Qazaqstanda kohlearlyq ımplanty bar balalardy jyl boıy ońaltýdyń jańa modeli engizilmek
ASTANA. KAZINFORM - Qazaqstanda kohlearlyq ımplanty bar balalardyń estý jáne sóıleý qabiletin úzdiksiz ońaltýdyń jańa modeli engizilip jatyr. Baǵdarlamada qashyqtan ońaltý úshin tsıfrlyq tehnologııalar qoldanylyp, mýltıdıstsıplınarlyq top balany súıemeldep, onyń damý barysyn turaqty baqylap otyrady.
QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi baspapsóz qyzmetiniń habarlaýynsha, modeldiń negizgi maqsaty – jekelegen qysqa merzimdi kýrstarmen shektelmeı, balany jyl boıy úzdiksiz súıemeldeý. Bul rette onyń jeke qajettilikteri men damý qarqyny eskeriledi.
Qazaqstannyń geografııalyq erekshelikteri men beıindi mamandardyń negizinen iri qalalarda shoǵyrlanýy ońaltýdy osylaı uıymdastyrýdy qajet etedi. Shalǵaı óńirlerde turatyn balalardyń ońaltý sabaqtaryna turaqty baryp qatysý múmkindigi bola bermeıdi. Jańa modelde qashyqtan súıemeldeý men mamandarǵa baryp ońaltýdan ótý ushtastyrylady. Bul atalǵan kedergilerdi azaıtýǵa kómektesedi.
Álemde 430 mıllıonnan astam adamnyń estý qabileti múgedektikke ákeletin dárejede buzylǵan. Olardyń 34 mıllıony – balalar. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń boljamynsha, 2050 jylǵa qaraı bul kórsetkish 700 mıllıonǵa jetýi múmkin.
Qazaqstanda jyl saıyn kohlearlyq ımplantatsııaǵa baılanysty 200-den astam operatsııa jasalady. 2007 jyldan beri eki myńnan astam adam osyndaı operatsııadan ótken.
Baǵdarlamaǵa qabyldanǵan ár balaǵa jeke ońaltý marshrýty ázirlenedi. Aldymen kýrator ótinimdi tirkep, balanyń baǵdarlamaǵa qatysý talaptaryna saı keletinin tekseredi. Odan keıin otbasynyń ınternetke qoljetimdiligi men qajetti qurylǵylarynyń bar-joǵy anyqtalyp, qashyqtan ótetin sabaqtarǵa qatysý múmkindigi baǵalanady.
Áleýmettik pedagog balanyń bilim alý baǵytyn naqtylaıdy. Sýrdopedagog, logoped pen psıholog balanyń jaǵdaıyn bastapqyda keshendi baǵalaıdy. Qajet bolsa, olarǵa defektolog pen emdik dene shynyqtyrý mamany qosylady.
Birinshi aptanyń sońynda mýltıdıstsıplınarlyq top ońaltý baǵytyn, sabaqtardyń qarqyndylyǵyn jáne balamen jumys isteıtin mamandar quramyn belgileıdi. Ekinshi aptadan bastap bala bekitilgen keste boıynsha onlaın sabaqtarǵa qatysady, beınematerıaldarmen jumys istep, úı tapsyrmalaryn oryndaıdy. Kýrator balanyń sabaqqa qatysýy men damý barysyn turaqty qadaǵalap, ata-analarmen keri baılanysta bolady.
Jyldyq ońaltý baǵdarlamasy eki negizgi kezeńnen turady.
Birinshi kezeń tolyqtaı qashyqtan ótedi jáne jyl boıyna qurylymy belgilengen tórt onlaın ońaltý tsıklin qamtıdy. Ońaltý jumysy balanyń jeke qajettilikteri men kórsetilimderi eskerilip, bekitilgen keste boıynsha júrgiziledi.
Ekinshi kezeńde qashyqtan ońaltý 15 kúndik qarqyndy kýrspen ushtasady. Bul kýrstan balalar ońaltý mekemesinde táýlik boıy jatyp ótedi. Mamyr–tamyz aılarynda tıisti kórsetilimder bolsa, balalar osy kýrsqa jiberilýi múmkin. Kýrs aıaqtalǵan soń qashyqtan súıemeldeý keıingi ońaltý tsıklderinde jalǵasady.
Balanyń jeke qajettilikterine qaraı ońaltý qarqyndylyǵynyń úsh deńgeıiniń biri tańdalady.
Qoldaýshy deńgeı estý jáne sóıleý daǵdylary jetkilikti qalyptasqan ári damýy turaqty ilgerilep kele jatqan balalarǵa arnalǵan.
Estý jáne sóıleý daǵdylary qarqyndy damyp jatqan balalarǵa belsendi deńgeı belgilenedi.
Damýynda ilgerileý jetkiliksiz bolsa nemese bala qosymsha qoldaýdy qajet etse, qarqyndy deńgeı taǵaıyndalady. Ońaltý deńgeıi aralyq baǵalaý qorytyndysyna qaraı qaıta qaralady.
Ońaltý jumysyna sýrdopedagogter, logopedter, defektologter, psıhologter, emdik dene shynyqtyrý mamandary, áleýmettik pedagogter jáne kýratorlar qatysady. Sýrdolog pen nevrologtyń usynymdary da eskeriledi.
Bul modelde ata-ana qosymsha qatysýshy emes, balanyń ońaltý nátıjesine tikeleı yqpal etetin negizgi tulǵalardyń biri sanalady. Úıde ata-analar balamen birge mamandar usynǵan jattyǵýlardy oryndaıdy, tapsyrma nátıjelerin tirkep, tsıfrlyq baqylaý kúndeligin júrgizedi. Mamandar osy derekterge súıenip, balanyń damý barysyn baǵalaıdy jáne jeke ońaltý marshrýtyn der kezinde túzetip otyrady.
Ońaltý nátıjesin baǵalaý úsh kezeńnen turady. Bala baǵdarlamaǵa qabyldanǵanda bastapqy dıagnostıkadan ótedi. Ońaltý barysynda aralyq monıtorıng júrgizilip, tsıkl sońynda qorytyndy baǵalaý jasalady.
Mamandar balanyń estý arqyly qabyldaýyn, sóıleýin, qarym-qatynas daǵdylary men tanymdyq damýyn baǵalaıdy. Sabaqqa qatysýy jáne otbasynyń ońaltýǵa qanshalyqty belsendi aralasatyny da eskeriledi.
Mýltıdıstsıplınarlyq top úsh aı saıyn balanyń damý dınamıkasyn qaıta baǵalap, kelesi kezeńge arnalǵan jeke ońaltý marshrýtyn jańartady.
Balalar osy 15 kúndik ońaltý kýrsyna qashyqtan jumystyń birinshi kezeńindegi nátıjelerine qaraı irikteledi. Іrikteý kezinde balanyń sabaqqa turaqty qatysýy, damýyndaǵy oń ózgerister, otbasynyń baǵdarlamaǵa belsendi aralasýy jáne turǵylyqty jerinde ońaltý qyzmetterin alý múmkindigi eskeriledi. Túpkilikti sheshimdi mýltıdıstsıplınarlyq top qabyldaıdy.
-Jańa model kohlearlyq ımplanty bar balalarǵa ońaltý qyzmetteriniń qoljetimdiligin arttyryp, shalǵaı óńirlerdegi otbasylardy júıeli súıemeldeýge múmkindik beredi. Sondaı-aq balanyń damýyndaǵy qıyndyqtardy der kezinde anyqtaýǵa, ata-analardy ońaltýǵa belsendirek tartýǵa jáne ár bala boıynsha biryńǵaı monıtorıng júrgizýge jaǵdaı jasaıdy,-delingen habarlamada.
Múgedektigi bar adamdarǵa ońaltý quraldaryn taǵaıyndaý tártibi túsindirildi.
