Qazaqstanda aýtızmdi erte anyqtaý júıesi kúsheıtilip jatyr
ASTANA. KAZINFORM – QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi elimizde aýtıstik spektrdegi buzylystardy (ASB) erte anyqtaý jáne keshendi kómek kórsetý baǵytynda júıeli sharalar qabyldanyp jatqanyn málimdedi.
2 sáýir – Aýtıstik spektrdegi buzylystar týraly aqparatty taratý kúni retinde álemde keńinen atap ótiledi. Bul kúnniń maqsaty – qoǵamnyń habardarlyǵyn arttyrý, qabyldaý mádenıetin qalyptastyrý jáne erekshe qajettilikteri bar balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylardy qoldaý.
Mınıstrlik málimetinshe, aýtızm – ómir boıy saqtalatyn jáne densaýlyq saqtaý men áleýmettik saıasat úshin ózekti másele. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy deregine sáıkes, álemde árbir 100 balanyń shamamen birinde aýtıstik spektrdegi buzylys anyqtalady.
2026 jylǵy jaǵdaı boıynsha dınamıkalyq baqylaýda ASB dıagnozy bar 17 196 bala tirkelgen. Kórsetkishtiń artýy dıagnostıkanyń jaqsarýy, erte anyqtaý baǵdarlamalarynyń keńeıýi jáne medıtsınalyq kómektiń qoljetimdiliginiń artýymen baılanysty.
Qazaqstanda ASB bar balalarǵa kómek kórsetýdiń biryńǵaı marshrýty qalyptastyrylǵan. Ol 16 aıdan 30 aıǵa deıingi kezeńde erte anyqtaýdan bastap, keshendi medıtsınalyq kómek, ońaltý, bilim berý jáne áleýmettik beıimdeýge deıingi barlyq satylardy qamtıdy.
Dıagnostıka densaýlyq saqtaý júıesinde M-CHAT-R skrınıngi arqyly júrgiziledi. Elde ASB dıagnozy tek 3 jastan bastap psıhıatr dáriger tarapynan qoıylady. Aýyr jáne aıqyn belgiler bolǵan jaǵdaıda psıhıkalyq densaýlyq ortalyqtarynda mamandandyrylǵan kómek kórsetiledi.
Mamandardyń aıtýynsha, túzetý kómegi sımptomdardyń aıqyndylyǵyn tómendetip, balanyń ómir sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Álemdik tájirıbede negizgi ádis retinde psıhologııalyq-pedagogıkalyq jáne minez-qulyqtyq terapııa qoldanylady.
Qazirgi tańda medıtsınalyq ońaltý qyzmetin 80 ortalyq, onyń ishinde 20 erte aralasý ortalyǵy kórsetedi. Sonymen qatar áleýmettik qorǵaý júıesinde 8 kúndizgi bolý ortalyǵy, al bilim berý salasynda ASB bar balalarǵa arnalǵan 11 túzetý ortalyǵy jumys isteıdi.
Mınıstrlik árbir bala men onyń otbasynyń qajettilikterin eskere otyryp, jeke tásildi engizýge jáne medıtsınalyq kómektiń qoljetimdiligi men sapasyn arttyrýǵa basymdyq berilip otyrǵanyn atap ótti.
Aıta keteıik, Astanada aýtızmmen aýyratyn 2000-daı bala bar.
