Qazaqstanda allergııa keń taralǵan
ASTANA. QazAqparat - Allergııa - qazirgi qoǵamda keńinen taralǵan ımmmýnıtettiń aýrýy. Jyl saıyn oǵan shaldyqqan adamdar sany elimizde kóbeıip bara jatyr. Onyń keń taralýyna ekologııa, tamaqtanýdyń buzylýy, ýrbanızatsııa (qalalyq ómir salty), qoǵamdaǵy kúızelistik jaǵdaılar sebepshi bolyp otyr.
Qazir allergııanyń belgilerin kez kelgen medıtsınalyq mekeme anyqtap bere alady dep aıtý qıyn. Anyqtaǵannyń ózinde ár túrli dári-dármekpen onyń zardabyn ýaqytsha shegerýge tyrysady. Al, qalǵan aqparattar kópshiliktiń qulaǵyna jete bermeıdi.
Endeshe osy syrqattan emdelýdiń, tolyq saýyǵyp ketýdiń joldary bar ma, ozyq emdeý ádisteri qandaı, degen másele boıynsha elordalyq allergolog Aınur Amanbaevamen tildesken edik.
Eń basty suraq - allergııanyń aldyn alý úshin ne jasalýy kerek? Dárigerdiń aıtýyna qaraǵanda, ata-ana jaýapkershiligi balany osy syrqattan saqtaý. Sondyqtan, eń aldymen áıel adam júktilik kezinde quramynda allergeni bar tamaqtardy kóp jemeý kerek. Óıtkeni, bul jatyrdaǵy balaǵa áser etedi. Bul jańadan damyp kele jatqan balada allergender qalyptasatyn óte jaýapty kezeń.
Allergendi tamaqtar qataryna tsıtrýs jemisteri (mandarın, apelsın, lımon t. b.), jumyrtqa, sıyrdyń súti, jańǵaq (arahıs, keshıý sekildi dánekter, shekildeýik), kakao, shokolad, balyq ónimderi, qyzyl-qyzǵylt jemister-jıdekter (qulpynaı, jer jıdek) jatady. Bul - tamaq allergııasy.
Budan basqa epıdermaldy (úı tozańy kenesine, qustardyń mamyǵyna, haıýanattyń teri tozańyna, ıt-mysyqtyń júnine), ósimdik tozańyna, aǵashqa, jýsanǵa, ósimdikke allergııa kóp taralǵan.
«Allergııany anyqtaýdyń qarapaıym joldary tómendegideı. Eger ózińizde ne balańyzda allergııanyń belgileri barlyǵy baıqalsa mynadaı sharalar jasaý kerek. Aldymen jalpy qan, úlken dáret, zár taldaýyn jasaý kerek. Ondaǵy allergııaǵa qatysty ózgeristerdi terapevt túsindirip bere alady. Taldaýda sımptomdardyń belgileri naqtylansa, tereńirek taldaý jasaý, keńirek konsýltatsııa alý úshin allergolog mamanǵa qaralǵan jón», deıdi elordalyq allergolog Aınur Amanbaeva.
Budan basqa aıryqsha tereńirek zertteýler júrgiziledi. ıAǵnı, IFA (ımmýndy-fermenttik taldaý) ádisimen tamaqtyq, tozańdyq-epıdermaldyq, shóptik allergııany anyqtaýǵa bolady. Bul - qymbatqa túsetin qan taldaýy. Ony kez-kelgen medıtsınalyq mekemelerde jasaı almaıdy. Ol aqyly medıtsınalyq ortalyqtarda jasalady. Osy allergııalardyń belgili bir túrlerin joǵary yqtımaldyqpen anyqtaý úshin patsıentke teri-skarıfıkatsııalyq synama jasalady (teriniń ústińgi qabaty juqa tilinip allergenniń synama tamshysy tamyzylady, eger osy allergenge allergııa organızmde bolsa ımmýnıtet reaktsııa berip, sol jer qyzaryp-bórtip shyǵa keledi). Bul - allergııanyń túrlerin anyqtaý joldarynyń sońǵy medıtsınalyq ozyq ádistemesi.
Osylardyń nátıjelerine qaraı otyryp allergolog spetsıfıkalyq-ımmýndyq terapııa taǵaıyndaıdy. Aıtalyq, tek jýsanǵa allergııa bolsa, patsıent kún saıyn uzaq ýaqyt eń tómengi allergendik júktemeden bastap kóbeıte otyryp aǵzaǵa qabyldaıdy, aǵza birtindep sol jýsanǵa allergııadan arylyp, ımmýnıtet qalyptastyrady. Bul emdeý kezeńi tek qys mezgilinde ǵana júrgiziledi. 3-5 jyl úzbeı júrgizse ǵana nátıje beredi. Nátıje naýqastyń aýrýynyń qanshalyqty uzaqqa sozylǵandyǵyna baılanysty bolady. 5-10 jyldan asqan aýrýda nátıje tómen bolyp shyǵady. Tipti, esh áser etpeýi de múmkin.
Bul - dıagnostıkalyq jáne terapııalyq ádistiń bir túri. Sońǵy jyldary qosymsha zertteý ádisi paıda boldy. Zerthanalarda qan taldaýynan fadıotop jáne eozınofıldi katıondy aǵýyzdy anyqtaý tásili.
Joǵaryda aıtyp ótkenderimiz spetsıfıkalyq ımmýndyq terapııa ekendigin esterińizge salamyz. Allergııany emdeýdiń basty tásilderiniń biri -elemanıtsııalaý terapııasy (allergendi zatty anyqtaý, onymen qarym-qatynasty boldyrmaý). Gıpoallergendi dıeta, gıpoallergendi turmys salty (mysaly, mysyqtyń júnine allergııa bolsa úıde mysyq ustamaý sekildi). Sońǵysy dári-dármektik terapııa bolyp esepteledi. ıAǵnı, syrqattyń aýrýyn basý úshin túrli hımııalyq dáriler paıdalanylady.
«Allergııa sozylmaly aýrýlarda paıda bolatynyn bilgen jón. Sondyqtan ınfektsııalyq aýrýlardyń sozylmaly túrge aınalyp ketpeýinen saqtaný kerek. Bulardyń qatarynda bronhıt, pnevmonııa, búırek aýrýlary, tsıstıt, pılonefrıt, as qorytý júıeleriniń aýrýlary (holetsestıt, gastrıt) bar. Bul aýrýlardy asqyndyrmaý qajet, onda ımmýnıtet tómendeıdi. Sonyń saldarynan bronhıaldy astma, allergııalyq dermatıt, ekzema sekildi allergııalyq aýrýlar órshıdi», - deıdi allergolog maman.
Jánibek Amangeldiuly
