Qazaqstanda alǵash ret JES-tegi sarqyndy sýdy qaıta paıdalanýdyń ulttyq standarty bekitildi
ASTANA. KAZINFORM – Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi elimizde jylý elektr stantsııalaryndaǵy sarqyndy sýdy tazartý jáne qaıta paıdalaný jónindegi ulttyq standart bekitilgenin habarlady.
Tuşy sý tapshylyǵy jahandyq deńgeıde kúsheıgen tusta Qazaqstan energetıka salasynyń turaqty damýy men ekologııalyq jaýapkershiligin arttyrý baǵytynda mańyzdy qadam jasady.
QR Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti «Jylý elektr stantsııalaryndaǵy sarqyndy sýlardy tazartý jáne qaıta paıdalaný jónindegi nusqaýlyqtar» ulttyq standartyn bekitti. Bul qujat halyqaralyq ISO 4789:2023 standartymen birdeı jáne elimizde alǵash ret engizilip otyr. Jańa standart energetıka sektorynda sý resýrstaryn tıimdi jáne utymdy paıdalanýǵa jańa baǵyt beredi.
Qazir sý tapshylyǵy – álemdik deńgeıdegi eń ózekti máselelerdiń biri. Halyq sanynyń ósýi, ýrbanızatsııa jáne ónerkásiptiń qarqyndy damýy tuşy sýǵa degen suranysty kúrt arttyryp otyr. Zertteýlerge sáıkes, jylý elektr stantsııalary álemdegi ónerkásiptik sý tutynýdyń shamamen jartysyna teń. Demek, energetıkalyq óndiris kóleminiń ósýi sý resýrstaryna túsetin júktemeni de kúsheıtip otyr.
Jańartylatyn energııa kózderiniń damýy qarqyn alǵanymen, 2020 jyly álemdegi elektr energııasynyń 64 paıyzy áli de qazba otyndarynan óndirildi. Bul rette jylý elektr stantsııalary sýdy kóp qajet etetin jáne quramynda túrli hımııalyq ári organıkalyq lastaýshy zattary bar sarqyndy sýdy shyǵaratyn negizgi kásiporyndar bolyp qala beredi. Mundaı sýdy tazartýsyz aǵyzý ekojúıe men sý aıdyndarynyń ekologııalyq tepe-teńdigine eleýli qaýip tóndiredi.
Jylý elektr stantsııalarynda tazartylǵan sarqyndy sýdy qaıta paıdalaný tek tehnologııalyq jańalyq emes, sonymen qatar sý resýrstaryn únemdeýge jáne qorshaǵan ortany qorǵaýǵa baǵyttalǵan strategııalyq sheshim. Qazirgi tańda kóptegen elde osy baǵytta naqty sharalar qabyldap otyr. AQSh, Qytaı, Japonııa jáne Halyqaralyq energetıkalyq agenttikke múshe birqatar memleket sarqyndy sýdy qaıta óńdeý jáne nóldik suıyqtyqty aǵyzý (Zero Liquid Discharge) júıelerin engizý arqyly sýdy tıimdi paıdalaný tájirıbesin damytyp keledi.
Qazaqstanda qabyldanǵan ST RK ISO 4789:2025 standarty da osy jahandyq úrdiske tolyq sáıkes keledi. Ol sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný, sarqyndy sýdyń quramyn jikteý jáne taldaý júıesin jetildirý, sondaı-aq membranalyq, bıologııalyq jáne hımııalyq ádisterge negizdelgen zamanaýı tazartý tehnologııalaryn engizý arqyly óndiristik tsıklderde sýdy qaıta paıdalaný múmkindigin arttyrýdy kózdeıdi.
Atalǵan standartty engizý energetıka salasynda sýdy tutyný kólemin azaıtyp qana qoımaı, óndiristiń ekologııalyq turaqtylyǵyn kúsheıtedi. Bul bastama – ónerkásiptiń damýy men tabıǵı resýrstardy saqtaý arasyndaǵy tepe-teńdikti qamtamasyz etýdiń mańyzdy qadamy.
Osylaısha, Qazaqstan HHІ ǵasyr energetıkasyndaǵy ekologııalyq jaýapkershiliktiń jańa deńgeıin qalyptastyryp, jahandyq turaqty damý maqsattaryna saı keletin elderdiń qataryna qosylyp otyr.
Aıta keteıik, Prezıdent sý tapshylyǵy taıaý arada Orta Azııadaǵy eń ózekti syn-qater bolýy múmkin ekenin aıtqan bolatyn.
Sonymen qatar Eekirgen JES-terdi ınnovatsııalyq kómir stansalary almastyrýy kerek ekenin aıtty.
Qazaqstanda qýattylyǵy 1 GVt bolatyn JES salynyp jatyr.