Qazaqstanda avtonesıege suranys tómendedi
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda birneshe jyl qatarynan qarqyndy ósken avtonesıeleý naryǵy baıaýlaı bastady. 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda avtonesıe alýǵa berilgen ótinimder sany 9%-ǵa, al berilgen qaryz kólemi 24%-ǵa azaıdy.
Mundaı derekter Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵynyń (QQQ) 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵyndaǵy avtonesıeleý naryǵyna jasaǵan sholýynda keltirilgen.
Sarapshylardyń baǵalaýynsha, birneshe jyldyq qarqyndy ósimnen keıin avtonesıeleý naryǵy túzetý kezeńine ótti. Bir jyl buryn avtonesıege berilgen ótinimder sany 50%-dan astam ósse, bıyl qańtar-maýsym aralyǵynda 9%-ǵa tómendegen.
QQQ muny naryqtyń birtindep qanyǵýy, qatań aqsha-nesıe sharttary, bankterdiń saqtyqqa negizdelgen nesıe saıasaty, sondaı-aq avtodılerlerdiń aktsııalary men marketıngtik baǵdarlamalarynyń azaıýymen baılanystyrady.
Avtonesıe mólsherlemesi 24,4%-ǵa jetti
Naryqtaǵy eleýli ózgeristiń biri — nesıe qunynyń qymbattaýy. Bir jyl ishinde avtonesıeler boıynsha ortasha ólshengen mólsherleme 18,8%-dan 24,4%-ǵa deıin ósti.
Sarapshylardyń pikirinshe, buǵan qarjy tartý qunynyń ósýimen qatar suranys qurylymynyń ózgerýi de áser etýi múmkin. Tólem qabileti joǵary satyp alýshylardyń bir bóligi buǵan deıin dılerlerdiń sýbsıdııalanǵan baǵdarlamalaryn paıdalanyp, kólik satyp alǵan bolýy yqtımal. Sonyń nátıjesinde qazirgi suranystyń basym bóligin standartty nesıe sharttaryn paıdalanatyn qaryz alýshylar qalyptastyryp otyr.
Maquldanǵan ótinimderdiń úlesi de 17,6%-dan 16,8%-ǵa deıin tómendedi. Jalpy bólshek nesıeleýde bul kórsetkish 28,8%-dan 25,3%-ǵa deıin azaıǵan.
QQQ sarapshylary bankterdiń nesıe berýge saqtyqpen qaraýyn halyqtyń naqty tabysynyń nebári 0,1%-ǵa ósýimen jáne makroprýdentsııalyq retteýdiń kúsheıýimen de baılanystyrady.
Berilgen avtonesıe kólemi 24%-ǵa azaıdy
Birinshi jartyjyldyqta avtokólik satyp alýǵa maquldanǵan ótinimder sany 13%-ǵa azaıyp, 449,7 myńǵa deıin tómendedi. Bir jyl buryn bul kórsetkish 68%-ǵa ósken bolatyn.
Al naqty berilgen avtonesıeler kólemi odan da aıtarlyqtaı qysqardy. Alty aıda 886,6 mlrd teńgeniń avtonesıesi berildi. Bul byltyrǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda 24%-ǵa az. Salystyrý úshin, jalpy bólshek nesıe berý kólemi osy kezeńde 3,6%-ǵa tómendegen.
— Osylaısha, buǵan deıin bólshek nesıeleýdiń negizgi draıverleriniń biri bolǵan avtonesıeleý qazir onyń baıaýlaýyna áser etetin faktorlardyń birine aınaldy, — deıdi sarapshylar.
Jańa bólshek qaryzdardaǵy avtonesıelerdiń úlesi de 2025 jyldyń qorytyndysyndaǵy 13,2%-dan bıylǵy birinshi jartyjyldyqta 9,9%-ǵa deıin tómendedi.
Avtonesıe otbasylyq bıýdjetke kóbirek salmaq túsire bastady
Paıyzdyq mólsherlemelerdiń ósýi avtokólik satyp alýshylardyń boryshtyq júktemesine de áser etti. Avtonesıe boıynsha aı saıynǵy tólemniń ortasha jalaqyǵa araqatynasy 24,7%-dan 30,6%-ǵa deıin ósken. Degenmen bul kórsetkish 50% shekti deńgeıden áli de aıtarlyqtaı tómen.
Sarapshylar ortasha nesıe somasynyń azaıýy qaryz qunynyń ósýin óteı almaǵanyn atap ótti. Bul avtonesıeleý naryǵynyń paıyzdyq mólsherlemege sezimtal ekenin kórsetedi.
Merzimi ótken bereshek úlesi ósti
Naryqtaǵy belsendiliktiń tómendeýine jáne nesıe qunynyń qymbattaýyna qaramastan, avtonesıe portfeliniń sapasy ázirge salystyrmaly túrde turaqty.
Merzimi ótken avtonesıe beresheginiń úlesi 2,7%-dan 3%-ǵa deıin ósti. Alaıda bul jalpy bólshek nesıe naryǵyndaǵy 4,4% kórsetkishten tómen.
Sarapshylardyń pikirinshe, problemalyq bereshektiń salystyrmaly túrde tómen deńgeıde saqtalýyna avtonesıeniń kepilmen berilýi jáne qaryz alýshylarǵa qoıylatyn qatań talaptar yqpal etedi.
Jańa nesıe berý kóleminiń qysqarýyna baılanysty avtonesıe portfeliniń ósimi de baıaýlady. Birinshi jartyjyldyqta portfel 5,2%-ǵa ulǵaıdy. Bir jyl buryn ósim 23,2% bolǵan.
Soǵan qaramastan avtonesıeler halyqtyń jalpy qaryzynda aıtarlyqtaı úleske ıe. Olardyń úlesine bólshek nesıe portfeliniń 16,3%-y tıesili. Bereshektiń 90%-dan astamy 5-20 mln teńge aralyǵynda shoǵyrlanǵan.
Qazaqstanda avtomobıl óndirisi eki esege jýyq artty
Nesıe naryǵyndaǵy belsendilik tómendegenimen, Qazaqstanda avtomobıl óndirisi aıtarlyqtaı ósti. Bıylǵy birinshi jartyjyldyqta elde 138,7 myń avtomobıl shyǵarylǵan. Byltyr osy kezeńde 69,8 myń kólik óndirilgen edi.
Sarapshylardyń pikirinshe, otandyq avtomobılder usynysynyń artýy jyldyń ekinshi jartysynda naryqty qoldaıtyn faktorlardyń birine aınalýy múmkin.
Avtonesıe alǵan biregeı qaryz alýshylar sany da ósip keledi, alaıda ósim qarqyny baıaýlaǵan. Alty aıda olardyń qatary 66 myń adamǵa artty. Bir jyl buryn ósim 80 myń adam bolǵan.
QQQ sarapshylary jańa satyp alýshylardy tartý áleýeti saqtalǵanyn, biraq nesıe qunynyń joǵary bolýy men halyqtyń tólem qabiletiniń shekteýliligi bul úderisti baıaýlatyp otyrǵanyn atap ótti.
Úshinshi toqsanda bankter avtonesıege suranystyń birshama qalpyna kelýin kútedi. Buǵan bankter men avtodılerlerdiń seriktestik baǵdarlamalarynyń qaıta jandanýy, paıyzdyq mólsherlemelerdi sýbsıdııalaý jáne aqsha-nesıe sharttary jumsarǵan jaǵdaıda qaryz resýrstary qunynyń tómendeýi yqpal etýi múmkin.
Aıta keteıik, 2027 jyldan bastap avtonesıe berý talaptary ózgerýi múmkin.
