Qazaqstanda 1 trln teńge aınalym qarajatynyń arqasynda 3,5 trln teńge valıýtalyq tabys tústi
ASTANA. KAZINFORM – Ótken jyly Qazaqstannyń agroónerkásip salasy sońǵy jyldardaǵy eń aıtýly nátıjelerge qol jetkizdi. Aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty alǵash ret 7 mlrd AQSh dollaryna (3,5 trln teńge) jetti. Bul tek ónim kóleminiń artqanyn emes, salanyń jaqsaryp, damyp jatqanyn kórsetedi.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi málimetinshe, mundaı ósimge jeńildetilgen nesıeler aýqymyn 1 trln teńgege deıin ulǵaıtylǵany aıryqsha yqpal etti.
Bul nesıeler 15 aıǵa deıin, jylyna 5% mólsherlememen berildi. Qarajat taýar óndirýshiler men óńdeýshi kásiporyndardyń aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa baǵyttaldy. Mundaı tetik sharýalarǵa egis jumystarynan bastap daıyn ónimdi óńdeý men ótkizýge deıingi óndiristik úderistiń barlyq kezeńinde qajetti resýrstarǵa qol jetkizýge múmkindik berdi. Aýyl sharýashylyǵy maýsymǵa táýeldi bolǵandyqtan, mundaı qoldaý óte mańyzdy faktorǵa aınaldy.
Nátıjesinde elge 7 mlrd dollar kóleminde shetel valıýtasy keldi. Bul el ekonomıkasyn nyǵaıtyp, qarjy turaqtylyǵyn arttyrdy.
Jalpy eksport kólemi 3,5 trln teńgeden asty. Bul sońǵy 5 jyldaǵy eń joǵary kórsetkish. Qazaqstan ónimderin eń kóp satyp alǵan elder: Ózbekstan, Qytaı, Tájikstan, Aýǵanstan, Iran, Qyrǵyzstan jáne Reseı. Eń kóp satylǵan ónimder: bıdaı, un, mal azyǵy, arpa, zyǵyr tuqymy, kúnbaǵys maıy jáne basqa da taýarlar.
Jeńildetilgen nesıeler tek eksportty ǵana emes, búkil salany damytýǵa áser etti. Ásirese ónimdi óńdeý salasy jaqsy damydy. Qosymsha quny joǵary ónimderdiń eksporty 35,3%-ǵa ósip, 3,6 mlrd dollarǵa jetti. Óńdelgen ónimderdiń úlesi 50%-dan asty. Bul Qazaqstannyń tek shıkizat satýmen shektelmeı, daıyn ónim shyǵarýǵa kóship jatqanyn kórsetedi.
Іshki óndiris te ósti. Azyq-túlik óndirý 8,1%-ǵa kóbeıip, 3,9 trln teńgege jetti. Al sýsyndar óndirisi 9,7%-ǵa ósip, 1,2 trln teńge boldy. Bul ósim kólik, qoıma, saýda sııaqty basqa salalardyń da damýyna áser etti.
Jeńildetilgen nesıeler óńirlerdegi kásipkerlikti de jandandyrdy. Kásiporyndar kóbirek jumys istep, jańa jumys oryndary ashyldy. Aýyldar damı bastady.
Sondyqtan bul baǵdarlama tek bızneske kómektesip qana qoımaı, óńirlerdiń damýyna da úles qosty.
Sonymen qatar, bul sala ınvestorlar úshin de tartymdy bolyp otyr. Shıkizat qorynyń artýy, eksporttyń ósýi jáne turaqty jaǵdaı jańa jobalardy iske asyrýǵa múmkindik berýde. Jaqyn jyldary jylyna 5,8 mln tonna ónim óńdeıtin 6 iri zaýyt ashý josparlanyp otyr. Olar daıyn ónim shyǵaryp, eksportty odan ári arttyrady.
Osylaısha, 1 trln teńge kólemindegi jeńildetilgen qarjylandyrý tek daǵdarysqa qarsy shara ǵana emes, agroónerkásip keshenin júıeli túrde jańǵyrtýdyń mańyzdy quralyna aınaldy. Ol óndiristiń ósýin, eksporttyń keńeıýin, qaıta óńdeý salasynyń damýyn qamtamasyz etip, uzaq merzimdi damýǵa baǵyttalǵan turaqty ekonomıkalyq úlginiń qalyptasýyna negiz boldy.
Aıta keteıik, 7 jylda Qazaqstandaǵy aýyl sharýashylyǵy óndirisi kólemi eki esege jýyq artty.
