Qazaqstanda áleýmettik syrqattar tizimi 13-ten 4-ke qysqartylady
ASTANA. QazAqparat - Medıtsınalyq saqtandyrý qory men Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýyndaǵy tapsyrmasy negizinde kepildendirilgen tegin medıtsınalyq kómek paketin ońtaılandyryp jatyr. Onyń aıasynda birqatar sozylmaly aýrýlardy dıspanserlik esepten dınamıkalyq baqylaýǵa aýystyrý kózdelip otyr. Bul týraly «Áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý qory» kommertsııalyq emes aktsıonerlik qoǵamynyń baspasóz qyzmetinen habarlady.
Dınamıkalyq baqylaý degenimiz ne?
Baqylaýdyń bul túri patsıentterdiń tikeleı qatysýymen júrgiziledi. ıAǵnı, patsıent emhana dárigerimen birlesip, óz densaýlyǵyn kún saıyn baqylap otyrýy tıis. Mundaı menedjmenttiń jaqsy nátıje bereri anyq. Óıtkeni, ol tıimdiligi tómen dıspanserleý júıesine qaraǵanda aýrýdyń asqyný, múgedektiktiń kóbeıý qaýpin tómendetedi. Mamandar boljamynsha, aýrýdyń aldyn alýǵa, der kezinde dıagnostıka jasaý men emdeýge den qoıǵannan keıin, odan bolatyn ólim-jitim kórsetkishi 25 paıyzǵa qysqarýy tıis. Bylaısha aıtqanda, patsıent belgili bir ómir saltyn ustanyp, dáriger jazyp bergen dári-dármekterdi ýaqtyly qabyldap, densaýlyq jaǵdaıyn baqylap júrýi tıis. Mysaly, qan qysymyn, qandaǵy glıýkoza mólsherin, salmaǵyn ólshep, dárilerdi turaqty iship turýy kerek.
Aýrýdy basqarýdyń bul úlgisi sońǵy 3 jylda elimizdiń birqatar oblystarynda nobaıly joba retinde engizilip, tıimdiligin dáleldep úlgerdi. Atap aıtqanda, aýrýlardyń asqyný kórsetkishi edáýir tómendedi. Osyny eskere otyryp, áleýmettik mańyzy bar syrqattardyń birqatary dınamıkalyq baqylaýǵa kóshirilip otyr.
Qazirgi tańda Qazaqstanda 13 toptaǵy aýrý áleýmettik syrqattar tizimine engizilgen. Ońtaılandyrýdan keıin onyń sany tórtke (4 top) deıin qysqartylmaq. Al qalǵandary dınamıkalyq baqylaýǵa kóshiriledi. Atap aıtar bolsaq, jańa tizimde týberkýlez, VICh/SPID, qaterli isik, minez-qulyq pen psıhıka júıesindegi aýytqýlardy, ıaǵnı emhana deńgeıinde baqylaýǵa kelmeıtin aýrýlardy qaldyrý kózdelgen.
Osynyń negizinde sońy múgedektikke ákep soqtyratyn jáne orasan zor demografııalyq shyǵyn keltiretin negizgi sozylmaly aýrýlar tizimi jasaldy. Bul tizimge engen sozylmaly aýrýlar elimizdegi jalpy ólim-jitimniń 70 paıyzynyń sebepkeri. Sonymen qatar, halyqtyń 77 paıyzy osy dertterge shaldyqqan. Olardyń qatarynda sozylmaly vırýsty gepatıt, baýyr tsırrozy, qant dıabeti, ótkir mıokard ınfarkti, jaraly kolıt, arterıaldy gıpertenzııa, revmatoıdty artrıt, bronhıaldy astma t.b. aýrýlar bar. Bulardyń bári aldaǵy ýaqytta dınamıkalyq baqylaýǵa alynady. Biraq olardy kepildendirilgen medıtsınalyq kómek sheńberinde tegin emdeý toqtatylmaıdy.
Taǵy bir aıta keterligi, dınamıkalyq baqylaýǵa alynǵan patsıentter burynǵysha dıagnostıkalyq qyzmetterdiń negizgi túrleri men salalyq dárigerler konsýltatsııasyn tegin ala alady. Sondaı-aq, ambýlatorııa deńgeıinde dári-dármekpen qamtý da toqtatylmaıdy (QR Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2017 jyly 29 tamyzdaǵy №666 buıryǵyna sáıkes).
Al, patsıenttiń sozylmaly derti asqynyp, aýyr jaǵdaıǵa dýshar bolyp jatsa, tıisti medıtsınalyq kómek memleket esebinen kórsetiledi. Bir sózben, dıspanserleý tiziminen alynyp, dınamıkalyq baqylaýǵa ótetin sozylmaly aýrýy bar patsıentter memleket qamqorlyǵynan qaǵylmaıdy degen sóz.
Áleýmettik mańyzy bar aýrýlar kóp jaǵdaıda áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdan týyndap jatady. Oǵan shaldyqqan naýqastarǵa áleýmettik qoldaý kórsetý qajettigi daýsyz. Tegin medıtsınalyq kómektiń jańa nusqasy árbir adamǵa shuǵyl jáne alǵashqy medıtsınalyq kómek kórsetýge, qoǵamdyq máni bar aýrýlardy memlekettik baqylaýǵa alýǵa negizdelgen. Al, TMKKK paketiniń jańa úlgisimen qatar engiziletin mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý paketi onyń kem-ketigin tolyqtyryp, azamattardyń ómir sapasyn jaqsartýǵa, ult saýlyǵynyń irgetasyn qalaýǵa yqpal etpek.
Qoryta aıtqanda, tegin medıtsınalyq kómek (TMKKK) paketi burynǵysha bıýdjetten qarjylandyrylady. Oǵan qosa, memleket 2020 jyldan bastap 10 mıllıonnan astam azamatty saqtandyrýdy kózdep otyr. Jeńildik berilgen toptar arasynda 6,5 mln astam bala, 2,2 mln zeınetker, 740 myńnan astam júkti áıel men kóp balaly ana, 400 myńǵa jýyq múgedek bar.
