Qazaqstan radıoaktıvti qaldyqtardy basqarýda Shveıtsarııa tájirıbesin qoldanýy múmkin
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan men Shveıtsarııa atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalaný salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtyp jatyr, dep habarlaıdy QR Atom energııasy jónindegi agenttiktiń baspasóz qyzmeti.
2026 jylǵy 20 qazanda Qazaqstan Respýblıkasy Atom energııasy jónindegi agenttiginiń delegatsııasy Shveıtsarııa Konfederatsııasynyń Bern qalasynda birqatar ekijaqty kezdesý ótkizdi. Delegatsııa quramyna Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy men Qazaqstan Respýblıkasynyń Shveıtsarııa Konfederatsııasyndaǵy elshiliginiń ókilderi de kirdi.
Sapar aıasynda Shveıtsarııa Federaldyq energetıka basqarmasynyń dırektory Benýa Revamen (Benoît Revaz) kezdesý ótti. Taraptar atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalaný salasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty damytý perspektıvalaryn, sondaı-aq atom energetıkasyn memlekettik retteý jáne ıadrolyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý máseleleri boıynsha tájirıbe almasýdy talqylady.
Halyqaralyq standarttar men Shveıtsarııanyń ozyq tájirıbesin eskere otyryp, ıadrolyq jáne radıatsııalyq retteýdiń ulttyq júıesin jetildirý máselelerine erekshe nazar aýdaryldy.
Sondaı-aq radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý máselelerine mamandanǵan shveıtsarııalyq NAGRA kompanııasynyń ókilderimen jeke kezdesý ótti. Taraptar Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy men NAGRA arasyndaǵy praktıkalyq yntymaqtastyqty damytý perspektıvalaryn talqylady.
Budan ári yntymaqtastyqty damytýǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy men NAGRA arasynda buryn qol qoıylǵan ózara túsinistik týraly memorandým negiz boldy. Osy memorandým aıasynda radıoaktıvti qaldyqtarmen qaýipsiz jumys isteý salasyndaǵy ózara is-qımyldy damytýǵa baǵyttalǵan yntymaqtastyqtyń jol kartasy ázirlendi.
— Qazaqstan tarapy radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteýdiń zamanaýı ulttyq júıesin qalyptastyrý basym baǵyttardyń biri ekenin atap ótti. Atap aıtqanda, Qazaqstan Respýblıkasynda «Radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy qabyldanyp, kúshine endi. Zań radıoaktıvti qaldyqtardyń túzilýinen bastap olardy jınaý, qaıta óńdeý, saqtaý, tasymaldaý jáne kómýge deıingi kezeńderdi quqyqtyq retteýdiń negizin qalyptastyrady. Osyǵan baılanysty ulttyq jobalardy iske asyrý barysynda Shveıtsarııanyń tájirıbesin zerdeleý jáne halyqaralyq ozyq praktıkalardy qoldaný erekshe mańyzǵa ıe, — delingen habarlamada.
Ótkizilgen kezdesýler Qazaqstan men Shveıtsarııanyń atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalaný, ıadrolyq qaýipsizdik jáne radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý salalaryndaǵy salalyq dıalog pen tájirıbe almasýdy odan ári damytýǵa múddeli ekenin rastady.
Aıta keteıik, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy Kýrchatov qalasynda ornalasqan. Ortalyq ıadrolyq energetıka jáne qaýipsizdik salalarynda ǵylymı-zertteý áleýetine ıe. Ortalyq IVG.1M jáne IGR zertteý reaktorlaryn paıdalanady, sondaı-aq reaktorlar qaýipsizdigi men materıaltaný baǵyttarynda zertteýler júrgizedi.
Shveıtsarııalyq NAGRA kompanııasy radıoaktıvti qaldyqtarmen qaýipsiz jumys isteý, onyń ishinde olardy túpkilikti kómý boıynsha sheshimder ázirleýge mamandanǵan. NAGRA-men yntymaqtastyq radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteýdiń zamanaýı ulttyq júıesin qalyptastyrý turǵysynan Qazaqstan úshin praktıkalyq mańyzǵa ıe.
Buǵan deıin Mańǵystaýdaǵy radıoaktıvti qaldyqtar nysandary baqylaýǵa alynǵanyn jazǵanbyz.
