Qazaqstanda irimshik pen súzbe qansha turady
ASTANA. KAZINFORM — Іrimshik pen súzbe sııaqty sút ónimderiniń qaı qalalarda arzan ekenin Kazinform agenttiginiń tilshisi zerttep kórdi.
Іrimshik pen súzbe kúndelikti qoldanylatyn sút ónimderiniń qatarynda, degenmen, ekeýiniń sóredegi bazasynda aıtarlyqtaı aıyrmashylyq bar. Onyń sebebi joq emes. Birinshi ári basty sebep olar óndiriletin súttiń baǵasyna tikeleı baılanysty. Al buǵan jyl mezgili, maldyń jem-shóbi, basqa da kóptegen faktor áser etedi. Elektr energııasynyń baǵasy men óndiris tehnologııasy, shıkizat quramy, ónimdi oraý, jetkizý quny men ózge de aspektiler bar.
Mysaly, irimshiktiń baǵasy óndirýshige (jergilikti nemese syrttan ákelinetin), ónimniń maılylyǵyna (0-1% 9 paıyzdyqqa qaraǵanda arzan), onyń qandaı shıkizattan óndirilgenine, oram men saqtaý merzimine baılanysty. Ádette jergilikti fermerler jasaǵan nemese turǵyndar úıden istep satatyn ónim arzan bolady.
Elimizdiń ártúrli qaladaryndaǵy baǵany salystyra otyryp onyń Qazaqstan boıynsha ortasha quny 2000 teńge ekenine kóz jetkizdik. Árıne, keıbir óńirlerde odan arzanyn, keıbirinde tipti qymbatyn tabýǵa bolady.
Eń arzan irimshik Qostanaıda satylyp jatyr — 1100 teńgeden, bul — biz álginde aıtqan úıde istelgen túri. Dúkenderde kelisi úshin baǵa 2136 teńgeden bastalady.
Odan sál qymbaty Petropavlda — 1200 teńgeden jáne Túrkistanda — 1500 teńgeden. Arzanyraǵyn Tarazdan da tabasyz, shamamen 1600 teńgeden bastalady. Áıtse de, turǵyndar bazarda keıbir ájeler turaqty tutynýshylaryna kelisin 1200 teńgeden satatynyn aıtady.
Taraz dúkenderinde ónimniń ortasha baǵasy 2000 teńge shamasynda. Semeı jurtshylyǵy irimshikti 1700, Taldyqorǵanda 1890 teńgeden satyp ala alady. Іrimshiktiń ortasha baǵasy Astana, Kókshetaý, Shymkent, Aqtaý, Aqtóbe jáne Óskemen qalalarynda 1900-2 000 teńge aralyǵynda saqtalyp otyr. Al Pavlodar qalasynda 1 keli súzbeniń baǵasy 2 200 teńgeden bastalady. Alaıda mundaǵy «úı súzbesiniń» baǵasy odan da joǵary, keıde 4 600 teńgege deıin jetedi. Almaty qalasynda da 1 keli súzbeniń baǵasy 2 200 teńgege jýyq.
Qyzylorda turǵyndaryna kelisi 2600 teńgeden satylyp jatyr. Eń qymbat ónim Oral, Qaraǵandy dúkenderinde — kelisi 3250 teńgeden, al Jezqazǵanda 3500 teńgeden.
Ádette súzbe 200 grammdyq qaptamada satylady. Bir qaptamasynyń baǵasy 650-700 teńgeden bastalady.
Іrimshikke kelsek, bári áldeqaıda kúrdeli. Onyń túrine qaraı baǵasy qubylady. Ádette sapaly irimshik qymbat bolady degen túsinik qalyptasqan. Degenmen, odan birneshe ese arzan turatyn, biraq irimshik qatarynda eseptelmeıtin de ónim túrleri bar. Biz qatty irimshiktiń baǵasyn salystyramyz. Onyń kelisi 3000-5000 teńge aralyǵynda.
Túrkistanda odan tómen baǵaǵa — 1600 teńgege tabasyz. Árıne, satyp alýshylar aıtqandaı, baǵasyna qaraı sapasy. Munda irimshiktiń kelisi 8000 teńge deıin barady. Klassıkalyq irimshikti Astana, Semeı, Óskemen, Qyzylorda, Taldyqorǵan jáne Pavlodar turǵyndary 2500-3000 teńgeniń shamasynda ala alady. Al eń joǵary baǵa 8000-9000 teńgege deıin jetedi.
Odan qymbattaýyn Tarazdan keziktiresiz — kelisi úshin 3150 teńge.
Klassıkalyq qatty irimshiktiń baǵasy 4500 teńgeden bastalady. Máselen, osyndaı baǵaǵa Kókshetaýdyń Şýchınsk qalasynda óndirilgen jergilikti ónimdi satyp alýǵa bolady. Negizinen irimshik oblys ortalyǵynda 6 000 teńgeden jáne odan joǵary baǵaǵa satylyp jatyr (al qaptamada 200-350 grammnan). Petropavlda da osy shamadaǵy baǵa — kelisi 4700 teńgeden 7000 teńgege deıin barady. 5000 teńgeden 6000 teńgegege deıingi baǵaǵa Almaty, Shymkent, Aqtóbe, Qaraǵandy, Oral, Qostanaı, Jezqazǵan turǵyndary satyp ala alady. Al Qostanaıda bir kılogramm ónim 8500 teńgeden bastalyp 12000 teńgege deıin jetedi. Aqtaýda eń tómengi baǵa 6500 teńgeden bastalady, bul — bizdiń reıtıngimizdegi eń joǵary baǵa.
Eske salaıyq, buǵan deıin biz soǵym baǵasyn salystyrǵanbyz. Onyń ishinde et Qazaqstannyń qaı aımaǵynda arzan, qaı jaǵynda qymbat ekenin jazdyq.
