Qazaqstanda mal sharýashylyǵyn ǵylym arqyly damytý kózdelip otyr
ASTANA. KAZINFORM - Astanada Nazarbayev University-diń Onergy Creative Hub keńistiginde ótken «Ǵylym men ındýstrııa dıalogy» atty dóńgelek ústel aıasynda Qazaqstannyń mal sharýashylyǵy salasyn ǵylym men ınnovatsııa arqyly damytýǵa baǵyttalǵan mańyzdy kelisimge qol qoıyldy. Sarapshylar bul bastamany agrosektordaǵy ǵylym men óndiris arasyndaǵy baılanysty kúsheıtetin jańa kezeń retinde baǵalap otyr.
Ǵylym men óndiris toǵysqan kelisim
Іs-shara qorytyndysy boıynsha, tórt uıym, atap aıtqanda NU Impact Foundation, «Turan» Qazaqstan mal ósirýshiler qaýymdastyǵy, «Asyl-Túlik» AQ jáne National Laboratory Astana uıymdary ózara yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy.
Kelisim bıotehnologııa jáne genetıka, reprodýktsııa men asyl tuqymdy is, salalyq standarttardy ázirleý, agrosektorǵa ınvestıtsııa tartý jáne birlesip kadr daıarlaý baǵyttaryn qamtıdy. Sonyń ishinde, ásirese iri qara maldyń reprodýktıvti bıomaterıaldaryn el ishinde óndirýge nazar aýdarylyp otyr.
Mamandar bul salanyń ımportqa táýeldiligin tómendetedi, sonymen qatar azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa múmkindik beretinin aıtyp otyr.
Ǵylymdy praktıkamen ushtastyrý – negizgi mindet
NU Impact Foundation basqarma tóraǵasy Saıat Nıýsýpov bul bastamanyń mánin ǵylymdy naqty óndiris qajettilikterimen ushtastyrý dep atap ótti:
– Biz úshin ýnıversıtet zerthanalarynyń sheńberinen shyǵyp, jergilikti jerlerdegi jaǵdaıdy óz kózimizben kórý óte mańyzdy boldy. Dál osy sebepti Nazarbayev University ekojúıesiniń ókilderi Dala.Camp ekspedıtsııasyna qatysty. Qazaqstanda qazirdiń ózinde áleýeti joǵary, myqty sharýashylyqtar bar. Nazarbayev University men NU Impact Foundation-nyń mindeti — ǵylymdy praktıkaǵa ushtastyrý. Búgin biz qol qoıyp otyrǵan kelisim dál osy maqsatty kózdeıdi. Bıotehnologııa, genetıka, asyl tuqymdy is, kadrlardy daıarlaý — munyń bári bizdiń ekojúıemizdiń ishinde bar. Endi biz osy múmkindikterdi shynaıy qajet etetin jerlerde qoldaný jaýapkershiligin óz moınymyzǵa alamyz», — dedi ol.
«Dala.Camp» ekspedıtsııasy: saladaǵy ahýalǵa sholý
Kelisimniń jasalýyna negiz bolǵan negizgi bastamalardyń biri — 1–16 mamyr aralyǵynda ótken «Dala.Camp» ulttyq mal sharýashylyǵy ekspedıtsııasy. 16 kún ishinde qatysýshylar 7500 shaqyrymnan astam jol júrip, elimizdiń 12-den astam óńirindegi sharýashylyqtardy aralap, salanyń shynaıy syn-qaterleri men problemalaryn zerttedi.
Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, ekspedıtsııa barysynda saladaǵy naqty jaǵdaıǵa taldaý jasalyp, birqatar júıeli másele anyqtalǵan. Atap aıtqanda, shaǵyn fermerlik sharýashylyqtardyń basym bóligi zamanaýı tehnologııalar men ǵylymı ázirlemelerden tys qalyp otyrǵany, sondaı-aq memlekettik qoldaý quraldary týraly aqparattyń jetkiliksizdigi belgili bolǵan. Sonymen qatar elimizde halyqaralyq naryqqa shyǵýǵa daıyn, joǵary eksporttyq áleýeti bar sharýashylyqtardyń bar ekeni de anyqtalǵan.
Salany jańǵyrtýǵa basymdyq berilmek
Kezdesýde tanystyrylǵan taldamalyq esepte Qazaqstandaǵy et mal sharýashylyǵyn júıeli túrde jańǵyrtý qajettigi kóterildi. Mamandardyń aıtýynsha, salada tehnologııalyq sheshimderdi engizý, genetıkalyq jumystardy kúsheıtý jáne ǵylymı súıemeldeýdi arttyrý mańyzdy.
Bul baǵyttaǵy jumystar Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ázirlengen 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan mal sharýashylyǵyn damytý jónindegi keshendi josparmen de baılanysty. Qujatta óndiris tıimdiligin arttyrý, eksport kólemin ulǵaıtý jáne qoldaý sharalaryn keńeıtý kózdelgen.
Mal sharýashylyǵy týraly derekti fılm túsirilip jatyr
Joba qorytyndysy boıynsha mal sharýashylyǵy týraly derekti fılm ázirlenip jatyr. «Turan» mal ósirýshiler qaýymdastyǵynyń basqarma tóraǵasy jáne «Dala.Camp» qoǵamdastyǵynyń negizin qalaýshy Jánibek Kenjebaev bul jobanyń maqsatyn atap ótti.
– Bul fılm — Qazaqstan boıynsha saıahat týraly jaı ǵana oqıǵa emes. Biz úshin bul elimizdi jerde ómir súrip, eńbek etip jatqan adamdar arqyly, sharýashylyqtar men kásiporyndar, búginde salanyń bolashaǵy qalyptasyp jatqan shaǵyn aýyldar men tutas óńirler arqyly kórsetýge degen talpynys. Fılm mal sharýashylyǵynyń barlyq tizbegine — jem-shóp óndirisi, genetıka men reprodýktsııadan bastap, bordaqylaý, qaıta óńdeý jáne daıyn ónimge deıingi kezeńderge arnalady. Fermerlerdiń, ǵalymdardyń, kásipkerler men sala qyzmetkerleriniń shynaıy oqıǵalary arqyly biz mal sharýashylyǵyndaǵy qundylyqtardyń, jumys oryndarynyń jáne tutas aımaqtar ekonomıkasynyń qalaı qurylatynyn kórsetkimiz keledi, — dedi ol.
Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta ázirlengen kontent sheteldik naryqtarǵa beıimdelip, halyqaralyq deńgeıde tanystyrylmaq. Sarapshylar bul qadam Qazaqstannyń agrarlyq ǵylymyn jańa deńgeıge shyǵaryp, eldiń mal sharýashylyǵy áleýetin keńinen tanytýǵa múmkindik beredi dep otyr.
Buǵan deıin Qazaqstannyń mal sharýashylyǵy men agrotehnologııa salasynda Argentına jáne Brazılııamen áriptestikti nyǵaıtqany jaıly jazdyq.
