Qazaqstanda balanyń týa bitken damý kemistikterin anyqtaý 12,5%-ǵa artty

ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda tsıfrlyq patronajdy engizý jáne erte aralasý ortalyqtarynyń jelisin keńeıtý nátıjesinde nárestelerdiń arasyndaǵy múgedektik pen ólim kórsetkishteri tómendedi, dep habarlaıdy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti.

Ana men bala densaýlyǵyn saqtaý boıynsha keshendi sharalardy iske asyrý týa bitken patologııalardy erte dıagnostıkalaýdy arttyrýǵa jáne balalar óliminiń birqatar kórsetkishterin azaıtýǵa múmkindik berdi.

Vedomstvo málimetinshe, týa bitken damý kemistikteri men hromosomalyq patologııalar náresteler ólimi men balalar múgedektiginiń negizgi sebepteri bolyp qalyp otyr. Jyl saıyn elimizde 400-ge deıin bala hromosomalyq aýrýlarmen dúnıege keledi.

— Patologııalardy erte anyqtaý maqsatynda alǵash ret medıtsınalyq-genetıkalyq kómektiń ulttyq standarty bekitildi. 19 óńirde «Bir kúndik klınıkalar» uıymdastyrylyp, onda júkti áıelder bir saǵattyń ishinde uryqtyń týa bitken kemistikterine tekserýden ótedi. Esepti kezeńde 100 myńǵa jýyq júkti áıelge 500 myńnan astam medıtsınalyq qyzmet kórsetildi. Jasandy ıntellekt algorıtmderin qoldana otyryp, týa bitken jáne tuqym qýalaıtyn patologııalardyń QazGenis ulttyq tirkelimi quryldy. Bıyl tirkelimdi medıtsınalyq aqparattyq júıelermen ıntegratsııalaý jáne otbasylyq juptardy julyn-bulshyqet atrofııasyna skrınıngten ótkizý josparlanǵan. Qabyldanǵan sharalar nátıjesinde balanyń týa bitken damý kemistikterin anyqtaý kórsetkishi 12,5%-ǵa artty; Daýn sındromymen týǵan balalar sany 12%-ǵa azaıdy (jylyna 373 jaǵdaıdan 296 jaǵdaıǵa deıin); týa bitken patologııalar saldarynan bolatyn múgedektik 7%-ǵa qysqardy, — delingen mınıstrlik habarlamasynda.

Fetaldyq hırýrgııany damytý nátıjesinde 99 bolashaq náresteniń ómiri saqtalyp, kópuryqty júktiliktiń 82 jaǵdaıy sátti bosanýmen aıaqtaldy.

Sonymen qatar, medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek (MSAK) deńgeıi kúsheıtilgen. 2024 jyly MSAK uıymdarynda 352 pedıatrııalyq bólimshe ashyldy. 2025 jyldan bastap 336 damý jáne erte aralasý ortalyǵy jumys istep, onda 72 myńnan astam balaǵa konsýltatsııa berildi. Damý buzylystaryn anyqtaý kórsetkishi 21,5%-ǵa ósip, 35,9 myń jaǵdaıǵa jetti, al psıhologııalyq-medıtsınalyq-pedagogıkalyq komıssııalarǵa joldama sany eki eseden astam artty.

Elimizde sondaı-aq otbasylardy baqylaýdyń ámbebap-progressıvti modeli boıynsha jumys isteıtin 4 myńǵa jýyq patronajdyq meıirger qyzmet atqarady. Halyqaralyq deńgeıdegi jattyǵýshylar daıarlanyp, 2,5 myń maman oqytyldy. Patronajdyq esepke alý GPS-navıgatsııa jáne fotofıksatsııa qoldana otyryp, tsıfrlyq formatqa kóshirildi.

Nátıjesinde, úı jaǵdaıyndaǵy balalardyń ólimi 22%-ǵa tómendep, aýyr jaǵdaıda kesh emdeýge jatqyzý 5%-ǵa qysqardy.

2025 jyly balanyń týǵannan 18 jasqa deıingi densaýlyǵyn monıtorıngteýdi, vaktsınatsııalaýdyń esebin jáne balabaqsha men mektepke qabyldaýǵa arnalǵan elektrondyq pasportty qamtıtyn tsıfrlyq bala beıini engizildi.

Osyǵan deıin Densaýlyq saqtaý mınıstrligi qosymsha medıtsınalyq bilim berý uıymdarynyń jańa tizbesin bekitkeni anyqtaldy.