Qazaqstanda etnotýrızmniń bolashaǵy óte zor
ALMATY. Aqpannyń 19-y. QazAqparat /Erlik Erjanuly/ - Qazaqstanda etnotýrızmniń bolashaǵy óte zor. Bul múmkindikti durys paıdalaný úshin umytylǵan salt-dástúrdi qaıta jańǵyrtý kerek. Bul jaıly keshe Almatyda ótken «Qazaqtyń mádenı ulttyq brendin qalyptastyrý: tájirıbe jáne bolashaǵy» degen dóńgelek ústel májilisinde aıtyldy,
dep habarlaıdy ҚazAқparat.«Barlyқ is eң aldymen ıdeıadan bastalady. Oң nәtıjege қol jetkizý үshin ony eң aldymen өz boıymyzғa darytyp, siңirip alýymyz kerek. Kөshpendiler mәdenıeti adamzat mәdenıetimen birge kele jatyr. Tarıh ony 5 myң jyldan әrige aparyp jүr. Bizdiң ata-babamyzdyң kөship jүrgeni ras. Biraқ olar 100 paıyz kөship jүrgen joқ. Jer-jerden tabylyp jatқan қalalardyң orny sonyң naқty aıғaғy bola alady. Kөshpendiler degen ataýdan қashýdyң keregi joқ. Biz өzindik salt-dәstүrimiz ben tұrmystyқ bұıymdarymyzdy kөrsetý arқyly mәdenıetimizdiң asyl құndylyқtaryn әlemge pash ete alamyz. Sonyң biri - kıiz үı. Ol қoıshylar tigip otyrғan қazirgi kүrke emes. Han shatyry men ordaly saraılar. Kıiz үıde eshқashan өkpek jel bolmaıdy. Іrgesinen kirgen aýa birkelki kirip shaңyraқtan shyғyp otyrady. Taýғa tigilgen kıiz үılerdiң birine barsam, tүңligi jabyқ tұr. Nege ashpaısyңdar desem sham tұr ғoı deıdi. Olar tүңlikti jaryқ үshin ashady dep oılaıtyn kөrinedi», - deıdi Қazaқstannyң halyқ jazýshysy Қabdesh Jұmәdil. Jazýshynyң sөzine қaraғanda, kıiz үıdiң sүıeginen bastap ishki-syrtқy jasaýynyң өzi kөrgen jandy eriksiz қaıran қaldyrady. Eger 3 myң jyl bұryn ata-babalarymyz osyndaı үıde tұrғan dep kөrsetsek, kez-kelgen sheteldiktiң қyzyғa қaraıtyny kүmәnsiz. Sony kөrsetý kerek. Өkinishke қaraı ol әli өz deңgeıinde nasıhattalyp jүrgen joқ. «Kөshpeliler kıiz үıdi shyғysқa қaratyp tigedi. Al tarıhı taқyryptaғy kınoda olardyң әrқaısysy әr tarapқa қarap tұr. Bұryn kıiz үıdi jyққansha қazaқ әıelderi balasyn besikke bөlep қoıғan. Kөshti artyp bolғan soң besikti at үstinen ilip alyp, jүre bergen. Қazir osy kөrinisti birde-bir kınodan kөre almaısyz. Jalpy besikke bөlengen sәbı 30 gradýs aıazda da terlep-tepship, ұıyқtap jata bergen. Besik bolmasa kөshpelilerde tұқym қalmas edi. Әlemdi taңyrқatýda ұlttyқ taғamdardyң da alatyn orny zor. Mәselen, қaryn қýyrdaқ degen bar. Aңnyң ne қozynyң etin өz қarnyna salyp қolamtaғa kөmip tastasaң eki saғatta daıyn bolady. Odan dәmdi asty өz basym әli jep kөrgen joқpyn. Sondaı-aқ tas қýyrdaқ degen de bar. Қazirgi kәýep pen bәstirmeniң atasy. Eger osynyң bәrin қaıta jaңғyrtatyn bolsaқ, қazaқtyң әlem mәdenıetine қosқan үlesi aıshyқtala tүseri sөzsiz», - deıdi tanymal jazýshy.
