Qazaqstanda áleýmettik qoldaýdyń birneshe túri qatar kórsetiledi – depýtat
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstandaǵy áleýmettik qoldaý júıesi tutas otbasynyń ómirindegi mańyzdy kezeńderdiń bárin qamtıdy. Bala dúnıege kelgen sátten bastap kámeletke tolǵansha túrli áleýmettik kómek qarastyrylǵan. Endigi mindet – memlekettik qoldaý sharalaryn halyqqa barynsha qoljetimdi ári túsinikti etý.
Bul týraly Quryltaı depýtaty Zahıra Begalıeva Kazinform tilshisine bergen suhbatynda aıtty.
Járdemaqydan bólek: bala týǵan otbasyna memleket taǵy qandaı qoldaý kórsetedi
Memleket basshysy «Taza Qazaqstan» aktsııasyna qatysýshylarmen kezdesýde Qazaqstannyń áleýmettik memleket retindegi baǵytyn saqtap otyrǵanyn, azamattarǵa memleket tarapynan aýqymdy qoldaý kórsetiletinin atap ótti.
Depýtattyń aıtýynsha, ana men balaǵa beriletin memlekettik qoldaýdy jekelegen tólemdermen ǵana baǵalaýǵa bolmaıdy. Ony bala dúnıege kelgennen keıin otbasy paıdalana alatyn barlyq áleýmettik kepildikti eskere otyryp, tutas qarastyrǵan jón.
– Búginde bala týǵan kezde beriletin birjolǵy járdemaqy, bala kútimine baılanysty tólemder qarastyrylǵan. Sonymen birge, ata-ananyń jumys orny saqtalady, medıtsınalyq kómek kórsetiledi, bastaýysh synyp oqýshylary tegin tamaqpen qamtylady. Kópbalaly otbasylarǵa, múgedektigi bar balalarǵa da túrli qoldaý sharalary bar. Degenmen azamattar ózderine naqty qandaı kómek tıesili ekenin bilgeni mańyzdy, – dedi Zahıra Begalıeva.
Ol 2026 jyly birinshi, ekinshi nemese úshinshi bala dúnıege kelgende 164 350 teńge, al tórtinshi jáne odan keıingi balalarǵa – 272 475 teńge mólsherinde birjolǵy járdemaqy beriletinin eske saldy. Jumys istemeıtin ata-analarǵa bala 1,5 jasqa tolǵansha aı saıyn 24 912 teńgeden 38 493 teńgege deıin járdemaqy tólenedi. Onyń mólsheri balanyń otbasyndaǵy kezegine baılanysty. Al jumys isteıtin ata-anaǵa áleýmettik aýdarymdar jasalǵan ortasha aılyq tabysynyń 40 paıyzy kóleminde áleýmettik tólem beriledi.
Depýtat mańyzdy bir jaıtqa nazar aýdardy: bala kútimine baılanysty tólem 1,5 jasqa deıin berilgenimen, ata-ana balany kútý úshin úsh jylǵa deıin demalysqa shyǵa alady. Bul kezeńde onyń jumys orny saqtalady.
– Osyndaı naqty kepildikter jıyntyǵy azamattyń áleýmettik turǵyda qorǵalǵanyn sezinýge múmkindik beredi. Adam «áleýmettik saıasat bar» ekenin ǵana emes, bala dúnıege kelgen soń ózine qandaı kómek kórsetiletinin jáne qandaı quqyqtary saqtalatynyn naqty bilýi kerek, – dep atap ótti Z. Begalıeva.
Onyń pikirinshe, Qazaqstannyń basqa elderden ereksheliginiń biri – áleýmettik kepildikterdiń birneshe baǵytynyń qatar iske asýynda. Bala týǵannan keıin otbasynyń tabysyna qoldaý kórsetiledi, ata-ananyń jumys orny saqtalady, balalar medıtsınalyq kómekpen jáne tegin bilimmen qamtylady, bastaýysh synyp oqýshylary tegin tamaqtanady.
– Prezıdent osy múmkindikterdiń kópshiligi el ishinde kúndelikti ómirdiń qalypty bóligi retinde qabyldanatynyna nazar aýdardy. Máselen, memleket kepildik bergen tegin medıtsınalyq kómekti usyný mindeti Konstıtýtsııa deńgeıinde bekitilgen. Biraq azamat úshin mańyzdysy – basqa nárse. Áleýmettik qorǵanysty eldiń qandaı da bir reıtıngtegi orny arqyly seziný múmkin emes. Ol bala dúnıege kelgende otbasy qandaı tólem alatynyn bilgende, anasy bala kútimine baılanysty demalysqa shyǵyp, jumysynan aıyrylmaǵanda, bala aýyrǵan kezde medıtsınalyq kómekke qol jetkizgende, mektepte tegin tamaqpen qamtylǵanda seziledi, – dedi depýtat.
«Ulttyq qor – balalarǵa»: 18 jasqa deıin balaǵa qansha aqsha jınalady
Depýtat mańyzdy memlekettik baǵdarlamalardyń biri retinde «Ulttyq qor – balalarǵa» jobasyn atady. 2026 jyly baǵdarlamaǵa qatysýshy ár balaǵa 130,71 dollardan esepteldi. Joba iske qosylǵan úsh jylda baǵdarlamaǵa qatysyp kele jatqan balalardyń shotyndaǵy jınaq ınvestıtsııalyq kiristi qosa eseptegende 370,56 dollar túsken. Bala 18 jasqa tolǵannan keıin bul qarajatty bilim alýǵa nemese turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartýǵa jumsaýǵa bolady.
– Bul baǵdarlamanyń máni múlde bólek jáne ol – otbasynyń kúndelikti qajetine jumsalatyn qarajat emes. Kerisinshe, balanyń kámelet jasyna deıin onyń bolashaǵyna qor jınalady. Árıne, bul aqsha ózdiginen baspana nemese joǵary bilim máselesin tolyq sheship bere almaıdy. Biraq baǵdarlamanyń negizgi máni – osynda. Bala eldiń ulttyq resýrstarynan túsetin ınvestıtsııalyq kiristiń bir bóligin alady jáne qarjy ári qaraı da jınaqtala beredi, – dedi Z. Begalıeva.
Onyń aıtýynsha, bul – áleýmettik saıasattyń uzaq merzimge baǵyttalǵan tetigi. ıAǵnı memlekettiń maqsaty otbasyna búgin ǵana qoldaý kórsetý emes, balanyń erteń óz aldyna derbes ómir bastaýyna belgili bir qarjylyq múmkindik qalyptastyrý.
Onyń pikirinshe, joba áleýmettik saıasattyń uzaq merzimge baǵyttalǵanyn kórsetedi. ıAǵnı maqsat – otbasyna búgin qoldaý kórsetýmen ǵana shektelmeı, balanyń óz aldyna ómir bastaýyna qarjylaı múmkindik qalyptastyrý.
Mekteptegi tegin tamaq: Ata-ana onyń sapasyn talap ete ala ma
Depýtat Memleket basshysynyń mektep oqýshylaryna tegin ystyq tamaq berý týraly aıtqanyna da toqtaldy. Qazirgi ýaqytta 1-4 synyp oqýshylarynyń barlyǵy otbasynyń tabysyna qaramastan tegin tamaqpen qamtylǵan. Belgilengen talaptarǵa sáıkes, mekteptegi tamaqtaný balanyń táýliktik kalorııa qajettiliginiń shamamen 40 paıyzyn óteýge tıis. As mázirine de birqatar talap qoıylǵan: densaýlyqqa zııandy jekelegen ónimder alynyp tastalyp, taǵam quramyndaǵy qant pen tuz mólsheri azaıtylǵan.
– Bul jerde ata-analar úshin mańyzdy bir jaıt bar: mekteptegi tegin tamaq qaıyrymdylyq emes jáne tek tabysy tómen otbasylarǵa kórsetiletin kómek te emes. Bul – bastaýysh synyp oqýshylarynyń barlyǵyna beriletin memlekettik kepildik, – dep atap ótti ol.
Sonymen qatar depýtat endigi mańyzdy másele – tamaqtyń sapasy ekenin aıtty.
– Ata-analarǵa tamaqqa qansha qarajat bólingenin bilý ǵana mańyzdy emes. Balanyń aldyna naqty qandaı taǵam qoıylatyny, onyń sol tamaqty jeı me, belgilengen talaptarǵa saı ma – osynyń bári mańyzdy. Sondyqtan bul jerde qoǵam men ata-analardyń baqylaý jasaýy – qalypty jaǵdaı. Memleket tegin tamaqpen qamtamasyz etýge kepildik berse, otbasy onyń tıisti sapada bolýyn talap etýge quqyly, – dedi Quryltaı depýtaty.
Estý apparaty úshin múgedektik mártebesi mindetti emes – depýtat
Depýtat medıtsınalyq kómekti der kezinde kórsetýdiń mańyzyna toqtaldy. Atap aıtqanda, Memleket basshysynyń estý qabileti tómen balalarǵa arnalǵan estý apparattaryn shyǵarýdy jolǵa qoıý týraly bastamasyn atap ótti.
– Bul jerde másele – jeńildikte emes, balanyń bolashaǵynda. Estý qabiletindegi aqaý der kezinde anyqtalyp, balaǵa durys tańdalǵan estý apparaty ýaqytynda berilse, bul onyń sóıleý qabiletiniń damýyna, bilim alýyna, qarym-qatynasyna jáne qoǵamǵa beıimdelýine tikeleı áser etedi, – dep esepteıdi depýtat.
Z. Begalıevanyń aıtýynsha, qazir bul baǵyttaǵy tásil de ózgerip keledi. Estý apparatyn alý úshin balanyń múgedektigi ǵana emes, medıtsınalyq kórsetkishteri de negizge alynýy kerek. Ol úshin bala nemese eresek adam sýrdolog dárigerdiń tekserýinen ótýi qajet. Budan keıin tıisti apparat tańdalyp, baptalady, jeke qulaqishilik qalyp jasalady, ony paıdalaný joly úıretilip, tehnıkalyq qyzmet kórsetý qarastyrylady.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, qajetti normatıvtik qujattardy ázirleý aıaqtalǵan. Endigi kezeń – óńirlerdi qarjylandyrý jáne tıisti jabdyqtardy satyp alý.
– Bul – otbasy úshin óte mańyzdy ózgeris. Balaǵa kómek dál qazir qajet bolyp turǵanda, belgili bir mártebe alý úshin uzaq rásimderden ótýge májbúr bolatyn jaǵdaı bolmaýy kerek, – dep atap ótti ol.
Áleýmettik kómek kimge berilýi kerek
Memleket basshysy óz sózinde áleýmettik qoldaýdyń naqty muqtaj jandarǵa baǵyttaý jóninde tapsyrma berdi. Depýtattyń aıtýynsha, munda barshaǵa ortaq memlekettik kepildikter men ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasylarǵa kórsetiletin kómekti ajyrata bilý mańyzdy.
– Barshaǵa ortaq kepildikter bar. Máselen, bastaýysh synyp oqýshylary ata-anasynyń tabysyna qaramastan tegin tamaqpen qamtylady. «Ulttyq qor – balalarǵa» baǵdarlamasy da belgilengen talaptarǵa saı keletin barlyq balaǵa qatysty. Al ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasylarǵa arnalǵan arnaıy kómek bar. Mundaı jaǵdaıda adamnyń naqty jaǵdaıyn – tabysyn, otbasy quramyn, densaýlyǵyn, jumys isteıtin-istemeıtinin jáne basqa da mán-jaıdy eskerý qajet. Memleket basshysy memlekettik kómek eń aldymen oǵan shynymen muqtaj adamdarǵa jetýi kerek ekenin aıtty, – dedi Z. Begalıeva.
Depýtattyń pikirinshe, áleýmettik kómektiń ataýly bolýy ony alýshylar sanyn mehanıkalyq túrde azaıtýdy bildirmeýi kerek. Mundaǵy maqsat – otbasynyń naqty qajettiligin dál anyqtap, oǵan qajet kómekti ýaqyt ozdyrmaı kórsetý.
– Saıyp kelgende, adam ózin áleýmettik turǵydan qorǵalǵanyn úsh qarapaıym nárseni bilgen kezde sezinedi: ózine qandaı kómek tıesili, ony qaıdan alýǵa bolady jáne memleket bergen kepildik is júzinde oryndalmasa, qaıda júginý kerek. Áleýmettik qoldaý júıesi budan ári osy baǵytta damýy kerek dep oılaımyn, – dep túıindedi ol.
Eske sala ketsek, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń árbir azamaty taza Qazaqstanda jaıly ómir súrýi kerektigin aıtqan edi.
Qasym-Jomart Toqaev eldiń áleýmettik mindettemelerden bas tartpaıtynyn aıtyp, Qazaqstandaǵy tegin medıtsınalyq kómek týraly pikir bildirdi.
