Qazaqstan jańa Konstıtýtsııasymen ózge elderge úlgi bolady — Erlan Qarın

ASTANA. KAZINFORM — Jańa Konstıtýtsııa mátinindegi jańa ustanymdar men normalar — basqa elderge úlgi de, baǵdar da bolatyn jańashyldyqtar. Bul týraly Memlekettik keńesshi Erlan Qarın Konstıtýtsııalyq komıssııanyń 9-shy otyrysynda aıtty jáne nelikten jańa Konstıtýtsııa qabyldaý qajet ekenin túsindirdi.

Memlekettik keńesshi sońǵy ýaqytta tsıfrlandyrý, tsıfrlyq tehnologııa sekildi túbegeıli jańa baǵyttar damyp, órkendep jatqanyn atap ótti. Kóptegen el osyndaı jańashyldyqtardy eskerip, tıisti normalardy konstıtýtsııalyq-quqyqtyq júıege engizýdi oılastyryp otyr.

— Bizdiń el alǵashqylardyń biri bolyp tsıfrlyq derekterdi qorǵaý normasyn Ata zańǵa engizip otyr. 21-baptyń 1-tarmaǵynda «Jeke ómirge qol suqpaý quqyǵyna, jeke jáne otbasy qupııasynyń bolý quqyǵyna, tsıfrlyq tehnologııalardy qoldanýdy qosa alǵanda, derbes derekterdi zańsyz jınaýdan, óńdeýden, saqtaýdan jáne paıdalanýdan qorǵaý quqyǵyna zańmen kepildik beriledi» dep jazylǵan, — dedi Erlan Qarın Konstıtýtsııalyq sot ǵımaratynda.

Sol sekildi, osy baptyń 2-tarmaǵynda «Bank operatsııalarynyń, jeke salymdar men jınaqtardyń, jazysqan hattardyń, telefon arqyly sóılesken sózderdiń, poshta habarlamalarynyń jáne baılanys quraldarynyń, onyń ishinde tsıfrlyq tehnologııalardy qoldaný arqyly beriletin ózge de habarlamalardyń qupııasy zańmen qorǵalady» dep bekitilgen.

Sonymen birge, tuńǵysh ret Konstıtýtsııa preambýlasy men birneshe babynda ǵylym men ınnovatsııa memleket qyzmetiniń strategııalyq baǵyty bolyp aıqyndaldy.

Áıgili Mıranda erejesiniń konstıtýtsııalyq deńgeıde bekitilýi de tutas aımaqtyń quqyqtyq júıesindegi úlken jańashyldyq boldy. Bul azamattardyń quqyqtyq qorǵalýyn arttyryp, quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetine jańa talaptar qoıady. Qazaqstannyń qylmystyq saıasatynyń jazalaýshy modelden kerisinshe gýmanıstik modelge túbegeıli bet burǵanyn kórsetedi.

Bir palataly parlament, vıtse-prezıdent ınstıtýty, «Halyq keńesi» joǵary konsýltatıvtik organy, Konstıtýtsııalyq sottyń engizilýi — kóptegen eldiń saıası júıesimen salystyrǵanda, úlken saıası ınnovatsııalyq qadam bolyp otyr. Prezıdent usynǵan konstıtýtsııalyq ózgeristerdi tek qana jalpyhalyqtyq referendým arqyly júzege asyrý bastamasy da — aımaq úshin mańyzdy sheshimderdiń biri.

— Kóptegen laýazymdy tulǵanyń qyzmetine qatysty bir rettik merzim belgileý de — Ata Zań jobasyndaǵy mańyzdy jańashyldyqtyń biri. Prezıdentten basqa, Bas prokýror, Joǵary sot tóraǵasy, Konstıtýtsııalyq Sot tóraǵasy bir merzimge saılanady. Mundaı ózgeris basqarýshy elıtanyń jıi aýysyp turýyna, qyzmetke basqa tulǵalardyń kelýine jol ashady. Bul kóptegen Konstıtýtsııada kezdespeıtin, basqalarǵa da úlgi bolatyn norma jáne 2022 jylǵy referendýmda engizilgen Prezıdenttiń jaqyn týystarynyń memlekettik saıası qyzmetshi bolýyna, kvazımemlekettik sektorda basshy laýazymyn atqarýǵa tyıym salynady degen normamen de úılesip tur, — dep túsindirdi Erlan Qarın.

Áıelderdiń quqyǵyn qorǵaý, balalardyń quqyǵyn qorǵaý, tabıǵatty aıalaý, volonterlik, ata-ana jaýapkershiligi sekildi qoǵamdyq damýda paıda bolǵan jańa talaptar, qundylyqtar, standarttar jańa Ata Zańda qamtylǵan.

— Qazaqstan jańa Konstıtýtsııa arqyly qazirgi zaman talaptaryna jaýap beretin, halyqaralyq tájirıbede nazar aýdararlyq konstıtýtsııalyq model qalyptastyrady. Túıindep aıtqanda, basqa elderdiń Konstıtýtsııasyn kóshirý, qaıtalaý — bizdiń jolymyz emes. Kerisinshe, keleshekte Qazaqstan jańa Konstıtýtsııa arqyly ózge elderge ózindik úlgi, baǵdar bolmaq, — dedi Erlan Qarın.

Buǵan deıin Memlekettik keńesshi nelikten jańa Konstıtýtsııa qabyldaý qajet ekenin túsindirgen edi.