Qazaqstan tsıfrlyq ekonomıkany damytý úshin ınfraqurylymdy kúsheıtý kerek — depýtat
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda jasandy ıntellektini ekonomıkanyń barlyq salasyna engizý úshin sýperkompıýterlermen qatar, derekter ortalyqtary men energetıkalyq ınfraqurylymdy damytý qajet. Bul týraly QR Quryltaıynyń depýtaty Tilektes Adambekov Jibek Joly telearnasynyń «Búgin.LIVE» baǵdarlamasynda aıtty.
Memleket basshysy bıylǵy Joldaýynda halyqtyq tsıfrlyq ekonomıkany qalyptastyrýdy strategııalyq mindet retinde belgiledi. Bul baǵytta jasandy ıntellektini keńinen engizý, tsıfrlyq ınfraqurylymdy damytý jáne ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartý kózdelgen.
Tilektes Adambekovtyń aıtýynsha, Qazaqstanda jasandy ıntellektini damytýǵa qajetti tehnologııalyq negiz qalyptasyp keledi. Qazir elimizde eki sýperkompıýter iske qosylǵan, úshinshisin iske qosý jumystary júrgizilip jatyr. Sonymen qatar derekter ortalyqtaryn damytý mańyzdy.
— Qazir aqparatpen durys jumys istep, ony tıimdi paıdalaný óte mańyzdy. Іri halyqaralyq kompanııalar Qazaqstanǵa kelip, osynda jumys isteýi úshin bizde qajetti ınfraqurylym bolýy kerek. Sondyqtan derekter ortalyqtaryn damytýǵa basymdyq berý qajet. Prezıdent tsıfrlandyrýdy tek IT salasymen shektemeı, ekonomıkanyń basqa baǵyttaryna da engizýdi tapsyrdy. Atap aıtqanda, aýyl sharýashylyǵy, qarjy jáne ózge de salalarda jasandy ıntellektini qoldanýymyz kerek, — dedi depýtat.
Onyń pikirinshe, Qazaqstanǵa NVIDIA kompanııasynyń basshysynyń kelýi de elimizdiń tehnologııalyq áleýetine degen halyqaralyq qyzyǵýshylyqty kórsetedi. Bul otandyq IT salasyn damytýǵa jáne jańa múmkindikterge jol ashýy múmkin.
— Jasandy ıntellekt jylynyń jarııalanýy bul baǵytqa úlken serpin berdi. Qazir memlekettik organdar men ulttyq kompanııalar óz jumysyna jasandy ıntellektini engizip jatyr. Bul baǵyttaǵy jumys jalǵasady, aldaǵy ýaqytta da aýqymdy josparlar bar, — dedi Tilektes Adambekov.
Depýtat tsıfrlyq ekonomıkany damytý úshin energetıkalyq ınfraqurylymnyń da mańyzy zor ekenin atap ótti. Sebebi sýperkompıýterler men derekter ortalyqtarynyń jumysy kóp kólemde elektr energııasyn qajet etedi. Osyǵan baılanysty Memleket basshysy aldaǵy bes jylda energııa óndirý kólemin arttyrý mindetin qoıǵan.
Investıtsııa tartý máselesine toqtalǵan Tilektes Adambekov sheteldik ınvestorlarǵa elde jumys isteýge qolaıly jaǵdaı jasaý qajet ekenin aıtty. Onyń sózinshe, ınvestor Qazaqstanǵa kelgen sátten bastap vıza rásimdeý, mamandardy elge ákelý jáne ózge de ákimshilik máseleler boıynsha naqty kómek alýy kerek.
— Investor elge kelgende, oǵan ár qadam boıynsha túsindirý jumystary júrgizilip, barlyq rásimnen ótýge kómektesý qajet. Joldaýda ınvestıtsııa tartý mindetiniń «Báıterek» holdıngine júktelýi — durys sheshim. Óıtkeni bul baǵytta jaýapty uıym naqty aıqyndalady. Qazir Qazaqstanǵa qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵan ınvestorlar az emes. Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵy, Astana Hub, ındýstrııalyq parkter men arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar — sheteldik kompanııalar úshin mańyzdy alańdar, — dedi ol.
Depýtat shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý máselesin de kóterdi. Onyń aıtýynsha, kásipkerler úshin túsinikti salyq júıesi men qolaıly ınfraqurylym qalyptastyrý mańyzdy. Al shaǵyn jáne mıkrokásipkerlik sýbektilerin tekserýge úsh jyldyq moratorıı engizý múmkindigi bıznestiń damýyna serpin berýi yqtımal.
— Shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi moratorıı aıaqtalǵannan keıin tekserýler kóbeıe me dep alańdaıdy. Memleket kásipkerlerge qolaıly jaǵdaı jasap, túsinikti ári yńǵaıly salyq júıesin usynýy kerek. Kásipker ashyq jumys istep, salyq tólep, jańa jumys oryndaryn quryp otyrsa, onyń damýyna kedergi keltirmeý qajet. Menińshe, úsh jyl ishinde shaǵyn jáne orta bıznestiń ósýine jaqsy múmkindik bar, — dedi depýtat.
Sonymen qatar ol jańa Salyq kodeksine qatysty kásipkerlerden túsip jatqan ótinishter men usynystardy nazardan tys qaldyrmaý keregin aıtty. Bul máselede depýtattar men Úkimet birlesip jumys istep, bızneske túsinikti ortaq sheshimder qabyldaýy qajet.
Joldaýda kóterilgen taǵy bir mańyzdy másele — bıýdjet qarajatynyń tıimdi jumsalýyn baqylaý. Tilektes Adambekovtiń sózinshe, memlekettik organdardyń jumysy birneshe deńgeıde tekseriledi. Joǵary aýdıtorlyq palata aýdıt júrgizedi, al depýtattar bıýdjet josparlaryn qarap, memlekettik organdardyń esebin tyńdaıdy.
— Biz bıýdjet qarajatynyń qaıda jáne qandaı maqsatqa jumsalǵanyn jyl saıyn tekseremiz. Parlamentte aı saıyn nemese eki-úsh aı saıyn memlekettik organdardyń esepteri tyńdalady. Eń bastysy — bólingen qarajattyń naqty nátıjesin kórý. Halyq úshin qandaı jumys atqarylǵanyn jáne onyń qandaı paıdasy bolǵanyn bilýimiz kerek, — dedi ol.
Depýtat «Halyqtyq qurylys» bastamasynyń da mańyzyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul jobalar iri qalalarmen shektelmeı, óńirlerdiń ınfraqurylymyn damytýǵa da yqpal etýi tıis. Atap aıtqanda, áýejaılar, vokzaldar men ózge de mańyzdy nysandardy jańǵyrtý el ekonomıkasyna oń áser etedi.
Tilektes Adambekovtyń pikirinshe, tsıfrlyq tehnologııalardy damytý, ınvestıtsııa tartý jáne kásipkerlikti qoldaý bir-birimen tyǵyz baılanysty. Bul mindetterdi júzege asyrý úshin ınfraqurylymdy jańǵyrtyp qana qoımaı, energetıkalyq qýatty arttyrý jáne qabyldanǵan sheshimderdiń naqty nátıjesin turaqty baqylaý qajet.
