Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń málimdemesi
ASTANA. Qańtardyń 28-i. QazAqparat - Sońǵy kezderi birqatar qoǵamdyq birlestikter, saıası partııalar jáne buqaralyq aqparat quraldary Qytaı Halyq Respýblıkasyna eksporttaý úshin aýyl sharýashylyq ónimderin ósirýge jerdi usyný taqyrybyna qatysty alypqashpa áńgimeler taratýǵa áreket jasaýda, delingen Bas prokýratýranyń qańtardyń 27-sinde jasaǵan málimdemesinde.
Ondaı málimdemelerdiń mańyzdylyǵyn arttyryp, olarǵa kópshiliktiń nazaryn aýdarý maqsatynda naqty sandarǵa, «anyq aqparat kózderine» jáne shetel baspasózderine silteme jasalyp júr. Atap aıtqanda, keıinnen jergilikti BAQ taratqan frantsýzdyq «Le Monde» gazetiniń Alakól aımaǵyndaǵy qazaq-qytaı birlesken kásipornynyń soıa men bıdaıdy ósirý jónindegi qyzmeti týraly maqalada aıtylady. Maqalada kásiporyn ıeliginde 7000 gektar jer bolǵandyǵy jáne osy aımaqqa 3000 qytaı sharýalary jiberilgendigi týraly aıtylǵan.
Alaıda, 2003 jyldyń ózinde-aq ýákiletti memlekettik organdar mundaı aqparatty joqqa shyǵarǵan bolatyn. Bas prokýratýra 2010 jyly Almaty, Shyǵys Qazaqstan oblystarynda arnaıy tıisti tekserýler júrgizip, olardyń nátıjeleri de frantsýz gazeti materıaldarynyń aqıqatqa saı kelmeıtindigin rastady. Sonymen qatar, ondaı málimdemelerdiń qoldanystaǵy zańnamaǵa jáne naqty jaǵdaıǵa sáıkes kelmeıtindigi jóninde Premer-Mınıstr, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri jáne Bas prokýratýra aıtqan bolatyn.
Osyǵan qaramastan, jekelegen tulǵalar atalǵan másele boıynsha alypsatarlyq pen arandatýshylyq aqparat taratýdy, onyń ishinde jappaı narazylyq sharalaryna shaqyrýdy jalǵastyryp, zańǵa qarsy áreketterdiń jasalynýyn ushqyndatyp otyr.
Qazirgi tańnyń ózinde ondaı áreketterdiń ultaralyq qatynastar jaǵdaıyna jaǵymsyz áser etý faktileri anyqtaldy. Ultaralyq negizdermen daý-janjal shyǵarý áreketteri úshin kináli tulǵalar qylmystyq jaýapkershilikke tartylýda.
Osyǵan oraı, zań buzýshylyqtardyń aldyn alý jáne múmkin zardaptardy boldyrmaý maqsatynda Bas prokýratýra Konstıtýtsııanyń 39-babyna sáıkes ultaralyq tatýlyqty buzatyn kez-kelgen áreket konstıtýtsııalyq emes dep tanylatyndyǵyn qaıtalap túsindiredi.
Negizgi zańnyń 20-babyna saı, memleket qaýipsizdigine nuqsan keltirýdi, áleýmettik jáne ulttyq astamshylyqty, sondaı-aq qatygezdik pen zorlyq-zombylyqqa bas urýdy nasıhattaýǵa nemese úgitteýge jol berilmeıdi.
Konstıtýtsııanyń 5-babymen maqsaty nemese is-áreketi respýblıkanyń konstıtýtsııalyq qurylysyn kúshtep ózgertýge, onyń tutastyǵyn buzýǵa, memleket qaýipsizdigine nuqsan keltirýge, áleýmettik, ulttyq arazdyqty qozdyrýǵa baǵyttalǵan qoǵamdyq birlestikter qurýǵa jáne olardyń qyzmet etýine tyıym salynǵan.
Azamattyq kodekstiń 49-babyna sáıkes zań qujattarynda tyıym salynǵan qyzmetti júzege asyrý, ne qyzmetti zańdardy birneshe ret nemese óreskel buza otyryp júrgizý zańdy tulǵany sot tártibimen taratýǵa negiz bolyp tabylady. «Buqaralyq aqparat quraldary týraly» zańmen jýrnalıstke kelip túsken aqparatty tekserý quqyǵy berile otyryp, shyndyqqa sáıkes kelmeıtin aqparatty taratpaý mindeti júktelgen. Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly Kodekspen buqaralyq aqparat quraldaryna kórineý jalǵan málimetter men materıaldar berý úshin jaýapkershilik belgilengen. Áleýmettik, ulttyq, rýlyq, násildik, dinı arazdyqty nemese alaýyzdyqty qozdyrýǵa, násildik qatystylyǵy belgileri boıynsha olardyń aıryqshalyǵyn, artyqshylyǵyn nemese kemdigin nasıhattaýǵa baǵyttalǵan qasaqana is-áreketter QR Qylmystyq kodeksiniń 164-babymen qarastyrylǵan qylmystyq jaýapkershilikke ákep soǵady.
Beıbit jınalystar, mıtıngiler, sherýler, pıketter jáne demonstratsııalar uıymdastyrý men ótkizý tártibi týraly zańnamany buzý Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly Kodeksiniń 373-babymen ákimshilik jaýapkershilikke, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq Kodeksiniń 334-baby boıynsha qylmystyq jaýapkershilikke de ákep soqtyrýy múmkin.
Osy aıtylǵan máselelerdi eskere kele, Bas prokýratýra buqaralyq aqparat quraldaryn shyndyqqa sáıkes kelmeıtin málimetter men jalaly sózderdi taratý úshin paıdalanýdy qosa alǵanda ultaralyq tatýlyq pen memleketaralyq qatynastarǵa nuqsan keltirýi múmkin kez-kelgen áreketterge jol berilmeıtindigine qoǵamdyq birlestikter men saıası partııalar ókilderiniń jáne ózge de múddeli tulǵalardyń erekshe nazaryn aýdarady.
Joǵaryda atalǵan normalardy buzǵan tulǵalar zań qataldyǵy saqtala otyryp jeke jaýapkershilikke tartylatyn bolady.
