Qazaqstan sáýletindegi brıtandyq qoltańba: «Pıramıdadan» Almatydaǵy mýzeıge deıin
ASTANA. KAZINFORM – Brıtan sáýletshileri Astana men Almatydaǵy birqatar tanymal nysandy jobalaýǵa atsalysqan. Olardyń qatarynda Beıbitshilik jáne kelisim saraıy, «Han Shatyr» jáne Almatyda keıingi jyldary ashylǵan mádenıet nysandary bar. Ulybrıtanııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Sallı Aksvortı Astanada ótip jatqan ARCHICA halyqaralyq sáýlet forýmynda brıtandyq sáýletshilerdiń Qazaqstan qalalarynyń kelbetin qalyptastyrýǵa qosqan úlesi týraly aıtty.
Dıplomattyń aıtýynsha, búginde eki el arasyndaǵy áriptestik aýqymy keńeıip keledi. Búginde bul áriptestik qoǵamdyq keńistikterdi damytý, qalalardy josparlaý jáne turǵyndarǵa jaıly orta qalyptastyrý baǵytynda jalǵasyp keledi.
– Menińshe, Astanaǵa alǵash kelgen árbir adam onyń sáýletine tańǵalady. Munda sáýletshilerge óz qııalyn júzege asyrýǵa tolyq erkindik berilgendeı áserde qalasyń. Astana eldiń damý baǵytyn aıqyn kórsetedi ári sheteldikterdiń Qazaqstan týraly burynnan qalyptasqan túsinigi men stereotıpterin buzady, - dedi Sallı Aksvortı.
Astanadaǵy brıtan sáýletshileriniń qoltańbasy
Elshi elordadaǵy brıtandyq sáýlet óneriniń eń tanymal úlgileriniń biri retinde Pıramıda atalyp ketken Beıbitshilik jáne kelisim saraıyn atady. Ǵımaratty brıtandyq Foster + Partners bıýrosy jobalaǵan. Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń sezi ótedi. Sallı Aksvortıdiń aıtýynsha, Pıramıdanyń sáýleti dıalogtyń, toleranttylyq pen halyqaralyq yntymaqtastyqtyń sımvolyna aınaldy.
– Astanadaǵy Foster + Partners bıýrosynyń taǵy bir belgili jobasy – «Han Shatyr» saýda jáne oıyn-saýyq ortalyǵy. Ǵımarattyń pishini qazaqtyń dástúrli kóshpeli turmysyn eske túsirgenimen, elordanyń zamanaýı kelbetimen úılesip tur. Sondaı-aq, brıtandyq sáýletshiler jobalaǵan nysandardyń qatarynda Qazaqstan Ulttyq bankiniń ǵımaraty da bar. Onyń jobasyn Zaha Hadid Architects ázirledi. Sáýletshiler ǵımarattyń jobasyn jasaǵanda qazaq dalasyndaǵy jartastar men bıik quzdardyń beınesinen shabyt aldy, - dedi elshi.
Sharynnan shabyt alǵan sáýletshiler jáne jańarǵan «Tselınnyı»
Dıplomat bul nysandardyń barlyǵyna ortaq bir erekshelik baryn atap ótti. Sáýletshiler jergilikti tabıǵat pen dástúrdi negizge ala otyryp, olardy zamanaýı úlgide usynǵan.
– Sońǵy jyldary brıtandyq sáýletshiler Almatydaǵy jańa mádenıet nysandaryn salýǵa da belsendi aralasyp júr. Sonyń biri – Almaty Museum of Arts. Mýzeıdi brıtandyq Chapman Taylor sáýlet bıýrosy jobalady. Bul jobada da Qazaqstan tabıǵatynyń erekshelikteri eskerilgen. Ǵımarattyń sáýlettik sheshimine Sharyn shatqaly arqaý boldy, - dedi ol.
Sonymen qosa elshi «Tselınnyı» zamanaýı mádenıet ortalyǵyna da toqtalyp ótti. Onyń aıtýynsha, keńes dáýirinen qalǵan belgili ǵımaratty jańartý jobasymen brıtandyq sáýletshi Asıf Han aınalysqan.
– Qaıta jańǵyrtýdan keıin burynǵy kınoteatrdyń sáýlettik kelbeti ózgerip, tolqyn tárizdi erekshe qasbet paıda boldy. Sáýletshi ǵımarattyń tarıhpen baılanysyn saqtaýǵa tyrysqan. Sonymen birge jobaǵa qazaq dúnıetanymyndaǵy keńistik, aspan men jer arasyndaǵy tepe-teńdik týraly uǵymdardy engizgen, - dedi ol.
Brıtandyq sáýlet kompanııalary Qazaqstandaǵy iri kommertsııalyq nysandardy jobalaýǵa da qatysqan. Solardyń biri – Astanadaǵy Mega Silk Way saýda jáne oıyn-saýyq ortalyǵy. Ony Chapman Taylor bıýrosy jobalaǵan. Sallı Aksvortı mundaı jobalar sáýlet arqyly turǵyndarǵa jaıly orta qalyptastyryp qana qoımaı, bıznestiń damýyna da qolaıly jaǵdaı jasaýǵa bolatynyn kórsetetinin aıtty.
Onyń sózinshe, búginde eki eldiń bul saladaǵy yntymaqtastyǵy jekelegen ǵımarattardy jobalaýmen shektelmeıdi. Qalany josparlaý, landshaft dızaıny, qoǵamdyq keńistikter, jasyl ınfraqurylym jáne turǵyndardyń qajettiligine beıimdelgen orta qalyptastyrý máselelerine kóbirek kóńil bóline bastady. Máselen, brıtandyq LDA Design jáne Gillespies bıýrolary qazaqstandyq seriktesterimen birge qoǵamdyq keńistikterdi damytý jobalaryna qatysyp júr.
«15 mınýttyq qala» qaǵıdasy
Budan bólek, Sallı Aksvortı Qazaqstan qalalarynyń sáýlettik murasyna da toqtaldy. Onyń pikirinshe, Almaty, Qaraǵandy jáne Tarazda keńes kezeńinde qalyptasqan jaqsy qala qurylysy úlgileri saqtalǵan. Elshi sol kezeńdegi yqshamaýdan qaǵıdaty qazirgi «15 mınýttyq qala» tujyrymdamasymen úndesetinin atap ótti. Bul tujyrymdama boıynsha adamǵa kúndelikti qajet negizgi qyzmetter men ınfraqurylym úıinen alys bolmaýǵa tıis.
– Menińshe, ómir súrýge jaıly qala qurý ıdeıasy Qazaqstannyń óz bolmysynda bar. Osy murany birge jańǵyrtyp, aldaǵy ýaqytta onyń zamanǵa saı úlgilerin jasaı alamyz dep úmittenemin, - dedi Sallı Aksvortı.
Sońǵy jyldary Ulybrıtanııa elshiligi eki eldiń sáýletshileri, qala josparlaýshylary, developerleri men qala basshylyǵy arasyndaǵy baılanysty damytýǵa qoldaý kórsetip keledi. Osy maqsatta bıznes-mıssııalar men kásibı tájirıbe almasý sharalary uıymdastyrylyp, qazaqstandyq delegatsııalar Ulybrıtanııaǵa baryp, ondaǵy qalalardy damytý jáne eski aýdandardy jańǵyrtý tájirıbesimen tanysyp júr.
Sallı Aksvortıdiń aıtýynsha, osy aptada Londonnan Astanaǵa 20 brıtandyq kompanııanyń ókilderi kelgen. Elshi muny brıtandyq bıznestiń Qazaqstanmen sáýlet jáne qala qurylysy salasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa qyzyǵýshylyǵy joǵary ekenin kórsetetin belgi dep baǵalady.
– Brıtandyq kompanııalardyń tájirıbesi halyqaralyq deńgeıde moıyndalǵan. Al Qazaqstanda álemdik deńgeıdegi qalalar salýǵa degen jiger, úlken maqsat pen batyldyq bar. Osy eki múmkindik toǵysqanda myqty seriktestik qalyptasady, - dedi elshi.
Qazirgi tańda elordada ARCHICA halyqaralyq sáýlet forýmy Astanada ótip jatyr. Іs-sharaǵa túrli elden sáýletshiler, ýrbanıster, dızaınerler, developerler jáne sala mamandary jınaldy. Forým Astana qalasy ákimdiginiń, Ulybrıtanııa jáne Nıderland úkimetteriniń qoldaýymen uıymdastyryldy.
Aıta keteıik, buǵan deıin klımattyń ózgerýi qalalardy josparlaý men qurylys salasyna jańa talaptar qoıyp otyrǵany týraly jazǵan edik.
