Qazaqstanda bolashaqta eń joǵary sapaly benzın quny 40 teńge ǵana bolýy múmkin

Keshe Astanada uıymdastyrylǵan jıynda Úkimet ókilderi men otandyq ǵalymdar elimizdiń jańa ekonomıkalyq saıasatyn júzege asyrý barysynda «ǵylym men óndiristiń ózara árekettesýi» máselelerin qarady.

Otyrysta aıtylǵanyndaı, «Nurly jol» baǵdarlamasyn ǵylymı-tehnıkalyq qamtamasyz etýge, onyń negizgi baǵyttaryna - kóliktik-logıstıkalyq, ındýstrııalyq jáne energetıkalyq ınfraqurylymdy damytýǵa Qazaqstan ǵalymdary keń aýqymda tartylatyn boldy.

- Biz 2014 jyly ǵylymı zertteý jumystarynyń birinshi tsıklyn tamamdadyq, ol úsh jyl boıy júzege asyrylǵan edi. Onyń barysynda búkil Qazaqstan boıynsha 1 myń 557 joba, 49 ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlama aıaqtaldy. Taıaýda osy ǵylymı-zertteý jobalarynyń qorytyndylary arnaıy jınaq bolyp shyǵady. Onda árbir joba boıynsha, ınnovatsııalyq tehnologııasynyń artyqshylyqtary men jańalyqtary, tıimdiligi men paıdasy jan-jaqty sıpattalady. Bul jınaq-katalog barlyq iri kompanııalarǵa joldanady. Endigi maqsat - ǵylym men bıznestiń ózara yntymaqtastyǵynyń naqty tetigin iske qosyp, bizdiń jobalardyń nátıjelerin, jetistikterin kásiporyndarǵa endirý, - deıdi Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Ǵylym komıteti tóraǵasynyń orynbasary Amandyq Tóleshev.

BǴM otandyq ǵalymdardyń ónertabystary men jańa tehnologııalaryna Ulttyq kásipkerler palatasy arqyly da ınvestor izdeýdi josparlap otyr. «Múddeli kásiporyn-kompanııalardy taýyp, olarmen ǵylymı ázirlemeni ary qaraı óndiriske qoıý boıynsha kelisimshartqa otyramyz. Biz 49 ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamany ázir ettik, olardy óndiriske endirýdi memleket, bıznespen «elý de elý» qaǵıdaty boıynsha qarjylandyrady. Muny Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttik qaraıdy, osy maqsatta biz ozyq jobalarymyzdy solarǵa tapsyramyz» dedi A.Tóleshev.

Onyń málimetinshe, búginde Qazaqstanda ǵylymǵa bólingen 45 mıllıard teńgedeı qarjynyń tek 20 paıyzy ǵana «ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik konstrýktorlyq ázirlemelerge» arna tartady eken. Mınıstrlik bul kórsetkishti arttyrmaq nıette.

Qazaqstannyń ınnovatsııa salasy qazirgi kezde eńsesin tiktep qana qoımaı, álemdi moıyndatýǵa, tánti etýge qulash urýda. Mysaly, otandyq farmakologııa salasynyń ınnovatsııalyq ónimderi birinen soń biri jahandyq naryqqa shyǵýda. Olardyń ishindegi eń bir ataqtysy - «Arglabın» bolsa kerek. Qazaqstandyq bul preparattyń «mı ragyn» emdeıtinin belarýs medıtsına mamandary anyqtap otyr.

- Biz óz zerthanalarymyzda irgeli zertteýler júrgizemiz, sonymen birge, otandyq farmatsevtıkalyq salaǵa ınnovatsııalyq tehnologııalardy endirýge, biregeı dári-dármek túrlerin óndirýge baǵyttalǵan qoldanbaly ázirlemeler jasaımyz, - dedi «Fıtohımııa» halyqaralyq ǵylymı-óndiristik holdınginiń prezıdenti, professor S.Ádekenov. - Biz ózimizdiń tól shıkizatymyzdy paıdalanamyz.

Serǵazy Ádekenov «Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttiktiń» qoldaýynyń arqasynda «Arglabın» ómirge joldama alǵandyǵyn jetkizdi: «Osy ulttyq ınnovatsııalyq qor qarjysyna biz Qaraǵandy farmatsevtıkalyq zaýytynyń ekinshi kezegin salyp, iske qostyq. Búginde qanatymyzdy jaıyp, úshinshi kezegin - «Saýsalın», «Saýsokollın», «Aterolıt» sekildi óz zerthanalarda ázirlengen bir top jańa preparattar óndirisin qolǵa aldyq. Bul dári-dármekter klınıkalyq synaqtardan ótti. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde memlekettik tirkeý boıynsha qorytyndy kezeńder aıaqtaldy. Bul dárilerdiń birinshi partııasy endigi klınıkaǵa tústi».

Keler jyly otandyq kásiporyn qazaqstandyq osy jańa dárilerdi jan-jaqqa lek-legimen attandyra bastamaq. Suranys qazirden túsýde eken: «Saýsokollın» gepatoprotektory men parazıtterge qarsy «Saýsalın» dárisi úlken, ónerkásiptik partııalarmen respýblıkamyzdyń klınıkalaryna jetkiziledi. Biz solarmen halyqaralyq naryqqa shyǵýdamyz. Ásirese, Chehııa, Italııa qazaqstandyq preparatqa qyzyǵýshylyq bildirýde. Keshe Birikken Arab Ámirlikteriniń ókilderi keldi, qazir Qaraǵandyda», dedi ol.

«Fıtohımııa» basshysy otandyq farmatsevtıkanyń baǵyn Eýrazııalyq odaq ashqaly otyrǵandyǵyn aıtty: «Ótken jyly biz «Arglabındi» Belarýsta tirkete aldyq. Akademık Iosıf Zalýtskıı bastaǵan belarýstik áriptesterimiz qazaqstandyq preparattyń emdik qasıetteriniń aýqymyn keńeıtti: olar endi «Arglabındi» «mı ragyn» emdeýde paıdalanýda» degen S.Ádekenov farmatsevtıka salasyn da ınfraqurylym baǵyty boıynsha «Nurly jol» baǵdarlamasyna qosýdy surady.

Al «Kómir hımııasy jáne tehnologııa ınstıtýtynyń» ınnovatsııalyq ónertabysy birer jyldan soń, munaı-gaz salasyna básekeles bola bastaýy yqtımal.

- Biz 2006 jyly Saryadyr kómir ken oryndaryn satyp aldyq, - dep habarlady zertteý ortalyǵynyń tehnologııasyn ilgeriletýshi «On-olja» kompanııasynyń dırektory Marat Nábıev.

- Sonda osy kenishten ónimdi, tıimdi kásiporyn jasaý mindeti aldymyzda turdy. Biz ǵalymdarmen birlesip, «kómirden ne jasaýǵa bolady?» dep oılastyra bastadyq. Instıtýt dırektory Bolat Tileýhanulymen birge Estonııaǵa baryp, taqtatas-slanetsten benzın, dızeldi otyn jáne maılar alatyn qondyrǵyny kórdik. Eki jyldaı buryn Ońtústik Afrıkada boldym, «Sosol» kompanııasy kómirden 106 ónim shyǵarady. Bir ǵajaby, Ońtústik Afrıka Respýblıkasynyń benzın men dızeldi otynǵa degen qajettiliginiń 33 paıyzyn sol óteıdi eken!

Qazaqstandyq ónertapqyshtardyń da muraty bıik. Ázirge olar tájirıbelik-ónerkásiptik qondyrǵyny iske qosýǵa ázirleýde. Ol kúnine 800 keli kómirdi óńdeıdi. «Bastapqyda kómirden gaz-sıntezin alamyz, ary qaraı benzın men dızeldi otyn shyǵaramyz. Birden aıta keteıik, onyń ózindik quny óte tómen bolady: benzınniń lıtri shamamen 42 teńge turady. Kómirden «arktıkalyq sapadaǵy» dızel shyǵady: 70 gradýsqa deıingi aıazda da qatpaıdy. Osynyń arqasynda Qazaqstan qoǵamdyq kólikterdiń otynynyń qysta qatýy kesirinen jolaýshylarymen birge jolda qalýy sekildi tótenshe oqıǵalar sanyn kemite alady» dedi Marat Áskenuly. Ol aldaǵy jyldary Qazaqstanda kómir-hımııalyq keshen qurýdy oılastyryp jatqandaryn jetkizdi.

- Eń bastysy, biz álemde birinshi bolyp ferroqorytpalardy balqytý úshin qajetti kómirli-ónerkásiptik ónimdi oılap taptyq. Pavlodarda jasalatyn «prezıdenttik qorytpa» - ferrosılı­kıallıýmınıı bizdiń kómirden jasalady. Osy ónimniń arqasynda pavlodarlyq zaýyt 80 qabattyq «Ábý-Dabı Plaza» qurylysy boıynsha tenderdi jeńip aldy: onyń armatýrasy sapasy jóninen Reseıdikinen de, Lakshmı Mıttaldyń bolatynan da, basqa básekelesterinen de úzdik bolyp shyqty! - dep maqtana málimdedi Marat Nábıev.