Qazaqstan Respýblıkasy jýrnalısiniń etıkalyq kodeksi - tolyq mátini
ASTANA. 30 qazan. QazAqparat - Búgin Jýrnalıster odaǵy jáne Bas redaktorlar klýby basqarmalarynyń birlesken otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasy jýrnalısiniń etıkalyq kodeksi qabyldandy.
QazAqparat Kodekstiń tolyq mátinin taratady.
QAZAQSTAN RESPÝBLIKASY JÝRNALISІNІŃ ETIKALYQ KODEKSІ
SÓZBASY
- Buqaralyq aqparat quraldarynyń jurtshylyqty obektıvti aqparatpen qamtamasyz etýdegi mańyzdy róli men mıssııasyn sezine otyryp,
- jalpyadamzattyq qundylyqtar men moraldyq-etıkalyq úlgi-qalyptarǵa jaqyndyqty tutastaı bólise otyryp,
- sóz bostandyǵy men oı-pikir bildirý jýrnalıstiń ajyramas quqyǵy, erkin buqaralyq aqparat quraldary qyzmetiniń mindetti sharty ekenin moıyndaı otyryp,
- Adam quqyqtarynyń jalpyǵa ortaq deklaratsııasyn, BUU-nyń Baspasóz bostandyǵynyń búkilálemdik hartııasyn, Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasy men qoldanystaǵy zańnamalaryn basshylyqqa ala otyryp,
Qazaqstan jýrnalısteri Qazaqstannyń jýrnalısteri men buqaralyq aqparat quraldary qyzmetkerleriniń moraldyq-etıkalyq qaǵıdattary men kásibı qyzmetiniń normalaryn qalyptastyratyn Qazaqstan Respýblıkasy jýrnalısiniń Etıkalyq kodeksin (budan ári qaraı - Kodeks) qabyldady.
Kodeks ózindik tártip pen moraldyq-etıkalyq baǵdardyń quraly bolyp tabylady, jurtshylyq tarapynan jýrnalıster men buqaralyq aqparat quraldaryna senim men qurmet kórsetýge qol jetkizýge yqpal etedi.
1. KÁSІBI PARYZ
1.1. Jýrnalıst óziniń qyzmetinde kásibi, sóz ben aqparat bostandyǵy, ishki saıası turaqtylyqty, konfessııaaralyq, etnosaralyq kelisimdi saqtaý, ulttyq aqparattyq qaýipsizdik pen qoǵamdyq adamgershilik ahýal múddesi úshin qyzmet jasaıdy.
1.2. Jýrnalıst qoly qoıylǵan, búrkenshik nemese anonımdi atymen, biraq ruqsaty jáne kelisimi boıynsha taratylǵan kez kelgen habarlamanyń senimdiligi úshin óziniń atymen jáne bedelimen jaýap beredi.
2. ÁLEÝMETTІK JAÝAPKERShІLІK
2.1. Jýrnalıst qoǵamnyń moraldyq jáne etıkalyq qaǵıdattarynyń nyǵaıýyna yqpal etedi.
2.2. Jýrnalıst ózine júktelgen qoǵamdyq jaýapkershilikti sezinedi jáne onyń qyzmeti qoǵamdyq múddege zalal keltirmeýin únemi qadaǵalaıdy.
2.3. Jýrnalıst qoǵamdyq tártiptiń turaqsyzdyǵyn, áleýmettik arazdyqty qozdyrýdy boldyrmas úshin dáleldenbegen aqparattan, asyǵys jáne tekserilmegen aqparatty jarııalaý men taratýdan bas tartady nemese atalǵan aqparattyń tekserilmegen sıpatyn kórsetedi.
3. ADALDYQ JÁNE QASAQANA ІSTEMEÝShІLІK
3.1. Jýrnalıst adaldyq pen qasaqanashyldyq emes qaǵıdattaryn ustanady, kez-kelgen syrttan jasalatyn qysymdy joqqa shyǵarady.
3.2. Jýrnalıst kásibı mindetterin oryndaý barysynda aqparat alýdyń zańdy tásilderin qoldanady, aqparat kózine qysym kórsetpeıdi.
4. SENІMDІLІK JÁNE OBЪEKTIVTІLІK
4.1. Jýrnalıst obektıvtilik, qasaqana emes qadam jasaý qaǵıdattaryn ustanady.
4.2. Jýrnalıst belgili bir máseleler boıynsha pikirlerdiń tolyq aýqymyn qaperge alady jáne ózi senimdiligine kóz jetkizgen aqparatty ǵana jarııalaıdy.
4.3. Senimdilik, tolyqtyq jáne obektıvtilik maqsatynda jýrnalıst aqparattardy túrli kózderden alý úshin barynsha kúsh-jiger jumsaıdy.
4.4. Jýrnalıst óziniń qyzmetinde derekterdi, pikirlerdi, baǵamdardy, boljamdardy, nusqalardy jáne joramaldardy jeke kózqarasy turǵysynan naqty aıyra biledi.
5. DEREKKÓZDER JÁNE QUPIıALYLYQ
5.1. Eger derekkózdiń kinásinen shyndyqty sanaly túrde burmalaýshylyq oryn alǵan nemese ony kórsetý dúrbeleńniń, saıası nemese áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyqtyń bolmasa jalpyulttyq aýqymdaǵy materıaldyq zııannyń aldyn alýdyń jalǵyz tásili bolyp tabylǵan jaǵdaılarda jýrnalıst derek kóziniń aqparatyn ashý nemese qupııalylyǵyn saqtaý týraly sheshimdi óz betinshe qabyldaıdy.
5.2. Jýrnalıst qupııa aqparatty óziniń kásibı qyzmetinde jeke múddesi nemese basqa adamdardyń múddesi úshin paıdalanbaıdy.
6. JEKE ÓMІRDІ, AR-NAMYSTY JÁNE ІSKERLІK QASIETTERDІ QURMETTEÝ
6.1. Jýrnalıst jeke ómirdi, adamdyq ar-namys pen iskerlik qasıetti qurmetteý qaǵıdatyn basshylyqqa alady.
6.2. Jýrnalıst azamat pen zańdy tulǵanyń zańnamalyq turǵyda qarastyrylǵan jaǵdaılardan basqa kezderde qandaı da bir aqparatty usynýdan bas tartý quqyn moıyndaıdy.
6.3. Jýrnalıst aıryqsha kinásizdik qaǵıdatyn ustanady.
7. BÁSEKELESTІK JÁNE YNTYMAQTASTYQ
7.1. Jýrnalıst zııatkerlik menshikti, onyń ishinde óz áriptesteriniń kásibı qyzmetinen týyndaıtyn zııatkerlik menshik quqyn qurmetteıdi.
7.2. Jýrnalıst áriptesteriniń quqyǵyn qurmetteıdi jáne adal básekelestik zańnamalaryn ustanady.
7.3. Jýrnalıster kásibı paryzyn oryndaý kezinde zardap shekken óziniń áriptesterine járdem kórsetedi.
8. QORǴAÝ JÁNE JAÝAPKERShІLІK
8.1. Jýrnalıst zorlyq-zombylyq nemese zorlyq-zombylyq qateri, til tıgizý, materıaldyq nemese moraldyq zardap jaǵdaıynda Qazaqstan zańnamasynda qarastyrylǵan tártip boıynsha sot jáne basqa da barlyq qorǵaný kepildikterin paıdalanady.
8.2. Jýrnalıst Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy zańnamalaryn moıyndaıdy jáne ony buzǵany úshin jaýapkershilikti sezinedi. Degenmen, Kodeks jýrnalısti zańdy jáne jeke tulǵalar tarapynan sot tártibimen qýdalaýǵa negiz bolmaıdy.
8.3. Jýrnalıstiń Kodeks erejelerin buzýy moraldyq jazǵyrýǵa ushyraıdy.
QORYTYNDY EREJELER
Atalǵan Kodeks jýrnalısterdiń - Qazaqstan azamattaryna jáne qatysy bar.
Jýrnalıstiń Kodekske qarym-qatynasy - ar-uıatyna baılanysty. Kodeksti ustanýǵa nemese buzýǵa májbúrleýge jol berilmeıdi.
Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy jáne
Bas redaktorlar klýby basqarmalarynyń
birlesken otyrysynda qabyldandy.
2012 jylǵy 30 qazandaǵy № 1 hattama.
Qazaqstan Respýblıkasy, Astana qalasy
