Qazaqstanda parnıktik gazdar shyǵaryndylaryna qatysty jańa erejeler engizildi
ASTANA. KAZINFORM – Elimizde parnıktik gazdar shyǵaryndylary men olardyń sińirilýin memlekettik retteý qaǵıdalarynyń jańa redaktsııasy kúshine endi.
Tıisti buıryqqa Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri 2026 jylǵy 27 shildede qol qoıǵan. Qujat 10 tamyzdan bastap qoldanysqa engizildi.
Jańa redaktsııada paıdalanylatyn uǵymdardyń tizimi edáýir keńeıtildi. Atap aıtqanda, qaǵıdalarda ádisnama, alǵashqy berý, jylystaý, bazalyq stsenarıı, birlesken tásil, valıdatsııa jáne verıfıkatsııa, sondaı-aq, Parıj kelisiminiń halyqaralyq tetikteri, avtorızatsııalaý jáne kómirtegi birlikterin joıý uǵymdaryna anyqtama berilgen.
Parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn memlekettik retteý burynǵydaı úsh negizgi qural arqyly júzege asyrylady. Olar — kómirtegi bıýdjeti, kómirtegi kvotalaýy jáne qondyrǵylar operatorlaryn ákimshilendirý.
Kómirtegi bıýdjeti qatarynan bes jyldy qamtıdy. Árbir osyndaı kezeń úshin kvotalanatyn jáne kvotalanbaıtyn shyǵaryndylardyń kólemin belgileıtin kómirtegi bıýdjeti aıqyndalady. Eskeretin jaıt — tıisti kezeńdegi eldiń jalpy kómirtegi kólemi belgilengen bıýdjetten aspaýy qajet.
Al kómirtegi kvotalaýy kvotalanatyn shyǵaryndylardyń jalpy mólsherin shekteýdi jáne kómirtegi kvotalaryn tıisti sýbektiler arasynda bólýdi kózdeıdi.
Kvotalaýǵa elektr energetıkasy, munaı-gaz, taý-ken, metallýrgııa jáne hımııa ónerkásibindegi kómirqyshqyl gazynyń shyǵaryndylary jatady. Arnaıy talaptar óńdeý ónerkásibiniń jekelegen baǵyttaryna, atap aıtqanda tsement, ák, gıps jáne kirpish óndirýge de qoldanylady.
Sonymen birge, retteletin sektorlarda jylyna 20 myń tonnadan astam kómirqyshqyl gazyn shyǵaratyn qondyrǵy kvotalanatyn qondyrǵy bolyp esepteledi. Mundaı qondyrǵynyń operatory kvotalaý sýbektisi dep tanylady.
Jańa qaǵıdalar klımattyq jobalarǵa qalaı áser etedi
Jańa redaktsııada naryqtyq tetikterge Qazaqstannyń qatysýyna arnalǵan jeke taraý engizildi. Aıta keteıik, atalǵan norma Parıj kelisiminiń 6-babynda kózdelgen. Bul tetikterge ár el erikti túrde atsalysa alady.
Qaǵıdalar parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn qysqartý nemese olardyń sińirilýin arttyrý nátıjelerin memleketter arasynda bólisýge múmkindik beredi. Mundaı bastamalardy iske asyrý úshin ótinish berýshi ýákiletti organǵa jobanyń tujyrymdamasyn usynýy kerek.
Ýákiletti organ úsh jumys kúni ishinde jobanyń tujyrymdamasyn tıisti memlekettik organdarǵa joldaıdy. Olar qujatty 10 jumys kúni ishinde qarap, salalyq qorytyndy usynady. Al bas tarsa, onyń sebebin dálelmen túsindirýi kerek.
Odan keıin júıe operatory tujyrymdamaǵa 30 jumys kúni ishinde saraptama júrgizedi. Qarsylyq bolmaǵan jaǵdaıda joba Parıj kelisiminiń 6-baby sheńberindegi tıisti tizilimde tirkeledi.
Budan soń, ótinish berýshi jobalyq qujattamany, monıtorıng josparyn jáne turaqty damý josparyn ázirleıdi. Júıe operatory bul qujattardy valıdatsııadan jáne kelesi saraptamadan ótkizedi. Qujattamany qaraýǵa 30 jumys kúnine deıin ýaqyt beriledi.
Eger oń sheshim qabyldansa, ýákiletti organ 15 jumys kúni ishinde jobany jáne monıtorıng josparyn maquldaý týraly hat jiberedi.
Joba iske asyrylǵannan keıin, ótinish berýshi bekitilgen josparǵa sáıkes monıtorıng júrgizedi. Jobany iske asyrý jáne turaqty damý týraly verıfıkatsııalanǵan esepter de júıe operatorynyń saraptamasynan ótedi. Bul rásim 30 jumys kúni ishinde aıaqtalýy tıis.
Oń qorytyndy berilgen jaǵdaıda shyǵaryndylardy qysqartý nemese olardyń sińirilýin arttyrý nátıjeleri tıisti tizilimde esepke alynady. Alaıda halyqaralyq deńgeıdegi nátıjeler mártebesi olarǵa tek avtorızatsııadan keıin beriledi.
Avtorızatsııa árbir verıfıkatsııalanǵan joba esebi boıynsha jeke júzege asyrylady. Alynǵan hat bolashaq kezeńderdegi nátıjelerdiń búkil kólemin aldyn ala jóneltýge quqyq bermeıdi, ıaǵnı ár kezeń úshin jańa verıfıkatsııa men avtorızatsııa qajet.
Avtorızatsııadan keıin nátıjeler halyqaralyq deńgeıde beriletin mártebege ıe bolady jáne olar týraly aqparat halyqaralyq esepke alý júıesine jiberiledi.
Sonymen qatar, jańa redaktsııada kómirtegi qaǵıdattary aıasynda erikti túrde ázirlengen jobalar boıynsha birlesken tásilderdi iske asyrý tártibi jáne olardy maquldaý krıterııleri belgilengen.
Odan bólek, Parıj kelisimi jobalyq tetikteri aıasynda klımattyń ózgerýin barynsha baıaýlatý jónindegi halyqaralyq deńgeıde beriletin nátıjelerdi esepke alý tártibi de jeke rettelgen.
— Qazaqstan Respýblıkasy Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń Klımattyq saıasat departamenti Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrylýyn; 3) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń Zań qyzmeti departamentine osy tarmaqtyń 1) jáne 2) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdiń usynylýyn qamtamasyz etsin, — delingen qujatta.
Parnıktik gazdar shyǵaryndylary men olardyń sińirilýin memlekettik retteý qaǵıdalarynyń jańa redaktsııasy 2026 jylǵy 10 tamyzda kúshine endi.
Aıta keteıik, buǵan deıin Qazaqstan 2035 jylǵa qaraı parnıktik gaz shyǵaryndylaryn 17%-ǵa qysqartýdy kózdeıtinin jazǵanbyz.
