Qazaqstanda kókónisten daıyndalǵan salqyn kóje baǵasy qansha

Jaz aılarynda kókónisten daıyndalǵan salqyn kójege suranys joǵary bolady. Quramy jeńil (kvas, aıran jáne mıneraldy sý) jáne daıyndaý kezinde kókónisti týrap, úlken tabaǵasa salsa jetkilikti. Qarapaıym quramyna pisken kartop, jumyrtqa kiredi. Sonymen birge qııar, shalǵam, túrli kók shóp jáne pisken et, onyń ishinde shujyq salýǵa bolady. Dıetalyqtan bastap vegetarıandyq nusqasyna deıin adamdar ózderi tańdaıdy.

Elimizdegi qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynda kókónisten daıyndalǵan salqyn kóje baǵasy ártúrli bolyp tur. Úıden ázirlegen kezde de shyǵyn birkelki shyqpaıdy. Baǵaǵa birneshe faktor áser etedi. Oǵan ónim sapasy (meıramhanalarda sharýalar jetkizetin kókónis nemese avtorlyq qospa qoldanýy múmkin), oryndy jalǵa alý quny, jumysshylar eńbekaqysy, logıstıka jáne qyzmet kórsetý aqysy kiredi. Baǵa tamaqtaný ornyna qaraı ózgerip otyrady. Ashanada arzan, al dámhana men meıramhanada joǵary.

Qazaqstan qalalaryndaǵy baǵany salystyrsaq, elimizde okroshka baǵasy Kókshetaýda arzan. Kókónisten jasalǵan bir kisilik kóje baǵasy – 500 teńge. Pavlodar men Petropavl qalalarynda (750 teńgeden bastalady) jáne Astanada (800 teńgeden bastalady) baǵa sál joǵary. Al Qostanaı, Shymkent, Óskemen, Qyzylorda, Qaraǵandy jáne Almaty qalalarynda baǵa 900 – 1 100 teńge aralyǵynda. Taldyqorǵan, Túrkistan jáne Jezqazǵan qalalarynda dámhana baǵasy orta eseppen 1 200 teńge bolsa, Semeıde 1 390 teńge. Taraz ben Oralda baǵa 1 500 teńgeden bastalsa, Aqtóbede 1 700 teńge. Aqtaý men Atyraý turǵyndary úshi baǵa 2 000 teńgeden bastalady.

Baǵa meıramhanalarda 3 000 – 3 200 teńge bolyp tur. Máselen Semeıde arnaıy pisirilgen nemese ystalǵan sıyr etin qossa baǵa 2 500 teńgeden bastalady.

Negizi kókónisten jasalatyn salqyn kójeni úıden daıyndaǵan áldeqaıda tıimdi. Ony kez kelgen adam jasaı alady. Tez daıyndalady jáne talǵamǵa qaraı unatatyn kókónisterdi qosýǵa bolady. Askók, aqjelkendi kóp qosyp, shujyqtyń ornyn taýyq etimen almastyrý usynylady. Tipti tek kókónisten de ázirleıdi. Úıde daıyndalatyn taǵamnyń sapasy da joǵary ári sińimdi. Qospalaryn ózińiz týrap, qajetti mólsherdi tańdaı alasyz.

Óńirlerde baǵa qalaı túziledi? Alty adamǵa arnalǵan taǵamdy daıyndaımyz. Quramy: 500 gr pisken shujyq, 5-6 dana kartop (600 gr), 6 jumyrtqa, 3-4 qııar (500 gr), 10-12 dana shalǵam jáne kók shóp, tuz, aıran men mıneraldy sý (1,5 - 2 l).

Qajetti zattardy satyp alyp, kókónisten jasalǵan salqyn kóje daıyndaý shymkenttikterge arzanǵa túsip tur. Barlyǵy alty adamǵa arnalǵan taǵamdy 2 927 teńgege daıyndaýǵa bolady. Bir adamǵa 488 teńge jumsalady. Oral qalasynda baǵa sál joǵary. Alty adamdyq salqyn kóje daıyndaý quny 3 030 teńge jáne bir adamǵa shaqqanda 505 teńge shyqty. Túrkistanda – 3185 /531 teńge, Tarazda — 3440 /573 teńge. Taldyqorǵan qalasynda alty adamǵa arnalǵan as daıyndaý úshin 3715 teńge jumsaısyz. Bir adamǵa shaqqanda 619 teńge shyǵyp tur. Qaraǵandyda 3820 teńge nemese bir adamǵa 637 teńge. Bir adamǵa orta eseppen 600 – 700 teńge shyǵatyn óńirler qatarynda Atyraý (alty adamǵa 3 828 teńge nemese bir adamǵa 638 teńge), Kókshetaý (3 982/666 teńge), Pavlodar (4059 /677 teńge), Qyzylorda (4 160 /693 teńge), Jezqazǵan (4 204 /701 teńge), Aqtóbe (4 222 /704 teńge), Almaty (4 283 /714 teńge) jáne Petropavl (4 316 /719 teńge) bar.

Alty adamǵa arnalǵan taǵamdy daıyndaý kezinde keıbir óńir turǵyndary 5 myń teńgege deıin aqsha jumsaıdy. Máselen Aqtaýda alty adamǵa 4 481 teńge nemese adam basyna 747 teńge esepteldi. Semeıde 4 512/752 teńge, Astanada 4 625/771 teńge, Qostanaıda 4 647/775 teńge. Óskemen qalasyndaǵy baǵa eń joǵary dep sanalady. Alty adamǵa daıyndaýǵa 5 115 teńge, al bir adamǵa 853 teńge jumsalady. Soǵan qaramastan bul qoǵamdyq tamaqtaný oryndaryna qaraǵanda arzan. Tek Kókshetaý qalasynda ǵana qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynda 500 teńge bolsa, úıde daıyndaǵanda bir adamǵa 666 teńge shyǵady.

Aıta keteıik, buǵan deıin Qazaqstannyń qaı qalasynda balmuzdaq baǵasy joǵary ekenin bildik.