Qazaqstanda psıhıkalyq, minez-qulyq aýytqýy bar 108 myńnan astam adam tirkeýde tur
ASTANA. KAZINFORM – Májilistiń Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń kóshpeli otyrysynda esirtkige, alkogolge táýeldilikti jáne oıynqumarlyqty emdeý máseleleri qaraldy. Talqylaý komıtet jetekshisi Ashat Aımaǵambetovtiń tóraǵalyǵymen Astana qalasynyń Qalalyq psıhıkalyq densaýlyq ortalyǵynda ótti.
Jıynda baıandama jasaǵan Májilis depýtaty Aına Mysyrálimova 2026 jyldyń basyndaǵy esep boıynsha psıhobelsendi zattardy qoldanýǵa baılanysty psıhıkalyq jáne minez-qulyq aýytqýlary bar 108 myńnan astam adam dınamıkalyq tirkeýde turǵanyn habarlady. Onyń 18 myńǵa jýyǵy – nashaqorlar, 90 myńnan astamy – alkogolızmmen aýyratyndar. Al oıynqumarlyq belgileri bar azamattardyń sany boljam boıynsha 450 myń adamǵa deıin jetýi múmkin. Sarapshylardyń pikirinshe, problema shyn máninde áldeqaıda aýqymdy.
– Alaıda, búgingi tańda basty nárse problemanyń aýqymyna ǵana emes, emdeýdiń qanshalyqty tıimdi ekenine baılanysty bolyp otyr. Nashaqorlyqqa shaldyqqan naýqastardyń 70-80%-y alǵashqy jyly qaıtadan esirtki tutyna bastaıdy. Qazaqstanda olarmen jumys isteý júıesi keshigip áreket etedi. Іs júzinde adam statsıonardan shyǵyp, keıin jumystyń jáne qoldaýdyń joqtyǵynan burynǵy ortasyna qaıtyp barady, – dedi depýtat.
Bul rette Aına Mysyrálimova aldyn alý, erte anyqtaý, emdeý, ońaltýdy jáne qaıta áleýmettendirýdi biriktiretin birtutas «kómek kontınýýmy» modeline kóshýdi usyndy. Onyń aıtýynsha, jazalaý-esepke tásilinen góri ońaltýǵa basa nazar aýdarý qajet. Ol úshin ortalyqtardy mindetti lıtsenzııalaý jáne baqylaý arqyly ınfraqurylymdy damytý, emdelýden keıin patsıentterdi uzaq merzimdi qoldaý júıesin engizý kerek.
Usynystardyń jeke blogy, depýtattyń pikirinshe, basym áleýmettik qaýip dep tanylýǵa tıis lýdomanııaǵa qatysty boldy. Sonymen qatar, retteýdi qatańdatý jáne mamandandyrylǵan kómekke qoljetimdilikti keńeıtý joldary da aıtyldy.
ІІM Ákimshilik polıtsııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary Álibek Keńispaev atap ótkendeı, zańsyz oıyn bıznesimen kúresý úshin jedel jumystar qolǵa alynyp, onlaın keńistikte monıtorıng júrgizilýde. Adamdar ruqsat etilmegen jerlerde qumar oıyndarǵa qatysqany úshin, sondaı-aq tıisti ruqsatsyz stavkalardy qabyldaǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Búgingi tańda 2,4 myńnan astam ınternet-kazıno buǵattalǵan.
Budan bólek, ishki ister organdary alkogolızm men nashaqorlyqqa baılanysty quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý boıynsha júıeli profılaktıkalyq jumys júrgizedi. Máselen, Álibek Keńispaevtyń aıtýynsha, qoǵamdyq oryndarda alkogoldi ishimdik ishýge qatysty 33 myń faktiniń joly kesilgen, al 11 myń adamǵa qatysty ony qoldanýǵa tyıym salynǵan.
Bul rette, máseleni sheshý keshendi tásildi qajet etedi. Alkogol men esirtkige táýeldi adamdardy tıisti emdeý mekemelerine ýaqtyly ornalastyrý máselesi áli de sheshimin tappaı otyr. Densaýlyq saqtaý vıtse-mınıstri Álııa Rústemovanyń málimetinshe, elimiz boıynsha barlyǵy 47 ýaqytsha beıimdeý jáne detoksıkatsııa ortalyǵy bar, bul jetkiliksiz ekeni anyq. Polıtsııa qyzmetkerleri de, medıtsına qyzmetkerleri de ár qalada, ár aýdanda osyndaı ortalyqtar ashý qajet ekenin atap ótti.
Sonymen qatar, sozylmaly nashaqorlar men maskúnemderdi májbúrlep emdeý máselesi áli de bar. Vıtse-mınıstrdiń aıtýynsha, bir patsıentti emdeýge arnalǵan qoldanystaǵy tarıf naqty shyǵyndardy ótemeıdi. Óńirlerde ártúrli keshendi tarıfter belgilengeni de jaǵdaıdy qıyndatyp otyr.
Óz kezeginde, bul jumysty uıymdastyrý úshin Іshki ister mınıstrligi «bir tereze» qaǵıdatyn engizýdi oryndy dep sanaıdy. Atap aıtqanda, emdeý-profılaktıkalyq mekemelerdiń janynan naqty bir kúnderi aıyna 2-4 ret otyrys ótkize otyryp, arnaıy medıtsınalyq komıssııalar qurý qajet. Bul rette ishki ister organdary maskúnemdikten zardap shegetin adamdardy emdeý-profılaktıkalyq mekemelerge jetkizýge, medıtsına qyzmetkerleriniń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge daıyn.
Otyrys barysynda depýtattar nashaqorlarǵa arnalǵan balalar bólimsheleriniń sany men jaı-kúıi, nashaqorlyqty qosa alǵanda, táýeldiliktiń basqa túrlerine shaldyqqan kámeletke tolmaǵandardyń statıstıkasy, olarmen júrgiziletin jumystyń tıimdiligi, addıktolog-mamandar daıarlaý týraly másele kóterdi. Sondaı-aq, múddeli memlekettik organdardyń ókilderimen jáne sarapshylarmen esirtkige jáne alkogolge táýeldiligi bar azamattardy esepke qoıý máseleleri, olar úshin mindetti medıtsınalyq tekserý, baqylaý tetikteri men quqyq qoldaný praktıkasyn engizýdiń jaı-kúıi talqylandy.
Otyrys sońynda Ashat Aımaǵambetov Qazaqstanda narkologııalyq qyzmettiń zamanaýı modelin qalyptastyrý qajettigin atap ótti. Komıtet tóraǵasy basty sharalardyń qatarynda emdeý hattamalaryn DAJ-11 jiktemesine jáne halyqaralyq standarttarǵa saı jańartýdy, sondaı-aq el aýmaǵynda táýeldi azamattardy emdeýge biryńǵaı tarıfti engizýdi tilge tıek etti.
Komıtet tóraǵasynyń aıtýynsha, lýdomanııaǵa erekshe nazar aýdaryp, ony derbes baǵyt retinde alyp, jedel jelilerdi quryp, klınıkalyq hattamalardy qaıta qaraý qajet. Óıtkeni bul saladaǵy qazirgi qoldanylyp júrgen tásil tıimsiz.
Sonymen qatar Ashat Aımaǵambetov tirkeýde turǵandardyń sanyna baılanysty qazirgi qarjylandyrý júıesi tıisti nátıje bermeıtinin, sol úshin tıimdilikke baǵdarlanǵan modelge kóshýdi usyndy. Jeke ońaltý ortalyqtarynyń qyzmetin retteý jáne olardyń jumysynyń biryńǵaı standarttaryn ázirleý qajettiligin atap ótti.
Kóshpeli otyrys aıasynda Májilis depýtattary Astana qalasynyń Qalalyq psıhıkalyq densaýlyq ortalyǵynyń qyzmetimen tanysty. Olarǵa hımııa-toksıkologııa zerthanasynyń, sondaı-aq psıhosomatıka, fızıoterapııa bólimsheleriniń jáne basqa bólimshelerdiń jumystary kórsetildi.
