Qazaqstanda 6 mıllıonǵa jýyq kólik bar: qosalqy bólshek naryǵy qalaı damyp keledi

Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýtynyń Básekelestik ortany zertteý ortalyǵynyń aǵa sarapshysy Beıbarys Áýbákirov bul úrdisterdiń naryqqa jáne shaǵyn ári orta bıznestiń damýyna qalaı áser etip jatqanyn túsindirdi.

Avtoparktiń ulǵaıýy servıstik qyzmetterge suranysty arttyrdy

Sońǵy derekterge sáıkes, elimizde 5,955 mıllıon kólik quraly tirkelgen. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 2,5% kóp. Avtoparktiń basym bóligin jeńil avtokólikter quraıdy, olardyń úlesi – 83,9%.

Sarapshynyń aıtýynsha, jańa avtokólikter naryǵy da qarqyndy ósip keledi. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanda 234,9 myń jańa jeńil jáne kommertsııalyq avtokólik satylǵan. Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 14,4% joǵary kórsetkish. Sonymen qatar, qazaqstandyq avtoparktiń basty ereksheligi onyń edáýir eski bolýynda. Jeńil avtokólikterdiń 71%-dan astamy on jyldan beri paıdalanylyp keledi.

B. Áýbákirovtyń sózinshe, mundaı qurylym kólik ıeleriniń tehnıkalyq qyzmet kórsetý men jóndeý jumystaryna turaqty túrde júginýine sebep bolady.

– Sonyń nátıjesinde tehnıkalyq qyzmet kórsetý stantsııalaryna, avtokólikti dıagnostıkalaý, shanaq jóndeý, dóńgelek qyzmetteri men qosalqy bólshekter saýdasyna suranys turaqty túrde saqtalyp otyr. Bul shaǵyn jáne orta bıznes úshin jańa múmkindikterge jol ashady. Óıtkeni avtoparkti jańartý men ony kútip ustaý osy salalardaǵy qyzmet túrleriniń damýyna tikeleı serpin beredi, – dedi Beıbarys Áýbákirov.

2025 jyly Qazaqstandaǵy avtokólikterge tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý qyzmetteriniń kólemi 400 mlrd teńgege jetken. Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 36,6% kóp. Ótken jyly atalǵan naryqtyń kólemi 292,8 mlrd teńgeni quraǵan bolatyn.

Bir TQS-ke 730-dan astam kólik keledi

Eldegi kólik sany avtoservıs jelisiniń damý qarqynynan anaǵurlym jyldam ósip keledi. Sonyń saldarynan tehnıkalyq qyzmet kórsetý stantsııalaryna júkteme jyl saıyn artyp, olardyń qyzmetine suranys usynystan joǵary bolyp otyr.

Máselen, 2020 jyldan 2024 jylǵa deıin tirkelgen kólik quraldarynyń sany 3,865 mıllıonnan 5,744 mıllıonǵa deıin ósip, shamamen 49% artqan. Al osy aralyqta tehnıkalyq qyzmet kórsetý stantsııalarynyń (STO) sany nebári 19,4% kóbeıip, 6 566-dan 7 842-ge jetken. Sonyń nátıjesinde 2020 jyly bir stantsııaǵa orta eseppen 589 kólikten kelse, 2024 jyly bul kórsetkish 27,5% ósken.

Avtoservıs jáne avtokomponentter saýdasy salasynda jumys isteıtin shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń eń kóbi Astana, Almaty qalalarynda, sondaı-aq Almaty jáne Qaraǵandy oblystarynda shoǵyrlanǵan.

B.Áýbákirovtiń aıtýynsha, mundaı úrdis shaǵyn jáne orta bıznes úshin qosymsha múmkindik qalyptastyrady. Avtoparktiń ulǵaıýy jáne naryqqa jańa kólik brendteriniń shyǵýy jóndeý, dıagnostıka, tehnıkalyq qyzmet kórsetý, qosalqy bólshekter, shyǵys materıaldary jáne logıstıkalyq qyzmetterge suranysty arttyryp otyr.

– Qazaqstanda bir TQS-ke 732 kólikten keledi. Bul kórsetkish Reseımen salystyrǵanda joǵary (onda bir servıske 364 kólik), biraq Ulybrıtanııa men AQSh-pen salystyrǵanda tómen, ol elderde tıisinshe 800 jáne 979 kólik quraıdy. Bul Qazaqstandaǵy TQS jelisine ortasha júkteme bar ekenin jáne servıs ınfraqurylymyn odan ári damytý áleýetiniń joǵary ekenin kórsetedi, – dedi sarapshy.

Otandyq bıznes úlesi men ımportqa táýeldilik

Sarapshynyń aıtýynsha, avtoparktiń keńeıýi ekonomıkaǵa ekiudaı áser etedi. Bir jaǵynan, kólik satý kólemi ósip, qyzmet kórsetý salasy damıdy, jańa jumys oryndary ashylyp, salyq túsimi artady. Ekinshi jaǵynan, avtomobılder men olardyń qosalqy bólshekterine ımportqa táýeldilik saqtalǵandyqtan, qosylǵan qunnyń edáýir bóligi shetelde qalyp qoıady.

Sondyqtan Qazaqstan ekonomıkasy úshin kólik sanynyń artýy ǵana emes, bul salaǵa otandyq shaǵyn jáne orta bıznestiń qanshalyqty belsendi aralasatyny da mańyzdy. ıAǵnı avtoservıs ortalyqtary, qosalqy bólshek jetkizýshiler, logıstıkalyq kompanııalar jáne ózge de ilespe kásiporyndardyń úlesi aıryqsha ról atqarady.

El ishinde kólikke qatysty taýarlar men qyzmetter neǵurlym kóp óndirilip, usynylsa, ulttyq ekonomıka úshin soǵurlym tıimdi bolmaq.

– Bul baǵyt Almaty men Qostanaıdaǵy ındýstrııalyq aımaqtar sııaqty qalyptasqan avtoklasterler mańynda qosalqy bólshek pen shyǵys materıaldary qoımalarynyń damýyna serpin bere alady. Al Qytaıdan keletin ımporttyq bólshekter boıynsha «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń logıstıkalyq áleýetin tıimdi paıdalanýǵa múmkindik bar, – deıdi ınstıtýttyń aǵa sarapshysy.

Sonymen birge, kólik sanynyń kóbeıýi ekonomıkalyq artyqshylyqtar ǵana emes, birqatar jańa syn-qaterlerdi de alyp keledi. Atap aıtqanda, ekologııaǵa jáne qalalyq ınfraqurylymǵa túsetin júktemeni arttyrady.

Aıta keteıik, Qazaqstan men Chehııa ortaq avtokólik óndirisin damytyp jatyr.

Qazaqstan Damý Banki (QDB) jeńildetilgen avtonesıe baǵdarlamasynyń qazirgi ýaqytta qalaı jumys istep jatqanyn túsindirdi.