Qazaqstanda balalarǵa arnalǵan 9 aýrýhana salynady — Úkimet
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan «Qazaqstan balalary» tujyrymdamasy aıasynda toǵyz balalar aýrýhanasy salynyp, mektepterdegi qaýipsizdik júıesi jańartylady. Quryltaıda ótken Úkimet saǵatynda bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik qoldaý jáne balalardyń quqyǵyn qorǵaý baǵytyndaǵy jumystardyń nátıjeleri jarııalandy. Bul týraly Úkimet málim etti.
Sapaly bilim berý. Memleket basshysynyń bastamasymen 217 «Keleshek mektepteri» salyndy. Onyń 84-i aýyldyq jerlerde ornalasqan. Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenovanyń málimetinshe, sońǵy jeti jylda 1342 bilim berý mekemesi salynyp, 5 myńnan astam aýyl mektebi jańǵyrtyldy. Qazirgi ýaqytta 101 mektep salynyp jatyr. «Halyqtyq qurylys» baǵdarlamasy aıasynda bes óńirde 21 nysandy paıdalanýǵa berý josparlanǵan.
Inklıýzıvti bilim berýdi damytýda qoljetimdilikti qamtamasyz etýge, bilim sapasyn arttyrýǵa jáne árbir balaǵa jeke qoldaý kórsetýge basymdyq berilýde. Osy maqsatta arnaıy jabdyqtalǵan kabınetter ashý kózdelgen; júktemesi joǵary óńirler men shalǵaı aýdandarda psıhologııalyq-medıtsınalyq-pedagogıkalyq konsýltatsııalar jelisin keńeıtý jáne mundaı mekemelerdi ashýǵa qoıylatyn talapty 50 myń baladan 30-40 myń balaǵa deıin tómendetý usynylyp otyr. Oqýshylar, pedagogter, ata-analar jáne jalpy qoǵam arasynda ár balany qabyldaýǵa, qurmetteýge jáne barlyǵyna teń múmkindik jasaýǵa negizdelgen ınklıýzıvti mádenıetti qalyptastyrýdyń jańa joldary qarastyrylyp jatyr.
Bıyl 389 myńnan astam bala mektepke deıingi bilim aldy. 20 qala men 23 aýdanda júzege asyrylyp jatqan pılottyq joba aıasynda 1,3 mln vaýcher berildi. Sonyń nátıjesinde bıýdjet qarajatynyń 47,6 mlrd teńgesi únemdelip, balabaqsha kezeginde turǵandar sany 160 myńnan 23 myńǵa deıin azaıdy.
Densaýlyq saqtaý. Densaýlyq saqtaý vıtse-mınıstri Manas Ramazanovtyń málimetinshe, bıylǵy toǵyz aıda 500 myńnan astam bala statsıonarlyq medıtsınalyq kómek aldy. Aldaǵy jyldary toǵyz balalar aýrýhanasyn salý josparlanǵan. Elordada balalarǵa arnalǵan eki ortalyq — shuǵyl medıtsınalyq kómek kórsetý jáne hırýrgııa ortalyqtary salynyp jatyr. Almatyda respýblıkalyq ǵylymı pedıatrııa ortalyǵy men segiz perınataldyq ortalyq salý josparlanyp otyr.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha joǵary tehnologııalyq medıtsınalyq jabdyqtardy satyp alýǵa 12,4 mlrd teńge bólinip, 15 óńirge jańa tehnıka jetkizildi. 2027 jyly tórt óńirdegi balalar aýrýhanalaryn 720 mln teńgeden astam somaǵa qosymsha jabdyqtaý kózdelgen. Sondaı-aq Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ortalyǵy men Ulttyq akýsherlik, gınekologııa jáne perınatologııa ortalyǵyn jabdyqtaýǵa 5,6 mlrd teńge qarastyrylǵan.
— Búginde 26 balalar statsıonary jańǵyrtyldy. Olardyń ınfraqurylymy jańartylyp, tósek-oryndar nefrologııa, endokrınologııa, gastroenterologııa jáne onkogematologııa sııaqty suranys joǵary baǵyttarǵa beıimdelip jatyr, — dep naqtylady vıtse-mınıstr.
Qaýipsizdik. Mektepterdegi psıhologııalyq qyzmetti jańǵyrtý bastaldy. Mazasyzdyq, kúızelis, zorlyq-zombylyq, býllıng jáne basqa da qaýip-qaterlerdi erte anyqtaýdyń biryńǵaı júıesi engizildi. «DosbolLike» býllıngke qarsy baǵdarlamasynyń nátıjesinde býllıng deńgeıi 2,5%-ǵa tómendedi.
Otbasy tárbıesi jáne áleýmettik qorǵaý. Juldyz Súleımenovanyń málimetinshe, Qazaqstanda 20 psıhologııalyq qoldaý ortalyǵy jáne 160 otbasyn qoldaý ortalyǵy jumys isteıdi. Kásibı qabyldaýshy otbasy ınstıtýty engizildi. Búginde jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardyń 82%-y otbasynda tárbıelenip jatyr. Qamqorshylyq organdaryndaǵy mamandar sany 303-ten 1029 adamǵa deıin artty.
Balalardyń ál-aýqatyn qamtamasyz etýge bólinetin memlekettik qarajat kólemi úsh ese ulǵaıyp, 6,4 trln teńgege jetti. «Ulttyq qor — balalarǵa» baǵdarlamasy aıasynda 2024 jyldan beri balalardyń arnaıy shottaryna shamamen $2,5 mlrd aýdaryldy. Sonymen qatar memleket tarapynan 60 aılyq eseptik kórsetkish (1 AEK — 4 325 teńge) mólsherinde bastapqy kapıtal beriletin «Keleshek» biryńǵaı erikti jınaqtaý júıesi engizildi. Jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar úshin bastapqy kapıtal 120 AEK mólsherinde belgilengen.
Aıta keteıik, buǵan deıin erekshe bilim berý salasyna 3 myńnan astam maman jetispeıtinin jazdyq.