Qazaqstanda bıdaı sorttaryn pasporttaý jumysy qolǵa alynbaq
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstanda aldaǵy ýaqytta bıdaı sorttaryn pasporttaý jumysy qolǵa alynatyn bolady. Bul týraly Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵy bas dırektorynyń orynbasary Qasym Muqanov OKQ-da ótken baspasóz máslıhatynda baıan etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Qazirgi kezde Ońtústik jáne Ortalyq Qazaqstanda ósirilip, paıdalanylyp jatqan sorttardyń sıpattamasy tolyq emes. ıAǵnı, sharýashylyqtar qandaı sort egip jatqanyn, sorttardyń qandaı sıpattamasy baryn bile bermeıdi. Tek qujattar bar shyǵar, osyndaı sorttar degen (...) Sondyqtan kontsortsıým (AShM, BǴM jáne Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵy men A.I.Baraev atyndaǵy ASǴÓO birlesken kontsortsıýmy -avt.) aıasynda birinshi maqsat - qazirgi Qazaqstanda ósirilip jatqan bıdaıdyń jańa sorttaryn pasporttaý, ıaǵnı onyń genomdyq deńgeıde sıpattamasyn berý bolyp otyr. Osy sort - mysaly Aqmola 2 bolsa - naqty sol sort ekenin dáleldep beremiz», - deıdi ol.
Qasym Muqanovtyń aıtýynsha, basqa da kóp sorttardyń osyndaı sıpattamasyn naqty berýge qol jetkiziledi. Árbir sorttyń óziniń ereksheligi men deńgeıi bolǵandyqtan, bul jumystyń mańyzy joǵary. Shyǵymdylyqty qamtý úshin qandaı sorttaǵy bıdaıdy egip jatqanyńdy bilý mańyzdy.
«Qazir jańa sorttardy alý úshin birneshe ádis-tásilder qoldanylady. Birinshiden, burynnan qalyptasyp kele jatqan klassıkalyq selektsııa tıimdi ádisterdiń biri. Biraq, ol klassıkalyq selektsııanyń bir kemshiligi - bir sortty alý úshin 10-13 jyl merzim ýaqyt kerek. Sońǵy 20 jylda «markerlik selektsııa» ádisi qoldanylýda. Ol arqyly mysaly selektsııany 3-4 jylǵa qysqartýǵa bolady. Al qazirgi tańda, sońǵy 5-10 jylda álemde «genomdyq selektsııa» degen trend bastaldy. Ol ıaǵnı genetıkalyq jáne bıotehnologııalyq ádisterdi paıdalana otyryp, sortty tez arada 7-8 jylda alýǵa bolady. Sort alý barysynda genomdyq deńgeıde tekserip, dáleldep berý -selektsıonerlerge óte tıimdi bolar degen oıdamyz», - deıdi Qasym Muqanov.
Ol sonymen qatar, ortalyqtyń aldaǵy ýaqyttaǵy ózge de josparlarymen bólisti.
«Arpanyń jańa sorttaryn, burshaq daqyldaryn, azyqtyq kópjyldyq daqyldardy ósirip, jańa sorttaryn tez arada alatyn maqsattar qoıylyp otyr. Taǵy da osyndaı 10-15-ke jýyq aldymyzda naqty maqsat bar. Osy jumysty aldaǵy úsh jylda Shortandyda ornalasqan A.I.Baraev atyndaǵy ASǴÓO fılıalymen birlesip, jospardy iske asyramyz», - dep túıdi Qasym Muqanov.
