Qazaqstanda qoqystyń qansha paıyzy qaıta óńdeledi
ASTANA. QazAqparat - Elimizde búgingi tańda jınalǵan qoqystyń 7 paıyzy qaıta óńdeledi. Astanada birinshi ret ótkizilip jatqan «Green Heroes» halyqaralyq konferentsııasynda tilshilerdiń suraǵyna jaýap bergen Qazaqstannyń ekologııalyq uıymdar qaýymdastyǵy basqarma tóraǵasynyń orynbasary Eldos Abaqanov osyndaı aqparatpen bólisti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Eýropanyń damyǵan elderinde qoqysty tipti shıkizat kózi retinde paıdalanyp jatqan elder bar. ıAǵnı, ol jaqta qoqysty óńdeý tehnologııasy joǵary dárejede. Qazaqstanda da qoqysty óńdeý tájirıbesi joq deýge kelmeıdi. Qoqysty óńdeý tehnologııasy Qazaqstanda qanshalyqty damyǵan? Jalpy, Qazaqstanda qoqys óńdeýshi kompanııalardy yntalandyrý tetikteriniń aıasy keńeıip kele me? Osy suraqty Qazaqstannyń ekologııalyq uıymdar qaýymdastyǵynyń basqarma tóraǵasynyń orynbasary Eldos Abaqanovqa qoıyp edik.
«Birinshiden, bul baǵyttaǵy jumystyń jaqsy júrgizilip jatqanyn atap ótkim keledi. Sebebi, búgingi kúni Qazaqstanda jalpy qoqystyń 7 paıyzy qaıta óńdeledi. Osydan birneshe jyl buryn bul kórsetkish 1-2 paıyz ǵana bolatyn. Árıne, ol kólem jyldan jylǵa ósip kele jatqanyn aıtý kerek», - deıdi ol.
Eldos Abaqanovtyń aıtýynsha, elimizde qoqys óńdeıtin kompanııalardy yntalandyrý tetikteri birshama qarastyrylǵan.
«Yntalandyrý tetikteriniń biri - zańnamalyq turǵyda jáne ekologııalyq kodekste «rob» degen túsinik engizilgen. Arnaıy uıym da jumys júrgizip jatyr. Ol uıym qoqysty qaıta óńdeıtin uıymdardy qoldaýǵa baǵyttalǵan. ıAǵnı, 1 keli plastık nemese shyny bolsyn, bolmasa elektr qurylǵylardy qaıta óńdeý bolsyn, ol úshin memleket tarapynan qarajat beriletindeı tetikter qarastyrylǵan», - deıdi ol.
Qazirgi ýaqytta elimizdegi qoqys polıgondaryna óńdelmeıtin qaldyqtardy ǵana shyǵarý - kún tártibindegi mańyzdy jumystardyń biri bolyp otyr.
«Óńdeletin qoqysty polıgondarǵa kirgizbeı, qaıta óńdeý týrasynda ózimizdiń naqty ustanymymyz bar. Kózge kórinbeıtin de bolar, biraq qoqysty óńdeý aımaqtarda da kóptep júrgizilip jatqanyn atap ótkim keledi. Birneshe qalada qaldyqtardy suryptaý tsehtary ashylǵan. ıAǵnı, ol tsehtarda kez kelgen qaldyqty suryptap, qaıta óńdeletin qoqystar bólinip shyǵady. Ol qoqys shıkizat retinde qaıta óńdeıtin zaýyttarǵa jiberiledi. Al qaıta óńdelmeıtin, mysaly organıkalyq qoqystar polıgondarǵa jiberiledi. Kontseptsııaǵa baılanysty 2030 jylǵa deıin Qazaqstanda qaıta óńdeletin qoqystyń mólsherin 30 paıyzǵa jetkizý josparlanyp otyr», - dep túıdi Qazaqstannyń ekologııalyq uıymdar qaýymdastyǵynyń basqarma tóraǵasynyń orynbasary Eldos Abaqanov.
Aıta ketsek, L.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-da ótkizilip jatqan «Green Heroes» halyqaralyq konferentsııasy 2018 jyldyń 15 qyrkúıeginde Qazaqstanda tuńǵysh ret ótetin «Álemdik tazartý kúni» aktsııasyna arnalyp otyr. Shara aıasynda aldymen aktsııanyń elimizdegi aımaqtardaǵy úılestirýshileri anyqtalmaq. Aktsııa 10 jyl buryn Estonııada paıda bolǵan. Búginge deıin aktsııaǵa 150 memleketten 300 mıllıonǵa jýyq adam qatysyp otyr. Sharaǵa qarapaıym senbilik sııaqty emes, búkil halyqty tartý kózdelgen.
«Ár azamattyń óz aýlasyn tazartýy - osy aktsııaǵa qatysqany dep bilemiz», - deıdi Eldos Abaqanov.
