyndaı 6 jyldyq oqýdan keıin olar jumysqa da tura almaıdy, óıtkeni barlyǵy mindetti túrde rezıdentýradan ótýi kerek, oǵan taǵy 2-4 jyl qajet, — dedi Ashat Aımaǵambetov.

Onyń aıtýynsha, rezıdentýraǵa grant sany óte az. Kóp jaǵdaıda aqyly negizde bilim alady. Tıisti ózgerister engizilmese, aldaǵy ýaqytta kadr tapshylyǵy bolýy múmkin.

— Endi, 7 jyldyq oqýǵa kóshemiz. 6 jyl ýnıversıtettegi teorııalyq oqý jáne 1 jyl aýrýhanada ótetin tolyqqandy praktıkalyq ınternatýra bolady. Osydan keıin olar alǵashqy býyndaǵy jalpy praktıka dárigeri retinde jumys isteı alady. Biraq nevropatolog, neırohırýrg sııaqty baǵyttarda maman bolǵysy kelse, qazirgideı rezıdentýra oqýyn jalǵastyrýy tıis. Sonymen qatar, oqý baǵdarlamasynyń mazmuny da qarqyndy bolady. Anatomııa, fızıologııa sekildi irgeli klınıkalyq pánder tıptik baǵdarlamada qatań bekitiledi. Ár medıtsınalyq ýnıversıtet muny tolyq kólemde berýge mindetti bolady. Al osy bazalyq deńgeıdi meńgergennen keıin, táýelsiz alańda mindetti emtıhan tapsyrady. Internatýra ımıtatsııa emes, shynaıy bolady, — dedi depýtat.

Osy oraıda altynshy kýrs túlegi dáriger-ıntern resmı mártebesin alady. Bul óz kezeginde aqparattyq júıelerge ruqsat beriletinin bildiredi. Tálimger dárigerdiń baqylaýymen jas maman bazalyq medıtsınalyq áreketterin jasaý quqyǵyn alady. Bul rette, eńbekaqy alýǵa, qorǵanys quraldarymen qamtamasyz etýge múmkindik beriledi.

— Bolashaq dárigerlerge sapaly ári naqty tájirıbe beriledi. Sondaı-aq Densaýlyq saqtaý mınıstrligi medıtsınalyq joǵary oqý oryndaryna qabyldaýdy, sheteldik stýdentter men aqyly bólimderdi retteý boıynsha naqty mehanızmge ıe bolady, — dedi Ashat Aımaǵambetov.

Aıta keteıik, balabaqsha, kásiptiktik bilim berý salasyndaǵy barlyq pedagogterdi óz mindetine jatpaıtyn fýnktsııalardy atqarýdan qorǵaıtyn norma engizildi.