Qazaqstanda gazdandyrý qarqyny artty: 772 eldi mekenge tabıǵı gaz jetkizildi
ASTANA. KAZINFORM — Sońǵy jeti jylda Qazaqstanda 3,6 mln adam tabıǵı gazǵa qol jetkizdi. Osy kezeńde 772 eldi meken gazdandyrylyp, 31,5 myń shaqyrymnan astam gaz jelisi tartyldy. Al 2035 jylǵa qaraı eldegi gazdandyrý deńgeıin 80%-ǵa jetkizý josparlanyp otyr.
Sońǵy jeti jylda Qazaqstanda halyqtyń tabıǵı gazǵa qoljetimdiligi aıtarlyqtaı keńeıtildi. Aýqymdy ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý, eleýli qarjy resýrstaryn tartý jáne gaz tasymaldaý jelilerin salý arqasynda júzdegen eldi mekendi gazben qamtamasyz etýge jáne eldi gazdandyrý deńgeıin arttyrýǵa múmkindik týdy.
Jalpy, osy kezeńde 772 eldi meken tabıǵı gazǵa qol jetkizdi. Tabıǵı gazdy paıdalaný múmkindigi bar halyq sany 9,5 mln-nan 13,1 mln adamǵa deıin ósti. Osylaısha, taǵy 3,6 mln azamat eń mańyzdy energetıkalyq resýrstardyń birine qol jetkizdi, bul halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa jáne odan da jaıly ómir súrý jaǵdaılaryn jasaýǵa yqpal etedi.
Negizgi kórsetkishter:
- Bólingen qarjy: 612,3 mlrd teńge
- Іske asyrylǵan jobalar: 821 joba
- Salynǵan gaz jelileri: 31 526 km-den astam
- Gazdandyrý deńgeıi: 51,47%-dan 64,2%-ǵa deıin ósti (+12,73%)
Gaz ınfraqurylymyna aýqymdy ınvestıtsııalar: 7 jylda 821 joba iske asyryldy
Gazdandyrýdy damytý ınfraqurylymdyq jobalardy qomaqty qarjylandyrýdyń arqasynda múmkin boldy. Sońǵy jeti jylda respýblıkalyq bıýdjetten jáne «Samuryq-Qazyna» AQ qarajatynan gaz ınfraqurylymyn damytýǵa 612,3 mlrd teńge baǵyttaldy.
Bólingen qarajat gazben jabdyqtaý geografııasyn keńeıtýge, jańa gaz qubyrlaryn salýǵa jáne bólý jelilerin damytýǵa baǵyttalǵan júzdegen jobalardy iske asyrýǵa múmkindik berdi. Gaz ınfraqurylymyna salynǵan ınvestıtsııalar jańa tutynýshylardy qosýǵa, tabıǵı gazdyń qoljetimdiligin arttyrýǵa jáne óńirlerdi odan ári damytýǵa jaǵdaı jasaıdy.
Gazben jabdyqtaýdy damytýǵa keshendi tásil erekshe mańyzǵa ıe, ol tek magıstraldyq jáne bólý gaz qubyrlaryn salýdy ǵana emes, sonymen qatar tutynýshylardy úzdiksiz qamtamasyz etý úshin qajetti ınfraqurylymdy qurýdy da kózdeıdi.
Qazaqstanda taǵy 36 myń adam tabıǵı gazǵa qol jetkizedi
Qarastyrylyp otyrǵan kezeńde elde gazdandyrý boıynsha 821 joba iske asyryldy. 31 526 km-ge jýyq gaz tasymaldaý jelileri salyndy, bul halyqqa jáne kásiporyndarǵa tabıǵı gaz berý úshin ınfraqurylymdyq múmkindikterdi aıtarlyqtaı keńeıtýge múmkindik berdi.
Júrgizilip jatqan jumystyń negizgi nátıjeleriniń biri Qazaqstandy gazdandyrý deńgeıin arttyrý boldy. Eger buryn bul kórsetkish 51,47%-dy qurasa, qarastyrylyp otyrǵan kezeńniń qorytyndysy boıynsha ol 64,2%-ǵa jetti.
Osylaısha, gazdandyrý deńgeıi 12,73 paıyzdyq tarmaqqa ósti. Bul serpin halyqtyń tabıǵı gazǵa qoljetimdiliginiń keńeıýin jáne eldiń gaz ınfraqurylymynyń júıeli damýyn kórsetedi.
Gazdandyrý deńgeıin arttyrý mańyzdy áleýmettik-ekonomıkalyq mánge ıe. Eldi mekenderdi gazben jabdyqtaýǵa qosý turmystyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa yqpal etedi, zamanaýı energııa kózderin paıdalaný múmkindigin keńeıtedi jáne óńirlerde kásipkerlik pen óndiristik qyzmetti damytý úshin qosymsha alǵysharttar jasaıdy.
Qol jetkizilgen kórsetkishter gaz ınfraqurylymyn damytý jáne gazben jabdyqtaýdy odan ári keńeıtý úshin jaǵdaı jasaý boıynsha aýqymdy jumystar júrgizilgenin aıǵaqtaıdy. Jelilerdi júıeli damytý jáne jańa jobalardy iske asyrý halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýdyń jáne óńirlerdiń energetıkalyq ınfraqurylymyn nyǵaıtýdyń mańyzdy baǵyttary bolyp qala beredi.
Tek 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha 94 eldi mekenniń 354 myńnan astam turǵyny tabıǵı gazǵa qol jetkizdi. Bıyl 2 myń km-ge jýyq gaz bólý jelileri salyndy.
2026 jyly gaz ınfraqurylymyn damytý jumystary jalǵasýda. Qazirgi ýaqytta 40 joba iske asyrylýda, onyń ishinde 7 ó ótpeli jáne 33-i jańa joba. Josparlanǵan ıgi is-sharalardy iske asyrý qorytyndysy boıynsha taǵy 36 myńǵa jýyq adam tabıǵı gazǵa qol jetkizedi dep kútiledi.
Bolashaǵy men perspektıvalary
2035 jylǵa qaraı halyqty gazdandyrýdyń nysanaly kórsetkishin 80% deńgeıine jetkizý úshin Energetıka mınıstrligi magıstraldyq gaz tasymaldaý ınfraqurylymyn, óńirlik jelilerdi jáne resýrstyq bazany odan ári damytýdy kózdeıdi.
Basym baǵyttardyń biri jańa magıstraldyq gaz qubyrlaryn salý jáne qoldanystaǵy gaz tasymaldaý júıeleriniń ótkizý qabiletin arttyrý.
1. «Ishım — Astana» magıstraldyq gaz qubyry.
Joba eldiń soltústik óńirlerin gazdandyrý úshin strategııalyq mańyzǵa ıe. Ony iske asyrý týraly memorandýmǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men «Gazprom» JAQ arasynda qol qoıyldy. Jobany iske asyrý Astana, Kókshetaý jáne Petropavl qalalaryn senimdi gazben jabdyqtaýdy qamtamasyz etýge, sondaı-aq Qazaqstannyń soltústik óńirlerine tabıǵı gaz jetkizý baǵdarlaryn ártaraptandyrýǵa múmkindik beredi. Gaz qubyrynyń qurylysy gazdandyrýdy keńeıtýge jáne tabıǵı gazǵa degen keleshekti suranysty qanaǵattandyrýǵa qosymsha jaǵdaı jasaıdy.
2. «Beıneý — Bozoı — Shymkent» magıstraldyq gaz qubyrynyń ekinshi jelisi.
«Beıneý — Bozoı — Shymkent» magıstraldyq gaz qubyrynyń ekinshi jelisiniń qurylysy jalǵasýda. Joba gaz tasymaldaý júıesiniń ótkizý qabiletin arttyrýǵa, jetkizilimderdiń senimdiligin arttyrýǵa jáne eldiń ońtústik ári ortalyq óńirlerinde tabıǵı gazǵa degen ósip kele jatqan suranysty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Osy baǵytty damytý gaz tasymaldaý ınfraqurylymyn nyǵaıtýǵa jáne tutynýshylardy turaqty qamtamasyz etý úshin qosymsha múmkindikter jasaýǵa múmkindik beredi.
3. «Taldyqorǵan — Úsharal» magıstraldyq gaz qubyry.
Uzyndyǵy 302 km-ge jýyq gaz qubyry salyndy jáne 2025 jyly paıdalanýǵa berildi. Jobany iske asyrý Jetisý oblysynyń eldi mekenderin gazben jabdyqtaýǵa jáne óńirdi gazdandyrýdy odan ári keńeıtýge jaǵdaı jasady. Qurylǵan ınfraqurylym 84-ke deıin eldi mekendi qosý múmkindigin ashady, bul tabıǵı gazdyń qoljetimdiligin arttyrý jáne halyqtyń ómir súrý jaǵdaıyn jaqsartý úshin óte mańyzdy.
4. Óńirlik gazdandyrý jobalary.
Almaty, Túrkistan, Qyzylorda, Jambyl, Qostanaı, Qaraǵandy jáne basqa da oblystarda jetkizýshi jáne bólý gaz jelileriniń qurylysy jalǵasady. Óńirlik ınfraqurylymdy damytý jańa eldi mekenderdi qosýǵa, tutynýshylar sanyn kóbeıtýge jáne halyq, áleýmettik obektiler men kásiporyndar úshin tabıǵı gazdyń qoljetimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
