Qazaqstanda kúmistiń baǵasy sharyqtap tur, al óndirisi quldyrap barady

EnergyProm maqalasynda aıtylǵandaı, 2024 jyldyń qańtar–jeltoqsan aılarynda 697,5 tonna affınırlengen kúmis óndirilgen. Bul 2012 jyldan bergi eń tómengi kórsetkish boldy. Bir jyl ishinde óndiris kólemi birden 21,2 paıyzǵa qysqarǵan.

Al 2025 jyldyń qańtar–qarasha aılarynda elde 567,5 tonna taza kúmis shyǵaryldy. Bul 2024 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 11,1 paıyzǵa az.

Kúmis eksporty da 9 paıyzǵa tómendep, 2025 jyldyń qańtar–qazan aılarynda 516,8 tonnany qurady. Alaıda aqshalaı mánde eksport kólemi 19,3 paıyzǵa ósip, 581,1 mln AQSh dollaryna jetti.

Agenttiktiń materıalyna sáıkes, kúmis eksportynyń 96 paıyzdan astamy nebári tórt elge tıesili. Onyń basym bóligi Ulybrıtanııaǵa (242,4 tonna) jáne AQSh-qa (155,4 tonna) jóneltilgen.

Kúmistiń bir troı ýntsııasynyń ortasha eksporttyq quny bir jyl ishinde aıtarlyqtaı ósti. Atap aıtqanda, 2024 jyldyń qańtar-qazan aılaryndaǵy 26,7 AQSh dollarynan 2025 jyldyń osy kezeńinde 35 AQSh dollaryna deıin artqan. Al 2025 jyldyń qazan aıynyń ózinde kúmistiń ortasha baǵasy bir troı ýntsııasy úshin 44,7 AQSh dollaryna jetti.

– Ótken jyldyń ekinshi jartysynda kúmistiń baǵasy kúrt óse bastady. Máselen, 2025 jyldyń basynda onyń quny bir troı ýntsııasy úshin 31,3 AQSh dollaryn qurasa, bıylǵy jyldyń basynda bul kórsetkish 72,8 AQSh dollaryna jetip, 2,3 esege artty. Salystyrý úshin aıtsaq, 2025 jylǵy kúmistiń quny 2016 jylmen salystyrǵanda, ıaǵnı toǵyz jyl ishinde, 2,2 esege ósken. Budan bólek, 2026 jyldyń 12 qańtaryna qaraı kúmis baǵasy taǵy 17,8 paıyzǵa qymbattap, bir troı ýntsııasy úshin 85,7 AQSh dollaryna jetti, – delingen habarlamada.

Kúmis baǵasynyń ósýi altynnyń rekordtyq qymbattaýymen qatar júrip otyr. Bıyl altyn bir troı ýntsııasy úshin 4,6 myń AQSh dollary mejesinen asyp, tarıhı rekordty taǵy da jańartty.

Altyn men kúmistiń qundyq araqatynasy, ıaǵnı bir troı ýntsııa altyn satyp alý úshin qajet kúmistiń troı ýntsııasynyń quny 2025 jyldyń basyndaǵy 89,3-ten bıylǵy jyldyń basyndaǵy 60,3-ke deıin qysqardy. Al 2026 jyldyń 12 qańtaryna qaraı bul kórsetkish 53,7-ge deıin tómendegen.

Agenttik málimetinshe, tarıhı turǵyda bul kórsetkish uzaq jyldar boıy 10-15 deńgeıinde bolǵan. Al 2000 jyldardyń basyna qaraı bir troı ýntsııa altynǵa shaqqanda 50-60 troı ýntsııa kúmis deńgeıine deıin ósken. Eń joǵary shegine bir troı ýntsııa altyn úshin 125 troı ýntsııa kúmis teń edi, ol 2020 jyly koronavırýs pandemııasy kezinde, naryqtardaǵy dúrbeleń saldarynan altyn baǵasynyń kúrt qymbattaýy aıasynda jetken.

Kelesi jyly altyn men kúmistiń qundyq araqatynasy 65-ten 79,2-ge deıin qubylyp otyrdy. Alaıda 2022 jyldan bastap Reseı men Ýkraına arasyndaǵy qaqtyǵysqa baılanysty geosaıası shıelenistiń kúsheıýi, sondaı-aq altynǵa qorǵanysh aktıvi retinde suranystyń artýy bul kórsetkishti 100-ge deıin jetkizdi.

2025 jyldyń ekinshi jartysynda kúmis altynmen salystyrǵanda jedel ósý kezeńine ótti. Bul altyn men kúmistiń qundyq araqatynasynyń aıtarlyqtaı tómendeýine alyp keldi. Mundaı úrdis tarıhı turǵyda ekonomıkalyq belsendiliktiń qalpyna kelý kezeńderine jáne ónerkásiptik suranystyń artýyna tán.

– Qorǵanysh aktıvi retindegi mártebesin saqtap otyrǵan altynnan aıyrmashylyǵy, kúmis qazirgi tsıklde gıbrıdti qural retinde kórinis tabýda, ıaǵnı ol bir mezgilde ári ınvestıtsııalyq, ári ónerkásiptik metall bolyp sanalady. Dál osy qosarly tabıǵat kúmisti makroekonomıkalyq kútýlerdiń ózgerýine barynsha sezimtal etip, belgisizdik azaıǵan jaǵdaıda baǵa dınamıkasyn kúsheıtedi, – dep atap ótti agenttik.

Kúmiske degen ónerkásiptik suranystyń, ásirese «jasyl» tehnologııalar salasyndaǵy qajettiliktiń artýy jáne ınvestorlar qyzyǵýshylyǵynyń qaıta jandanýy aıasynda álemdik kúmis óndirisi de qysqaryp keledi. AQSh Geologııalyq qyzmetiniń derekterine sáıkes, 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha álemde shamamen 25 myń tonna kúmis óndirilgen, bul 2023 jylmen salystyrǵanda 6 paıyzǵa az.

Kúmis óndirýde Meksıka kósh bastap tur. Bul eldiń úlesine 6,3 myń tonna tıesili. Odan keıin Qytaı (3,3 myń tonna) men Perý (3,1 myń tonna) ornalasqan.

Vedomstvo málimetinshe, 2024 jyly Qazaqstanda 1 myń tonna kúmis óndirilgen. Bul kórsetkish respýblıkanyń álemdegi eń iri kúmis óndirýshi on eldiń qataryna enýine múmkindik berdi.

Eske salsaq, altyn men kúmis baǵasy rekordtyq deńgeıge jetti.