Qazaqstanda aýyl mektepterine jańa mindetti pán engizilýi múmkin
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda aýyldyq jerlerdegi kadr tapshylyǵyn sheshý úshin agrosynyptardy mektep baǵdarlamasyna mindetti pán retinde engizý jáne oqýshylardy erte jastan kásibı daıarlaý usynyldy. Bul bastama Qazaqstan Halyq Keńesiniń Óńirlik damý jáne jergilikti ózin-ózi basqarý komıteti jumys tobynyń otyrysynda talqylandy.
Memlekettik organdar ókilderiniń qatysýymen ótken jıynda agroónerkásiptik keshendegi kadr tapshylyǵyn sheshýge baǵyttalǵan zańnamalyq bastamany ázirleý máseleleri qaraldy. Atap aıtqanda, agrosynyptar qurý arqyly jańa bilim berý modelin engizýdiń quqyqtyq jáne praktıkalyq tetikteri talqylandy.
Otyrysqa Qazaqstan Halyq Keńesiniń basshylyǵymen qatar Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary, Oqý-aǵartý, Ǵylym jáne joǵary bilim, Aýyl sharýashylyǵy, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikteriniń, sondaı-aq basqa da salalardyń ókilderi qatysty.
Jıyndy ashqan Qazaqstan Halyq Keńesi Tóraǵasynyń orynbasary Lázzat Shyńǵysbaeva aýyl jastaryn erte kásiptik baǵdarlaý jáne daıarlaý ıdeıasy Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrý aıasynda kóterilgenin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, bul másele Qazaqstan Halyq Keńesi músheleriniń Soltústik Qazaqstan oblysynyń turǵyndarymen ótkizgen kóshpeli kezdesýleri barysynda talqylanǵan.
2026-2030 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblıkasynda mal sharýashylyǵyn damytý jónindegi keshendi jospar aıasynda 10-11-synyp oqýshylaryna arnalǵan beıindi agrosynyptar ashylyp, jumysyn bastap ketti.
Qazirgi ýaqytta pılottyq joba úsh óńirde júzege asyrylyp jatyr. Aqmola oblysynyń úsh mektebinde jeti agrosynyp jumys isteıdi. Qostanaı oblysynyń alty mektebinde agrosynyptar men agrostýdııalar ashylǵan. Al Soltústik Qazaqstan oblysynda joba birden jeti aýdandy qamtyp otyr.
Degenmen qatysýshylar dýaldy bilim berý, fakýltatıvtik sabaqtar men túrli kýrstardy uıymdastyrýǵa baǵyttalǵan qazirgi sharalar jetkiliksiz ekenin atap ótti.
Osyǵan baılanysty agrarlyq baǵyttaǵy bilim berýdi zańnamalyq deńgeıde bekitý qajettigi aıtyldy. Usynysqa sáıkes, bul baǵyt fakýltatıvtik sabaq retinde ǵana emes, mektep baǵdarlamasyna engizilgen tolyqqandy mindetti pán retinde oqytylýy tıis.
Bastamashylar mundaı tásil oqýshylardyń jaýapkershiligin arttyryp, aýyl sharýashylyǵy salasyna degen qyzyǵýshylyǵy men yntasyn qalyptastyrýǵa yqpal etedi dep esepteıdi.
Jobanyń negizgi maqsaty týraly bastama avtory, Qazaqstan Halyq Keńesiniń múshesi, «Zenchenko ı K» kommandıttik seriktestiginiń bas dırektory Gennadıı Zenchenko aıtyp berdi.
Onyń sózinshe, joba aýyl mektepteriniń oqýshylaryna jalpy orta bilimmen qatar eńbek naryǵynda suranysqa ıe praktıkalyq daǵdylar men kásibı quzyretterdi meńgerýge múmkindik berýdi kózdeıdi.
– Balalar eresek ómirge daıyn bolýy kerek. Olardyń kúndelikti ómirde naqty paıdasyn tıgizetin, bolashaqta qajet bolatyn daǵdylary bolýy mańyzdy. Bul bastamanyń tárbıelik máni de zor. Ol balalardy eńbekke baýlyp, eńbekqorlyqqa tárbıeleıdi, durys qundylyqtardy qalyptastyrady. Sondaı-aq belgili bir mamandyqtyń mańyzyn, qoǵamǵa qajettiligi men paıdasyn túsinýge jol ashady, – dedi Gennadıı Zenchenko.
Otyrysqa qatysýshylar jasóspirimderge jas erekshelikterine qoıylatyn talaptar men eńbek jaǵdaılarynyń qaýipsizdigin qatań saqtaı otyryp, jergilikti kásiporyndarda jumys isteýge zańnamalyq turǵydan ruqsat berý bastamasyna da erekshe nazar aýdardy.
Bul máseleni aýyl turǵyndarynyń ózderi de kótergen. Ata-analar balalaryn jastaıynan eńbekke baýlyp, urpaqtar sabaqtastyǵyn qalyptastyrýǵa múddeli ekenin jetkizgen.
Qatysýshylardyń pikirinshe, aýyl sharýashylyǵy eńbegine tikeleı aralasý jáne onyń mańyzyn túsiný jastardyń týǵan jerinde qalyp, óz óńiriniń damýyna úles qosýǵa degen yntasyn arttyrýy múmkin.
Sondaı-aq bul bastama qalada bilim alyp júrgen stýdentterdiń oqýyn aıaqtaǵannan keıin týǵan aýylyna oralýyna yqpal etedi degen pikir aıtyldy.
Jıynda aýyldyq jerlerden kóshi-qondy tejeý úshin keshendi sharalar qabyldaý jóninde de usynystar kóterildi. Atap aıtqanda, ınfraqurylymdy jańǵyrtý, eńbek etýge qolaıly jaǵdaı jasaý jáne aýyl turǵyndarynyń ómir súrý sapasyn arttyrý máseleleri talqylandy.
Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Júsip Jumaǵulov bastamany júzege asyrý, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy kásiporyndary men jumys berýshilerdiń mektep oqýshylaryn kásibı daıarlaý úderisine qatysýy jónindegi óz ustanymyn bildirdi.
Ol praktıkalyq oqytý men attestattaý qorytyndysy boıynsha tıisti qujattar berý jáne jumysshy biliktilikterin taǵaıyndaý tetigin normatıvtik turǵydan bekitýdi usyndy.
Bastamany keshendi júzege asyrý aýyl jastary úshin jańa múmkindikterge jol ashýy múmkin. Atap aıtqanda, agrosynyptardy bitirgen túlekter oqý baǵdarlamalaryn meńgerip, jumysshy mamandyqtaryn ıgergenin rastaıtyn tıisti qujattarǵa ıe bolady.
Otyrys barysynda usynylǵan taǵy bir jańashyldyq – beıindi joǵary oqý oryndaryna túsý kezinde jeńildikter qarastyrý.
Sonymen qatar oqýshylarǵa «Avtois» baǵyty boıynsha eki jyldyq kýrstan ótip, emtıhan tapsyrý jáne júrgizýshi kýáligimen qatar aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn basqarý quqyǵyn alý múmkindigin berý usynyldy.
Bastamashylardyń pikirinshe, bul agrosynyptardy tek kásiptik baǵdar berý quraly retinde ǵana emes, aýyl jastaryn bastapqy kásibı daıarlaýdyń tolyqqandy júıesi retinde qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
Oqý-aǵartý birinshi vıtse-mınıstri Shynar Aqparova agrosynyptarda mamandar daıarlaý jumystaryn kolledjder bazasynda joǵary oqý oryndary jáne bıznes ókilderimen birlesip uıymdastyrý qajettigin atap ótti.
Sondaı-aq bul jumysqa Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligin tartýǵa shaqyrdy.
Mundaı tájirıbe buǵan deıin de qoldanylǵan. Ótken jyly 2 myńǵa jýyq mektep oqýshysy negizgi oqýymen qatar kolledjderde jumysshy mamandyqtaryn meńgergen. Nátıjesinde olar mektepti birden eki qujatpen – orta bilim týraly attestat jáne kásibı bilim týraly dıplommen aıaqtaǵan.
Mektep oqýshylarynyń bilim alý jáne kásibı múmkindikterin keńeıtý máselelerin basqa da beıindi memlekettik organdardyń ókilderi qarastyrdy.
Ǵylym jáne joǵary bilim vıtse-mınıstri Gúlzat Kóbenova agrosynyp túlekteriniń agrarlyq joǵary oqý oryndarynda bilim alý múmkindikterin keńeıtý baǵytynda qabyldanyp jatqan sharalarmen tanystyrdy.
Olardyń qatarynda joǵary oqý oryndaryna túsýdiń arnaıy sharttary men memlekettik bilim berý granttary boıynsha maqsatty kvotalar qarastyrylǵan.
Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Ermek Kenjehanuly suranysqa ıe mamandyqtar tizbesin aıqyndaý jáne óndiristik tájirıbeni uıymdastyrý kezinde agroónerkásiptik keshenniń naqty qajettilikterin eskerý mańyzdy ekenin atap ótti.
Bul basymdyqtardy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri Eldar Kúzenbaev ta qoldady. Ol jumysshy kadrlarǵa degen suranys, aýyl jastaryn kásibı daıarlaý jáne olardy aldaǵy ýaqytta jumyspen qamtý máselelerine toqtaldy.
Jumys tobynyń otyrysyn qorytyndylaǵan Qazaqstan Halyq Keńesi Tóraǵasynyń orynbasary Lázzat Shyńǵysbaeva agrosynyptar ashý bastamasynyń agrarlyq mamandyqtardyń tartymdylyǵyn arttyrý, agroónerkásiptik keshendi bilikti kadrlarmen qamtamasyz etý jáne elimizdiń aýyldyq aýmaqtaryn ornyqty damytý úshin mańyzy zor ekenin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, mektep, joǵary oqý orny jáne jumys berýshi arasyndaǵy tıimdi sabaqtastyq júıesin qalyptastyrý úshin vedomstvoaralyq keshendi tásil qajet.
Otyrys barysynda Lázzat Shyńǵysbaevanyń jetekshiligimen vedomstvoaralyq jumys tobyn qurý týraly sheshim qabyldandy.
Onyń quramyna Óńirlik damý jáne jergilikti ózin-ózi basqarý komıtetiniń tóraǵasy Tabıǵat Zeınulqabden, salalyq vedomstvolardyń vıtse-mınıstrleri, óńir ákimderi men olardyń orynbasarlary kiredi.
Jumys toby agrosynyptardyń qyzmet etýiniń biryńǵaı tetigin bekitý maqsatynda normatıvtik quqyqtyq aktilerge engiziletin túzetýlerdi ázirleıdi.
Qujatty daıyndaý barysynda óńirlerdiń ózindik erekshelikteri men azamattardyń suranystary eskerilip, keıin qaraý úshin Quryltaıǵa joldanady.
Kezdesýde aıtylǵan ózge de usynystar memlekettik organdarmen jáne sarapshylar qaýymdastyǵymen aldaǵy birlesken jumystyń negizine alynady.
Aıta keteıik, buǵan deıin Soltústik Qazaqstan oblysynyń jeti aýdanynda aýyl sharýashylyǵyna qyzyǵýshylyq tanytqan oqýshylarǵa arnalǵan agrosynyptar ashylatyny habarlanǵan bolatyn. Joba aıasynda oqýshylar agronomııa, ósimdik jáne mal sharýashylyǵy baǵyttary boıynsha bilim alyp, óndiristik tájirıbeden ótýge múmkindik alady.