Qazaqstan taýarlary álemniń 127 eline eksporttalady — Oljas Bektenov

Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Oljas Bektenov eksporttyq kredıtter men ınvestıtsııalardy saqtandyrýshylardyń iri halyqaralyq birlestigi — Bern odaǵynyń plenarlyq otyrysyna qatysty.

Forým alǵash ret Ortalyq Azııa óńirinde ótkizilip otyr. Otyrys jumysyna álemniń 70-ten astam elinen 240-qa jýyq delegat qatysyp jatyr. Olar — jetekshi eksporttyq-kredıttik agenttikterdiń, eksımbankterdiń, halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynyń jáne jahandyq saqtandyrý korporatsııalarynyń basshylary.

Premer-mınıstr Oljas Bektenov atalǵan basqosýdyń strategııalyq mıssııasyn atap ótti. Elimizdiń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn nyǵaıtý Bern odaǵy músheleri qyzmetiniń negizgi baǵyttary — halyqaralyq saýdanyń, kólik-logıstıkalyq áleýettiń jáne eksporttyq múmkindikterdiń damýymen tyǵyz baılanysty.

Oljas Bektenov elimiz Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń kóshbasshylyǵymen saıası jáne ekonomıkalyq jańǵyrtýdyń keshendi baǵdarlamasyn dáıekti túrde júzege asyryp kele jatqanyn atap ótti. Jalpyhalyqtyq referendýmda qabyldanǵan jańa Konstıtýtsııa Ádil jáne Myqty Qazaqstan qurýǵa baǵyttalǵan.

Otyrysqa qatysýshylarǵa Prezıdent qoıǵan mindetterge sáıkes ınvestıtsııalyq, eksporttyq jáne iskerlik áleýetti damytý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly aqparat berildi. Memleket úshin sheteldik áriptestermen senimdi dıalog qurý — syrtqy ekonomıkalyq saıasattyń ajyramas bóligi.

— Memleket basshysy iskerlik ahýaldy jaqsartýǵa únemi erekshe kóńil bólip keledi. Búginde Qazaqstan Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy iri ekonomıka retinde óziniń ulttyq ekonomıkasyn qurylymdyq transformatsııalaýdy jalǵastyryp jatyr. Tikeleı sheteldik ınvestıtsııalar 14,4%-ǵa ósip, $20,5 mlrd boldy, al negizgi kapıtalǵa ınvestıtsııalar 13%-ǵa artyp, $43,5 mlrd rekordtyq kórsetkishke jetti. Qazaqstannyń syrtqy saýda aınalymy 2025 jyly $144 mlrd-qa deıin ósti. Qazaqstandyq ónimdi jetkizý geografııasy men nomenklatýrasy keńeıip keledi. Búginde bizdiń taýarlar álemniń 127 eline eksporttalady, belsendi ónim túrleriniń tizimi 4 myńǵa jaqyndady, — dedi Oljas Bektenov.

2030 jylǵa deıingi Saýda saıasaty tujyrymdamasy aıasynda Qazaqstan shıkizattyq emes eksportty $52 mlrd-qa deıin jetkizýdi maqsat etip otyr. Qazaqstan halyqaralyq erkin saýda kelisimderi jelisin keńeıtýde. Vetnammen, Serbııamen jasalǵan kelisimderge qosymsha BAÁ, Mońǵolııa jáne Indonezııa qosyldy. Bul arhıtektýrada Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty erekshe ról atqarady, munda transkontınentaldy ekonomıkalyq dálizder júıesin jetildirýge, taýar aınalymyn arttyrý jáne elderimizdegi halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa múmkindik beretin iri ınfraqurylymdyq birqatar joba júzege asyrylýda. Sheteldik sapaly adamı kapıtaldy tartý úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý maqsatynda Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha kóshi-qon saıasaty jetildirilýde. Investorlar men joǵary bilikti mamandar úshin «Altyn vıza» arnaıy vızalyq rejımi engizilip jatyr. Basym naryqtarda ornalasqan Qazaqstannyń sheteldik saýda ókilderi jáne Eksporttyq-kredıttik agenttiktiń keńseleri kásiporyndarǵa ishinara qoldaý kórsetýge jáne halyqaralyq bıznestiń suranystaryna jedel den qoıýǵa baǵdarlanǵan.

Tsıfrlyq kún tártibi Qazaqstan ekonomıkasynyń básekege qabilettiligin arttyrýdyń jáne bıznes úshin zamanaýı ınfraqurylym qurýdyń negizgi baǵyttarynyń biri retinde belgilengen.

— El Prezıdenti jasandy ıntellektini damytýǵa jáne Qazaqstandy tolyqqandy tsıfrlyq elge aınaldyrýǵa erekshe kóńil bólip otyr. Qabyldanyp jatqan Digital Qazaqstan jalpyulttyq strategııasy osy sektordy ilgeri damytýǵa baǵyttalǵan, — dep atap ótti Oljas Bektenov.

Munda jasyl jáne ıslamdyq qarjy quraldaryn damytý úshin aǵylshyn quqyǵy ıýrısdıktsııasynda biregeı jaǵdaılar usynatyn mańyzdy ınstıtýt — «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy.

QR Premer-mınıstri delegattardy Qazaqstanda bıznesti damytý, saýda qatynastaryn keńeıtý jáne óńirdegi ınvestıtsııalyq qatysý úshin jasalǵan múmkindikterdi eskere otyryp, belsendi yntymaqtastyqqa shaqyrdy. Eksporttyq-kredıttik agenttik arqyly transshekaralyq mámilelerdi saqtandyrýdyń tıimdi tetikteri qoljetimdi. «Báıterek» holdınginiń jelisi boıynsha Qazaqstanda strategııalyq halyqaralyq ınvestıtsııalyq jobalardy júzege asyrý úshin qarjylandyrý usynylady.

— Biz qarjylandyrý, saqtandyrý jáne kepildendirý quraldaryn birtutas qoldaý júıesine biriktiremiz. Onyń nátıjesinde jańa jumys oryndary ashylady, salyq túsimderi artady jáne sapaly ınvestıtsııalar tartylady. Qazirgi ýaqytta «Báıterek» proaktıvti ınvestıtsııalyq holdıngtiń modeline kóshýde. Úkimetpen birlesip 2032 jylǵa deıin jalpy somasy shamamen $170 mlrd-qa jýyq perspektıvaly jobalar pýly quryldy. Osy aýqymdy strategııany júzege asyrýda Bern odaǵy músheleriniń saqtandyrý jáne birlesken qarjylandyrý quraldaryn usynýdaǵy róli erekshe mańyzdy bola túsýde, —dedi «Báıterek» ulttyq ınvestıtsııalyq holdıngi» AQ basqarma tóraǵasy Rýstam Qaraǵoıshın.

ıÝıchıro Akıta óz sózinde naryqtyń qazirgi úrdisteri men ózgermeli jaǵdaılar aıasyndaǵy damý baǵytyna toqtaldy.

— Uly Jibek joly dáýirinen bastap búgingi kúnge deıin Qazaqstan jahandyq saýda aǵyndarynyń, ınvestıtsııalar men ozyq ıdeıalardyń túıisken jerinde bola otyryp, negizgi baılanystyrýshy býyn mártebesin saqtap keledi. Dál osy jerde biz jańa syn-qaterlerdi saralap otyrǵanymyz — sımvoldyq máni bar jaıt. Búgingi tańda álemdik qaýymdastyq qaıtadan tarıhı toǵysqan tusta tur. Eksporttyq-kredıttik agenttikter neǵurlym strategııalyq jáne tańdaýly tásilge kóshetin ózara is-qımyldyń sapalyq jaǵynan ózgeshe arhıtektýrasy qalyptasýda. Aǵymdaǵy kezdesýler aıasyndaǵy syndarly pikir almasý tıimdi birlesken sheshimder ázirleýge berik negiz qalyptastyratynyna senimdimin, — dedi Bern odaǵynyń prezıdenti ıÝıchıro Akıta.

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Bern odaǵy músheleri usynatyn jıyntyq saqtandyrý kólemi jylyna shamamen $3,7 trln. Bul álemdik transshekaralyq saýda aınalymynyń shamamen 13%-yn qamtıdy.

Bern odaǵynyń plenarlyq otyrysy jahandyq ekonomıkalyq kún tártibi, ınvestıtsııalar men Ortalyq Azııany damytý strategııasy, sondaı-aq qarjylandyrý jáne ınnovatsııalar máselelerine arnalǵan paneldik sessııalar formatynda jalǵasty.

Anyqtama:

Bern odaǵy — eksporttyq kredıtter men ınvestıtsııalardy saqtandyratyn iri uıymdardy biriktiretin jetekshi halyqaralyq kommertsııalyq emes uıym. 1934 jyly Bernde (Shveıtsarııa) qurylǵan odaq búginde Londonda (Ulybrıtanııa) ornalasqan. Uıymnyń qyzmeti álemdik saýdanyń damýyna járdemdesýge, eksporttyq kredıt berý salasynda halyqaralyq standarttardy engizýge, sondaı-aq memleketaralyq deńgeıde saraptamalyq tájirıbe men aqparat almasýǵa arnalǵan alań qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.

Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi — shıkizattyq emes eksportty qoldaý jáne ilgeriletýge mamandanǵan ulttyq damý ınstıtýty. Kompanııa «Báıterek» ulttyq ınvestıtsııalyq holdıngi» AQ qurylymyna kiredi jáne Bern odaǵynyń Praga klýbynyń tolyqqandy múshesi bolyp sanalady.

Aıta ketelik Qazaqstan ekonomıkasy tórt aıda 3,6%-ǵa ósken edi.