Qazaqstan sý qaýipsizdigi salasyndaǵy óńirlik saıasatty nyǵaıtady — zań
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Senattyń jalpy otyrysynda Qazaqstanda ıÝNESKO aıasyndaǵy 2-sanatty ortalyq retinde Ortalyq Azııa óńirlik glıatsıologııa ortalyǵynyń mártebesin qaıta jalǵastyrý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaýǵa qatysty zań maquldandy.
Kelisim Memleket basshysynyń Prezıdent janyndaǵy Ǵylym jáne tehnologııalar jónindegi ulttyq keńestiń 2024 jylǵy 12 sáýirdegi otyrysynda bergen tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda ázirlengen jáne oǵan 2025 jyly 19-shy maýsymda Astana qalasynda qol qoıylǵan.
— Kelisimdi ratıfıkatsııalaý 2012 jyly Qazaqstan men ıÝNESKO arasyndaǵy kelisim negizinde qurylǵan Ortalyq Azııa óńirlik glıatsıologııalyq ortalyǵynyń ıÝNESKO aıasyndaǵy 2-sanatty ortalyq retindegi mártebesin qaıta jańǵyrtýǵa múmkindik beredi. Buǵan deıin bul mártebe 2017 jyly 6 jyl merzimge ratıfıkatsııalanǵan bolatyn. Ortalyq muzdyqtardy, qar jamylǵysyn jáne sý resýrstaryn ǵylymı turǵydan zertteý, klımattyń ózgerýiniń saldaryn baǵalaý men óńir elderi arasynda ǵylymı derektermen almasýdy qamtamasyz etip, ǵylymı-taldamalyq fýnktsııa atqarady. Ortalyqtyń qyzmeti Ortalyq Azııa memleketteri úshin strategııalyq mańyzǵa ıe, sebebi óńirdegi sý resýrstarynyń basym bóligi muzdyqtarmen tikeleı baılanysty. Muzdyqtar vegetatsııalyq kezeńde ózen aǵynynyń 50 paıyzyna deıinin, al taýly-muzdyq basseınderde jyldyq aǵynnyń 80 paıyzynan astamyn qalyptastyrady. Bul resýrstar sýarý, energetıka jáne halyqty sýmen qamtamasyz etý úshin asa mańyzdy, — dedi senator Altynbek Nýhuly.
Atap aıtqanda, ortalyq Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Tájikstan aýmaqtaryndaǵy muzdyqtardy zertteı otyryp, Syrdarııa, Іle jáne Shý–Talas basseınderi boıynsha ǵylymı derekter usynady. Bul derekter memlekettik organdardyń sý saıasatyn ǵylymı negizde josparlaýyna múmkindik beretin bolady. Fýndamentaldy zertteýler nátıjesinde 2400-ge jýyq muzdyq boıynsha 60 jyldan astam úzdiksiz baqylaý derekteri jınaqtalǵan.
— Óńirdegi sý tapshylyǵynyń negizgi sebebi jaýyn-shashynnyń azaıýy emes, sý alýdyń ulǵaıýymen baılanysty ekeni ǵylymı turǵyda dáleldendi. Ortalyqtyń qoldanbaly nátıjeleri Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi, Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi, sondaı-aq «Qazgıdromet» qyzmetinde keńinen paıdalanylady. Sel qaýpi bar muzdyq kólder zerttelip, aldyn alý sharalary josparlanýda. Kelisimdi ratıfıkatsııalaý arqyly Qazaqstan — Ortalyq Azııadaǵy ǵylymı-zertteý haby retindegi mártebesin nyǵaıtady, sý qaýipsizdigi salasyndaǵy ulttyq jáne óńirlik saıasatty ǵylymı derektermen qamtamasyz etedi, jas ǵalymdar men mamandardy daıarlaý úshin halyqaralyq alań qalyptastyrady, ıÝNESKO-men seriktestikti odan ári damytady, sondaı-aq, halyqaralyq ǵylymı standarttardy saqtaýǵa, óńirlik jáne jahandyq ǵylymı baǵdarlamalarǵa qatysýǵa, Qazaqstannyń klımattyq zertteýler salasyndaǵy bedelin arttyrýǵa múmkindik beredi, — dedi depýtat.
Buǵan deıin Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi men Azııa damý banki jańa nysandardyń qurylysy men muzdyqtardyń erýine qarsy kúresti talqylaǵanyn jazǵan edik.