Qazaqstanda kómir baǵasy 2022 jyldan beri qalaı ózgerdi

Agenttik málimetinshe, kommýnaldyq-turmystyq qajettilikterge arnalǵan kómir naryǵynda 2024 jyly ERG kompanııalar toby men «Qarajyra» AQ-nyń jıyntyq úlesi 74,8%, al 2025 jyly 67,9% bolǵan. Energııa óndirýshi uıymdarǵa arnalǵan kómir naryǵynda «Bogatyr Kómir» JShS men «Kazakhmys Coal» JShS-nyń jıyntyq úlesi — 84,1% jáne 81,6%.

Al ónerkásiptik qajettilikterge arnalǵan kómir naryǵynda ERG kompanııalar tobynyń úlesi 2024 jyly 62,3%, 2025 jyly 69,1% bolǵan.

Naryqtaǵy joǵary shoǵyrlaný kómir óndirýge qajetti resýrstarǵa qoljetimdiliktiń shekteýli bolýymen baılanysty. BQDA málimetinshe, qazirgi ýaqytta negizgi ken oryndarynyń barlyǵy naryq sýbektileri arasynda bólingen. Sonymen qatar 25 jylǵa jáne odan da uzaq merzimge jasalǵan, ári qaraı uzartý múmkindigi bar merzimsiz sharttar qoldanylady.

— Bul rette kómir baǵasynyń ósý dınamıkasy da joǵary deńgeıde qalyp otyr. 2022-2025 jyldary respýblıka boıynsha bastapqy kóterme ótkizý kezinde kommýnaldyq-turmystyq kómir baǵasy orta eseppen 30-35%-ǵa, al energetıkalyq kómir baǵasy 45%-ǵa ósken. Osy jaǵdaıǵa baılanysty BQDA energetıkalyq jáne kommýnaldyq-turmystyq kómir naryqtaryndaǵy ózgermeıtin olıgopolııalyq qurylymnyń sabaqtas tutynýshylyq naryqtardaǵy básekelestikke áser etý táýekelderin azaıtýdy kózdeıtin birqatar sharany bastamashylyq etti, — delingen habarlamada.

Olardyń qatarynda energetıkalyq jáne kommýnaldyq-turmystyq kómir baǵalaryn retteýdi engizý, taýar bırjasy arqyly ótkiziletin kómir kólemin 52%-ǵa deıin ulǵaıtý, sondaı-aq bırjadan tys ótkizý kólemderin negizgi qýat retinde taný jáne keıinnen olardy tsıfrlyq platformalarǵa shyǵarý bar.

Taldaý barysynda básekelestikti shekteıtin taǵy birneshe faktor anyqtalǵan. Atap aıtqanda, jer qoınaýyn paıdalanýshylarmen jasalatyn sharttardaǵy mindetti tólemder mólsherin belgileýge qatysty aıyrmashylyqtar bar. Budan bólek, jekelegen sýbektilerge kómir eksporttaýǵa aıryqsha quqyq berý tetiginiń ashyqtyǵy jetkiliksiz.

Naryq qatysýshylary «Qazaqstan temir joly» UK» AQ-men tasymaldaý josparlaryn kelisý rásimderinde de ashyqtyq pen boljamdylyq jetkiliksiz ekenin aıtqan. Bul, ásirese, qajetti taýar kólemin tasymaldaýǵa ruqsat berý máselesine qatysty.

Osyǵan baılanysty BQDA ýákiletti organdarǵa kómir eksporttaýǵa aıryqsha quqyq berilgen syrtqy saýda qyzmetine qatysýshylar tizbesine engizý krıterıılerin belgileýdi usyndy. Sondaı-aq bir taýar naryǵyndaǵy sýbektiler úshin teń jaǵdaı jasaýdy jáne «Qazaqstan temir joly» UK» AQ temirjol ınfraqurylymynyń ótkizý qabileti týraly aqparattyń ashyqtyǵyn arttyrýdy usyndy.

Agenttik taldaý barysynda kómir naryǵyndaǵy negizgi qýat ıelerin de anyqtady. Kommýnaldyq-turmystyq qajettilikterge arnalǵan kómir boıynsha olar — «Shubarkól Kómir» AQ men «Qarajyra» AQ. Energııa óndirýshi uıymdardyń qajettilikterine arnalǵan kómir boıynsha — «Bogatyr Kómir» JShS men «Kazakhmys Coal» JShS. Al ónerkásiptik qajettilikterge arnalǵan kómir boıynsha negizgi qýat ıeleri retinde «Eýrazııalyq energetıkalyq korporatsııa» AQ men «Shubarkól Kómir» AQ belgilendi.

Bul sýbektiler negizgi qýat ıeleri retinde tanylǵannan keıin kómirdi ótkizý negizgi qýatqa teń qol jetkizý qaǵıdalaryna sáıkes júzege asyrylady.

Buǵan deıin BQDA 2022 jyly kómirdi kóterme ótkizý naryǵyna júrgizgen taldaý kezinde «Qarajyra» AQ-nyń ústem jaǵdaıyn teris paıdalaný belgilerin anyqtaǵan. Tergeý qorytyndysynda kompanııanyń monopolııaǵa qarsy zańnamany buzǵany anyqtalyp, oǵan 87,4 mln teńge kóleminde ákimshilik aıyppul salynǵan.

Qazirgi ýaqytta sot sheshimi zańdy kúshine engen. Aıyppul erikti túrde tólenip, monopolııalyq kiris tolyq kólemde memleket kirisine tárkilengen.

BQDA jańa kezeńde monopolııalyq baǵa belgileý faktileri anyqtalǵan jaǵdaıda tıisti naryq sýbektilerine qatysty monopolııaǵa qarsy den qoıý sharalary qabyldanatynyn málimdedi.

Eske salaıyq, buǵan deıin Qazaqstan eksporttaıtyn kómirdiń jartysynan astamy Reseıge ketip jatqanyn jazǵanbyz.