Qazaqstanda eń joǵary suranysqa ıe bes mamandyq

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi málimetinshe, barlyq vakansııanyń jartysy (665,5 myń) jumysshy mamandyqtaryna tıesili boldy. Al barlyq túıindemelerdiń 48%-y (697,2 myń) osy mamandyqtar boıynsha ornalastyrylǵan.

Aılyq dınamıka jumys izdeýshiler tarapynan da, jumys berýshiler tarapynan da aıqyn maýsymdyq erekshelikti kórsetedi.

Atap aıtqanda, aqpandaǵy qalypty deńgeıden (130 myń) keıin jumys izdeýshilerdiń belsendiligi naýryzda eń tómengi shekke deıin (94,6 myń) tómendep, odan ári sáýir–maýsym aılarynda (115 myń – 109,8 myń) qaıta ósti jáne shildede túıindemeler sany eń joǵarǵy shektik kórsetkishke jetip, 148 myń túıindeme tirkeldi. Jyldyń ekinshi jartysynda jumys izdeýshiler sany birtindep azaıyp, qarashada 101,3 myńǵa, jeltoqsanda 71,5 myńǵa deıin tómendedi.

Vakansııalardy ornalastyrý dınamıkasy boıynsha birinshi jartyjyldyqta salystyrmaly túrde qalypty kórsetkishter baıqalsa, ekinshi jartyjyldyqta ósim tirkeldi. Jumys berýshiler suranysynyń sharyqtaý shegi tamyzda (141,7 myń), qyrkúıekte (138,4 myń) jáne qazanda (132,3 myń) baıqaldy.

Salalyq qurylym suranystyń áleýmettik baǵdarlanǵan ekonomıka sektorlarynda joǵary deńgeıde shoǵyrlanǵanyn kórsetedi. Eń iri sala – bilim berý: 380,6 myń vakansııa, ıaǵnı jarııalanǵan barlyq vakansııalardyń shamamen úshten biri (28,7%). Odan keıin «ózge de qyzmet túrleri» (175,4 myń, 13,2%) jáne densaýlyq saqtaý salasy (117,4 myń, 8,8%) keledi.

Alǵashqy ondyqqa sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy (88,1 myń), óńdeý ónerkásibi (84 myń), memlekettik basqarý (81,2 myń), qurylys (64,8 myń), aqparat jáne baılanys (60,5 myń), saýda (52,2 myń) jáne kólik (43,4 myń) salalary kiredi. Bul rette úsh iri sala barlyq vakansııalardyń shamamen jartysyn qalyptastyrdy.

Óńirlik bóliniste vakansııalardy eń belsendi ornalastyrǵan jumys berýshiler Astana qalasynan (118,2 myń), Túrkistan oblysynan (96,7 myń) jáne Almaty qalasynan (92 myń) boldy. Alaıda suranys pen usynystyń óńirlik kórinisi birkelki emes, bul kóp jaǵdaıda demografııalyq jáne kóshi-qon faktorlarymen baılanysty.

Osylaısha, soltústik jáne shyǵys óńirlerde ornalastyrylǵan bos jumys oryndarynyń sanyna shaqqanda túıindemeler tapshylyǵy qalyptasty: Pavlodar oblysynda (83 myń bos jumys ornyna 50 myń túıindeme), Soltústik Qazaqstan oblysynda (47,3 myń bos jumys ornyna 26,5 myń túıindeme), Shyǵys Qazaqstan oblysynda (76,7 myń bos jumys ornyna 42,1 myń túıindeme) jáne Ulytaý oblysynda (19,5 myń bos jumys ornyna 14,1 myń túıindeme).

Eldiń ońtústiginde, kerisinshe, túıindemeler sanynyń bos jumys oryndarynan aıtarlyqtaı artyq bolýy baıqaldy: Qyzylorda oblysynda (35,7 myń bos jumys ornyna 92 myń túıindeme), Túrkistan oblysynda (96,7 myń bos jumys ornyna 184,4 myń túıindeme), Shymkent q. (43,1 myń bos jumys orny jáne 102,6 myń túıindeme), sondaı-aq Mańǵystaý oblysynda (31,1 myń bos jumys orny, 75,6 myń túıindeme). Mundaı kórinis halyqtyń tabıǵı ósimi joǵary ári jumys kúshi jasynyń qurylymy «jas» bolyp keletin óńirlerge tán.

2025 jyly bos jumys oryndarynyń jalpy sanynyń 75%-y (999 myń) bilikti eńbekke tıesili boldy. Jyl boıy eń joǵary suranysqa ıe mamandyqtar qatarynda medbıkeler men meıirgerler (21,7 myń bos oryn, usynylatyn jalaqysy 143–178 myń teńge), tárbıeshiler (21,2 myń, jalaqysy 139–182 myń teńge), avtokólik júrgizýshileri (20 myń bos oryn, jalaqysy 151–195 myń teńge) jáne sanıtarlar (19,6 myń bos oryn, jalaqysy 110–133 myń teńge) boldy. Úmitkerler tarapynan eń kóp túıindeme býhgalter laýazymyna (25,1 myń túıindeme, kútiletin ortasha jalaqysy 308 myń teńge), avtokólik júrgizýshisi mamandyǵyna (23,6 myń túıindeme – 250 myń teńge), tárbıeshi qyzmetine (22,1 myń túıindeme – 199 myń teńge), sondaı-aq zańger laýazymyna (19,1 myń túıindeme, ortasha kútiletin jalaqysy 294 myń teńge) ornalastyryldy.

Al 2025 jyly jumys berýshiler eń joǵary jalaqyny flottaǵy shtýrman laýazymyna úmitkerlerge usyndy – aıyna 875–900 myń teńge aralyǵynda, taý-ken ónerkásibinde ýchaske bastyǵynyń orynbasaryna – 714 myń teńgeden bastap jáne odan joǵary, sondaı-aq burǵylaý qondyrǵylarynyń mashınısterine – 700 myń teńgeden bastap jáne odan joǵary mólsherde. Úmitkerler arasynda túıindemelerde kórsetilgen eń joǵary ortasha jalaqy pılottarda – 1,9 mln teńge, taý-ken salasyndaǵy qyzmet basshylarynyń orynbasarlarynda – 1,2 mln teńge jáne keme kapıtandarynda 1,1 mln teńge boldy.

Túıindemelerdiń áleýmettik-demografııalyq beıini áıelderdiń azdap basym ekenin (55%) jáne úmitkerlerdiń negizgi bóliginiń eńbekke qabiletti, jetilgen jas toptarynda shoǵyrlanǵanyn kórsetedi. Eń iri jas toby – 35–44 jas aralyǵy (383,7 myń adam nemese 26,4%), odan keıin 45–54 jas (269,4 myń, 18,5%) jáne 16–24 jas (254,1 myń, 17,5%) toptary, al kelesi orynda 29–34 jas toby (239,5 myń, 16,5%) tur. 55–64 jas aralyǵyndaǵy úmitkerler 158,9 myń adam (10,9%), al 25–28 jastaǵylar 143,1 myń adam (9,8%).

Eń jas (16 jasqa deıin) jáne 65 jastan asqan toptardyń úlesi jalpy qurylymda eń tómen deńgeıde. Degenmen 16–24 jas aralyǵyndaǵy jastar tobynda áıelderdiń úlesi joǵaryraq (shamamen 59,8%) bolsa, 55–64 jas tobynda kerisinshe tómenirek (shamamen 45,9%) boldy.

Aıta keteıik, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi ázirlegen mamandyqtar atlasynda 1 000-nan astam jańa mamandyq anyqtalǵan. Sondaı-aq, 540-tan astam mamandyq transformatsııaǵa ushyrap, 385-ten astam kásiptiń joıylyp bara jatqany anyqtalǵan.