Qazaqstanda kıik etin qaıdan jáne qanshadan alýǵa bolady

Jeke kompanııalar ne usynady?

Kıik etinen daıyndalǵan ónimderdiń keń tańdaýyn OLX saıty usynady. Usynystar kóbine Almaty men Astana qalalarynda kezdesedi. Mysaly, Almatydan jarnama boıynsha kıik etinen qaqtama (grıl) taba alasyz, tipti káýap ta satyp alýǵa bolady. Mundaı delıkatestiń baǵasy — kelisi úshin 5500 teńge. Eger 10 kılogramm alǵyńyz kelse, baǵasyn 5000 teńgege deıin túsiredi. Saıttan Almaty qalasy boıynsha kıik etin ońaı tabasyz. Kelisi 2300-2650 teńge aralyǵynda. Biraq kóp jaǵdaıda ushasy satylady, onyń salmaǵy 8-den 25 kılogramǵa deıin barady. Saýdagerler veterınarlyq sertıfıkat pen ilespe qujat bar ekenin, al et qatty muzdatylǵanyn atap ótti. Satyp alýshyǵa jetkizip berý qyzmeti de qarastyrylǵan. Keıbir satýshylarda ol kıik etiniń qunyna qosylǵan, endi biri bólek esepteıdi. 

— Sharıǵat talabyna saı soıylǵan. Jaǵymsyz ıisi joq. Káýap, qýyrdaq isteýge, qýyryp, buqtyrýǵa, basqa da túrde paıdalanýǵa jaraıdy, — delingen habarlamada. 

Saıt málimetinshe, Shymkentte kıik etiniń kılogramy — 2 000, Batys Qazaqstan oblysynyń Úlken Shaǵan aýylynda — 1600, Astanada 2800 teńgeden. Baǵa satyp alǵan ónimińizdiń salmaǵyna baılanysty: 10 kılogramm úshin kelisine 2800 teńge, 30 kılogramm alsańyz 2600 teńge, 50 kelige 2400 teńge, 70 keli alǵan jaǵdaıda 2200 teńge tóleısiz. 

Ekibastuzda kıik etin saıt arqyly da, tapsyryspen de aldyra alasyz. Baǵasy kelisine 2900 teńge shamasynda. Aqmola oblysynda saıt arqyly kıik etin Sabyndy kenti men Qorǵaljyn aýdanynan tabasyz. Al ushasy úshin kelisine 1800 teńge tóleısiz. Áńgime barysynda satýshy aıtqandaı, búginde kıiktiń salmaǵy 25 kılogramm tartatyn tutas eti qalǵan.

Astanada, jarnamalar men usynystardan baıqaǵanymyz, kıiktiń tutas eti muzdatylǵan kúıde ǵana satylady, baǵasy 4 myń teńgeden bastalady. 

— Kıik eti quramynda aqýyzdyń bolýyna, maı men holesterın kórsetkishiniń tómen bolýyna, temir, myrysh jáne V dárýmender tobynyń mol kezdesýine, jaqsy sińirilýine, hosh ıisine baılanysty baǵalanady. Ekinshi taǵamdardy, sorpa, botqa men garnır daıyndaýǵa jaraıdy, — dep jazdy jarnama avtory.

Almatyda kıiktiń buqtyrylǵan eti jarnama boıynsha 2200 teńgeden. Satýshy osy rette sertıfıkaty bar, et taza, ıisi joq ekenin jetkizdi.

— Eti dámdi, buzaý etin eske túsiredi. Dámin bir tatqannan jegińiz kele beredi. Keshki astyń ońaı sheshimi. Sondaı-aq konserv, botqa daıyndaýǵa tapsyrys qabyldaımyz, — delingen habarlandyrýda.

Qostanaı oblysynyń Stantsıonnoe aýylynda buqtyrylǵan kıik etin 1800 teńgeden satyp jatyr.

Odan bólek, Astanada habarlandyrýǵa sáıkes kıiktiń (sondaı-aq elik, bulan, maral, sýyr, qaban jáne taǵy basqa) úı jaǵdaıynda buqtyrylǵan etiniń kelisine 3500 teńge suraıdy. Alaıda qazirgi kúni dál kıiktiń eti qoldanysta joq.

Dúken men bazardaǵy saýda

Shymkenttiń ashyq bólshek saýdasynda, bazarlar men habarlandyrý alańdarynda kıik eti satylyp jatqan joq. Qala turǵyndary buqtyrylǵan kıik etin marketpleıster arqyly basqa qalalardan aldyra alady, óıtkeni jergilikti sýpermarketter men dúkenderden de ony tappaısyz. Satýshylar túsindirgendeı, kúmándi ónimge suranys joqtyń qasy, shymkenttikter onyń ornyna tekserilgen jylqy ne sıyr etin paıdalanǵandy jón kóredi. Buǵan uqsas jaǵdaı elimizdiń birqatar qalasynda qalyptasyp otyr.

Shymkent qalasy boıynsha kıik eti jónindegi usynysty qalanyń shetkeri bóliginde ornalasqan kóterme qoımadan kezdestirdik. Munda ettiń tutas eti satylyp jatyr, onyń salmaǵy 10-30 keli shamasynda shyǵady. Al kelisi 2200 teńgege jýyq.

Qyzylordada kıik etin vakýýmdyq paketke salyp satady, kelisi — 2200 teńgeden. Osyǵan uqsas baǵa Astanada da baıqalady. Túrkistanda da osy shama, biraq tek kúz ben qysta ǵana, ıaǵnı soıylǵannan keıin ǵana tabylady. Ázirge saýda sóreleri bos. 

Arqalyqta kıik eti 2000 teńgeden, alaıda qazirgi kezde satylyp jatqan joq.

Óndirýshilerden buqtyrylǵan ónim

Qazaqstanda resmı túrde kıik etin buqtyrýmen aınalysatyn birneshe zaýyt bar. Ony elimizdiń barlyq derlik aımaǵynan tabasyz. Baǵasy 1100-1300 teńge aralyǵynda.
Osyndaı zaýyttardyń biri Oral qalasynda ornalasqan. «Kýbleı» JShS shyǵaratyn 325 gramm qutydaǵy ónim elimizdiń ár túkpirine taraıdy. Ony sýpermarketten alýǵa bolady. Kompanııa ókilderi málimdegendeı, jaqyn arada konserv aktsııa boıynsha 900 teńgeden satylady. Bul dúken ıeleri ústine 15% qosady desek, sórelerge 1035 teńge baǵamen qoıylatynyn bildiredi. Tańbalanǵan taýar óndirýshiler buqtyrylǵan kıik etin Qostanaıda ázirge eski baǵamen satyp jatyr, qutysy — 1245 teńge, Aqtóbede — 1249 teńge, Petropavlda — 1100 -1350 teńge aralyǵynda.

Ótken jyly Kókshetaýda kıik etin buqtyrýmen «Bıjan» JShS aınalysqan bolatyn. Kásiporyn ókilderi qazirgi kúni munyń óndirilmeıtinin, degenmen, keıbir dúkenderde ótken jyldan qalǵany satylyp jatqanyn jetkizdi. Bir qutysynyń baǵasy — 1150 teńge.

Resmı aqpar

Eske salaıyq, jýyrda Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi suranystyń azdyǵynan óńdeýshi kásiporyndarda ónim qory jınalyp qalǵanyn málimdegen edi. Biraq odan kıik etiniń baǵasy ózgergen joq. Ónimdi óńdeýge usynylǵan et kombınattarynyń sany da sol kúıi.
Aıtpaqshy, kıik etiniń kelisi ótken jyly 1600 teńgeden baǵalanǵan bolatyn. Sol kezde ónimdi qaıdan alýǵa bolatyny jarııalandy. Alaıda el bazarlarynda ol joq. Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrliginen málimdegendeı, aýmaqtyq departamentterdiń aqparatyna sáıkes bólshek saýdada bul júzege asyrylmaıdy. Kóp jaǵdaıda fermerler etti tsehqa óńdeýge ótkizedi. Kıik etin konservileıtin kásiporyndar qatarynda «Kýbleı», «Torǵaı et» jáne «Uly dala K» JShS bar.

Biz quzyrly organdarǵa taǵy júgindik. Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrliginiń málimetinshe, kıik eti de, odan jasalǵan konservi de satylmaıtyn óńirler qatarynda SQO, Abaı, Túrkistan, Qyzylorda, Jetisý, Almaty, Shymkent, Jambyl, Qaraǵandy, Pavlodar, Mańǵystaý, Astana, Almaty jáne Aqtóbe oblystary bar. Buqtyrylǵan kıik eti tek birneshe óńirde satylady. Qostanaı oblysynyń Arqalyq qalasynda «Torǵaı et» JShS konservi 1200 teńgeden satylyp jatyr. ShQO-daǵy «Peshehod» sýpermarketinde, áleýmettik sýpermarket pen Oraldaǵy «Aıajan» saýda úıinde 808 teńgeden baǵalanady. Búgingi kúni kıik eti Ulytaý oblysy boıynsha Jezqazǵandaǵy «Bolshaıa semıa» qoımasynda 1700 teńgeden, Aqmola oblysy Qorǵaljyn aýdanyndaǵy «Astana Agroprodýkt» JShS-de1800 teńgeden tur.

Alaıda bul — tek resmı aqpar. Ózimiz kórgendeı, áleýmettik jeliler men saıttardaǵy habarlandyrýlar boıynsha jaǵdaı basqasha.

Marketpleısterdegi kıik eti

Buqtyrylǵan kıik etin jegisi kelgen qazaqstandyqtar «Kýbleı» JShS-niń qutydaǵy ónimin marketpleıster arqyly satyp ala alady. Alaıda mundaǵy baǵa kásiporynnyń ózindegi baǵadan áldeqaıda qymbat. 325 gramm qutydaǵy delıkates úshin alypsatarlar 4598 teńge suraıdy. Keıbiri kóterme baǵamen ótkizedi. Mysaly, bes qutysy — 14454 teńge, alty qutysy — 17350 teńge.

Buǵan deıin biz qazaq dalasynda kıik kıeli ań ekenin, onyń eti dıetalyq jáne ekologııalyq taza ónim sanalǵanyn, úı janýarlary arasynda onyń teńi joǵyn jazǵan edik. Ańshylar men dıetologtar dala erkesiniń eti balǵyn ári sińimdi, dámi til úıirerlik dep esepteıdi. Keńes odaǵy kezinde kıik eti Eýropaǵa eksporttalyp, buqtyrylǵan jáne muzdatylǵan kúıinde garnızondarǵa jetkizilgen. Ónim uzaq saqtalatyny jáne nárli bolǵany úshin joǵary baǵalanǵan.