Qazaqstan JI salasyndaǵy venchýrlyq ınvestıtsııa kólemi 5 ese ósip, $73 mln-nan asty

Qazaqstanda jasandy ıntellekt (JI) salasyndaǵy startaptardyń qarqyndy damyp kele jatqan ekojúıesi qalyptasty, dep habarlaıdy Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrligi.

Elde 100-den astam JI-startaptary jumys isteıdi, al 2023-2025 jyldar aralyǵynda jobalarǵa salynǵan venchýrlyq ınvestıtsııalar kólemi bes eseden astam ósip, shamamen $14 mln-nan $73 mln-ǵa jetti. Nátıjesinde, búginde Qazaqstandaǵy barlyq venchýrlyq ınvestıtsııalardyń jartysynan astamy JI salasyna tıesili.

Bul derekter elimizdegi JI naryǵyna arnalǵan alǵashqy keshendi sholý – Kazakhstan AI Country Report esebinde usynylǵan. Esepte memlekettik strategııa, tsıfrlyq jáne esepteý ınfraqurylymy, adamı kapıtal, startaptar, venchýrlyq ınvestıtsııalar, sondaı-aq tehnologııalardy engizýdiń salalyq keısteri qamtylǵan. Eseptiń resmı tanystyrylymy búgin Qazaqstannyń elordasynda Astana Hub Event Hall alańynda ótti.

Zertteýdi RISE Research analıtıkalyq agenttigi Mastercard jáne Freedom Bank kompanııalarymen birlesip, Qazaqstan Respýblıkasynyń Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrliginiń jáne GITEX AI Central Asia & Caucasus qoldaýymen daıyndady. Esep 30-dan astam salalyq sarapshylarmen júrgizilgen tereńdetilgen suhbattarǵa, halyqaralyq benchmarkterdi taldaýǵa, 100-den astam qazaqstandyq JI-startaptyń bıznes-modelderin zertteýge, sondaı-aq tehnologııalardy engizýdiń 10 praktıkalyq keısine negizdelgen.

Esepke sáıkes, Qazaqstan damýynda jańa kezeńge qadam basyp, tsıfrlandyrýdan jasandy ıntellektti aýqymdy túrde engizýge kóshýde. Jasandy ıntellekt eldiń ekonomıkalyq ósiminiń jáne halyqaralyq básekege qabilettiligin arttyrýdyń negizgi faktory retinde qarastyrylady. Zertteý avtorlarynyń baǵalaýynsha, JI-di engizý orta merzimdegi qarastyrýda jumys oryndarynyń jartysynan astamynda ónimdiliktiń artýy esebinen Qazaqstannyń JІÓ-niń jyl saıyn qosymsha 0,5-2% ósýin qamtamasyz ete alady.

Dmıtrıı Mýn, Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý vıtse-mınıstri:

«Qazaqstan jasandy ıntellekt salasynda keshendi ári ınstıtýtsıonaldyq turǵyda bekitilgen strategııany iske asyryp keledi. Ol jasandy ıntellekt týraly arnaıy zańdy qabyldaýdy, Ulttyq AI-platformany qurýdy, táýelsiz esepteý ınfraqurylymyn damytýdy, qazaq tilindegi LLM modelderin qoldaýdy, Alem.ai halyqaralyq AI-ortalyǵyn iske qosýdy, sondaı-aq adamı kapıtaldy damytýdyń aýqymdy baǵdarlamalaryn qamtıdy. Adamı kapıtaldy damytý maqsatynda 2025 jyldyń ózinde-aq jasandy ıntellekt salasyndaǵy daǵdylarǵa shamamen 1 mıllıon maman oqytyldy, osylaısha 2030 jylǵa deıin bul kórsetkishti 5 mıllıonǵa jetkizý kózdelip otyr».

Esep avtorlarynyń baǵalaýynsha, qazaqstandyq jasandy ıntellekt startaptarynyń basym bóligi qoldanbaly B2B-sheshimderge baǵyttalǵan jáne ishki naryqpen qatar, halyqaralyq naryqtarda da jumys isteıdi. Jobalardyń eń joǵary shoǵyrlanýy Enterprise AI jáne bıznes-protsesterdi avtomattandyrý, Indýstrııa 4.0, MarTech, EdTech jáne MedTech segmentterinde baıqalady.

2025 jyl ekojúıe úshin betburys kezeńi boldy: naryqta Qazaqstandaǵy alǵashqy «ıýnıkorn» (naryqtyq baǵalaýy $1 mlrd-tan asatyn jeke tehnologııalyq kompanııa) – Higgsfield AI paıda boldy, sondaı-aq Bridge jáne Series A kezeńderinde elimiz úshin eń iri mámileler tirkeldi. Bul qazaqstandyq kásipkerler negizin qalaǵan JI-kompanııalardyń iri halyqaralyq kapıtaldy tartý qabiletin rastady.

Sanjar Jamalov, Mastercard kompanııasynyń Qazaqstandaǵy jáne Ortalyq Azııa elderindegi Bas dırektory:

«Mastercard jasandy ıntellektti, ekonomıkalyq transformatsııanyń negizgi draıverleriniń biri, ósim úshin jańa múmkindikter ashatyn mańyzdy faktor retinde qarastyrady. Esepte jasandy ıntellektti Qazaqstandaǵy bıznestiń ónimdiligin arttyrý men básekege qabilettiligin kúsheıtýdiń tájirıbelik quraly retinde qarastyratyn kózqarasymyz bar. Biz Qazaqstanda álemdik deńgeıdegi sheshimder jasaý áleýetine ıe, órshil jasandy ıntellekt ekojúıesiniń qalyptasyp kele jatqanyn baıqap otyrmyz jáne onyń belsendi qatysýshysy ári senimdi tehnologııalyq seriktesi bolýǵa nıettimiz».

Zertteýde jasandy ıntellekt ekojúıesin damytýdyń negizgi tirekteri – esepteý ınfraqurylymy men adamı kapıtal – jeke taldanǵan. Esepte eki jańa AI-klasterdiń (Alem.Cloud jáne «Qazaqtelekom» AQ iske qosqan AI-Farabium) paıdalanýǵa berilýi nátıjesinde esepteý qýattarynyń JI damýy úshin negizgi shekteý bolýdan qalǵany atap ótiledi. Atalǵan klasterlerdiń jıyntyq qýaty shamamen 3,6 ekzaflopsty quraıdy. Avtorlardyń baǵalaýynsha, qazirgi tańda elde H100/H200 deńgeıindegi shamamen 2 000 GPU paıdalanylýda.

Bul tehnologııany engizý qarqyny boıynsha tsıfrlyq jetilý deńgeıi joǵary jáne derekter kólemi aýqymdy salalar kósh bastap otyr. Atap aıtqanda, jasandy ıntellekt klıentterge qyzmet kórsetý, marketıng jáne analıtıka baǵyttarynda keńinen qoldanylatyn – qarjy sektorynda, telekommýnıkatsııalar, elektrondyq memlekettik qyzmetter (eGov), bólshektik saýda jáne IT salalarynda.

Aıdos Jumaǵulov, Freedom Bank dırektorlar keńesiniń múshesi:

«Venchýrlyq ınvestıtsııalardyń ósýi jáne alǵashqy unicorn paıda bolýy Qazaqstannyń tehnologııalyq naryǵynyń jetilgenin kórsetedi. Qarjy sektory úshin bul neǵurlym kúrdeli ári zııatkerlik ónimderge kóshý kezeńin bildiredi. Búginde bankter AI-dy táýekelderdi basqarýda, alaıaqtyqpen kúreste, derekterdi taldaýda jáne klıentterge qyzmet kórsetýde belsendi qoldanýda. Derekterdiń úlken kólemi men senimdilikke qoıylatyn joǵary talaptar qarjy ınstıtýttaryn mundaı tehnologııalardy praktıkalyq turǵyda engizýge eń qolaıly ortaǵa aınaldyrady. Al bul tájirıbe ınfraqurylymmen, retteýmen jáne kadrlardy daıarlaýmen ushtasqanda, ol búkil ekonomıka deńgeıinde jumys isteı bastaıdy. Osyndaı tásil Qazaqstannyń uzaq merzimdi tsıfrlyq ósiminiń negizin qalaıdy».

Sonymen qatar memleket jasandy ıntellektini naqty sektorlarda, sondaı-aq joǵary ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq áseri bar áleýmettik mańyzy bar salalarda – ónerkásipte, aýyl sharýashylyǵynda, kólik jáne logıstıkada, energetıkada, bilim berý men densaýlyq saqtaý salalarynda – engizýge strategııalyq basymdyq berip otyr.

Zertteýde naryqtyń basym tustary men qurylymdyq shekteýleri de aıqyndalǵan. Artyqshylyqtar qataryna júıeli memlekettik qoldaý, táýelsiz esepteý ınfraqurylymyna ınvestıtsııalar men osy saladaǵy daǵdylardy damytý, ekonomıkanyń joǵary tsıfrlyq jetilý deńgeıi jáne ósip kele jatqan startap-ekojúıesi jatqyzylǵan. Qosymsha faktor retinde jas ári bilim deńgeıimen erekshelenetin halyq atap ótiledi: 2025 jyly túlekterdiń 21%-y ınjenerlik jáne aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar mamandyqtaryn tańdaǵan.

Sonymen birge jasandy ıntellektti odan ári aýqymdy túrde engizýge sapaly salalyq derekterdiń tapshylyǵy, óńirler arasyndaǵy ınfraqurylym men quzyretterge qoljetimdiliktiń teńsizdigi, Ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystardy (ǴZTKJ) qarjylandyrý kóleminiń tómendigi, tájirıbeli mamandardyń tapshylyǵy jáne keıingi kezeńderde venchýrlyq kapıtalǵa qoljetimdiliktiń shekteýli bolýy kedergi keltirýde.

Ásel Abdrahmanova, RISE Research basqarýshy seriktesi:

«Qazaqstanda jasandy ıntellekt jekelegen tájirıbeler sheńberinen shyǵyp, – startaptardan bastap, JI-ke negizdelgen sheshimderdi korporatıvti úderisterge engizýge jáne osy saladaǵy memlekettik saıasatty iske asyrýǵa deıingi ekonomıkalyq arhıtektýranyń ajyramas bóligine aınalýda. Startaptardyń, bıznes pen memlekettiń úılesimdi damýy naryqtyń jetilgendiginiń negizgi belgisi bolyp tabylady».

Kazakhstan AI Country Report ınvestorlar, bıznes pen memleket úshin jasandy ıntellektti damytýdyń uzaq merzimdi strategııasyn qalyptastyrýda jáne Qazaqstandy Generative Nation strategııalyq baǵyty aıasynda jahandyq ekonomıkaǵa ıntegratsııalaýda baǵdar bolatyn qujatqa aınalyp otyr.

Kazakhstan AI Country Report esebiniń qazaq, aǵylshyn jáne orys tilderindegi tolyq nusqasy www.rise.com.kz saıtynda nemese silteme arqyly qoljetimdi.

Aıta keteıik, Jasandy ıntellekt týraly zań kúshine endi.