Qazaqstanda 42 jańa sý qoımasy salynady: sý salasy túbegeıli jańǵyrmaq
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda sý qaýipsizdigin kúsheıtý jáne ınfraqurylymdy jańǵyrtý baǵytynda aýqymdy jumystar júrgizilýde. 2030 jylǵa deıin 42 jańa sý qoımasyn salý, 37 nysandy rekonstrýktsııalaý, 14,5 myń shaqyrym kanaldy jańartý jáne sý júıelerin tsıfrlandyrý josparlanǵan. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti málim etti.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jasandy ıntellekt dáýirindegi Qazaqstan: ózekti máseleler jáne ony túbegeıli tsıfrlyq ózgerister arqyly sheshý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda turǵyn úı-kommýnaldyq jáne sý ınfraqurylymyn jańǵyrtýdy elimizdiń ornyqty damýynyń negizgi faktorlarynyń biri retinde atap ótti. Prezıdent tapsyrmalaryn júzege asyrý aıasynda sý sharýashylyǵy keshenin jańartý jumystaryn júıeli túrde júrgizilýde. Sý qoımalary salynyp, rekonstrýktsııalanýda, sý arnalary jańǵyrtylyp, zamanaýı sýarý tehnologııalary men sý resýrstaryn basqarýdyń tsıfrlyq júıeleri engizilip jatyr.
Negizgi sharalar 2024-2030 jyldarǵa arnalǵan sý resýrstaryn basqarý júıesin damytý tujyrymdamasynda jáne 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan sý salasyn damytý jónindegi keshendi josparda kózdelgen.
— Jospar sý sharýashylyǵy ınfraqurylymyn tolyq qamtıdy. Atap aıtqanda, 42 jańa sý qoımasyn salý, jumys istep turǵan 37 sý qoımasyn rekonstrýktsııalaý, 14,5 myń shaqyrym kanaldy jańǵyrtý jáne keminde 3,5 myń shaqyrym sýarý jelilerin tsıfrlandyrý josparlanǵan. Sonymen qatar sý únemdeý tehnologııalary engizilip, sý tasqyny men qurǵaqshylyqty boljaý júıeleri jetildirilýde, salanyń kadrlyq jáne ǵylymı bazasy nyǵaıyp keledi, — delingen habarlamada.
Júzege asyrý kezeńinde naqty nátıjelerge qol jetkizildi: sý únemdeý tehnologııalaryn qoldaný aýqymy keńeıtilip, sý qoımalary men sý arnalary rekonstrýktsııalandy, jańa nysandardyń qurylysy bastaldy, ırrıgatsııalyq jelilerdi tazartý kólemi ulǵaıtyldy, kadrlyq áleýet nyǵaıtylyp, qosymsha qarjy tartyldy.
2025 jyly sý resýrstaryn qorǵaý jáne paıdalaný tártibin jańartqan jańa Sý kodeksi kúshine endi.
Zańnamada alǵash ret «sý qaýipsizdigi» uǵymy bekitildi. Ol halyq pen ekonomıkany sý tapshylyǵy men lastanýdan qorǵaýdy, sondaı-aq transshekaralyq sýlar salasyndaǵy ulttyq múddelerdi qamtamasyz etýdi kózdeıdi. Ekojúıelerdi saqtaý maqsatynda ózenderdiń, kólder men teńizderdiń turaqty jaı-kúıin qamtamasyz etýge qajetti sýdyń eń tómengi kólemin bildiretin «ekologııalyq aǵyn» uǵymy engizildi.
Shaǵyn ózender, kólder, sýly-batpaqty alqaptar men muzdyqtardy qorǵaý kúsheıtildi. 2027 jylǵy 10 maýsymǵa deıin jergilikti atqarýshy organdar eldi mekenderdegi jerústi sý obektilerinde sý qorǵaý aımaqtary men beldeýlerin aıqyndaýy tıis.
Sý kodeksinde Sý resýrstaryn qorǵaý jáne paıdalaný jónindegi Bas jospar men basseındik josparlardy ázirleý kózdelgen. Olar sýmen qamtamasyz etilý boljamdaryn eskere otyryp ázirlenip, salanyń basymdyqtaryn, negizgi sharalary men qajettilikterin aıqyndaıdy. Bul kórsetkishter keıin memlekettik jáne óńirlik josparlaý kezinde eskeriletin bolady.
2026 jyly segiz basseındik jospardy ázirleý aıaqtalady. Olar sý resýrstaryn ıntegratsııalanǵan basqarýdyń Bas josparyn ázirleýge negiz bolady, al kózdelgen is-sharalar óńirlerdiń damý josparlaryna engiziledi.
Jańa Sý kodeksinde iri sý paıdalanýshylarǵa qoıylatyn talaptar qaıta qaraldy. Ónerkásiptik kásiporyndar men jylý óndirýshi uıymdar bes jyldyq kezeńge qaıtalama jáne aınalymdy sýmen jabdyqtaýǵa kóshý josparlaryn ázirlep, qoldanystaǵy júıelerdi zamanaýı tehnologııalardy qoldana otyryp jańǵyrtýy tıis. Qazirdiń ózinde osyndaı 168 jospar ázirlenip, kásiporyndarǵa túgendeý júrgizildi. Sonymen qatar belgilengen talaptardy oryndamaǵan jaǵdaıda ruqsat etilgen sý paıdalaný kólemin qysqartýǵa múmkindik beretin normalar ázirlenip jatyr.
Kodekstiń jekelegen bólimi gıdrotehnıkalyq qurylystardyń qaýipsizdigine arnalǵan. Basseındik ınspektsııalardyń baqylaý ókilettikteri keńeıtilip, buzýshylyqtarǵa, onyń ishinde sýdyń zańsyz aınalymyna baılanysty faktilerge jedel den qoıý quqyǵy berildi.
Sonymen qatar sý zańnamasyn buzǵany úshin ákimshilik jaýapkershilik kúsheıtildi.
Salada 42 jańa sý qoımasyn salý jáne 37 qoldanystaǵy sý qoımasyn rekonstrýktsııalaý kózdelgen. Sonyń ishinde 2024-2025 jyldary Aqtóbe, Túrkistan, Batys Qazaqstan, Abaı jáne Jetisý oblystarynda bes nysan jańartyldy.
Túrkistan oblysynda «Qaraqýys» jáne «Báıdibek ata» sý qoımalarynyń qurylysy jalǵasýda. Olar 2026 jyly iske qosylǵan kezde qosymsha 69 mln tekshe metr sý jınaýǵa múmkindik beredi.
Islam damý bankiniń alǵashqy qaryz transhy esebinen taǵy úsh sý qoımasynyń qurylysy daıyndalýda, olar – Jambyl oblysynda «Aqmola», Qyzylorda oblysynda «Qaraózek» jáne Batys Qazaqstan oblysynda «Úlken Ózen» jobalary. Sonymen qatar Túrkistan oblysyndaǵy «Kóksaraı» sý qoımasyn qaıta jańartý kózdelgen.
Aıta keteıik, buǵan deıin ońtústik óńirlerde 103 ırrıgatsııa kanalyn avtomattandyrý bastalǵanyn jazdyq.
