Qazaqstan meteostansasynyń tarıhy Syr óńirinen bastaý alady
QYZYLORDA. KAZINFORM — Elimizdegi eń alǵashqy meteorologııa stansasy Qyzylorda oblysynyń Qazaly aýdanynda ashylǵanyn bireý bilse, bireý bilmes. Qazaly qalasynda 1848 jyly meteorologııalyq baqylaý uıymdastyrylǵan.
«Qazgıdromet» RMK Qyzylorda oblysy boıynsha fılıaly gıdrometeorologııalyq monıtorıng bóliminiń bastyǵy Indıra Baıjanovanyń aıtýynsha, qazirgi kúni aımaqta 9 meteorologııalyq, 6 avtomatty meteorologııalyq jáne 1 aerologııalyq stansa ornalasqan.
Sonyń ishinde ǵasyrdan astam baqylaý tarıhy bar 3 stansa bar. Olar — Aral, Qazaly jáne Josaly meteostansalary. Qazaly meteostansasynyń jumysynda ár jyldary úzilis bolyp turdy. Tek 1881 jyldan beri toqtaýsyz qyzmet kórsetip keledi.
— Stansa bastapqyda Fort I dep ataldy. Keıin, shamamen 1881 jyly Qazaly dep atala bastady. Ol II sanat baǵdarlamasy boıynsha jumys isteıdi. Tretıakov jaýyn-shashyn ólsheýishi 1953 jyly, al aýyr taqtasy bar flıýger 1958 jyldyń sáýirinde ornatyldy. Alǵashynda Túrkistan áskerı okrýgi áskerı-topografııalyq bóliminiń qaramaǵynda boldy jáne onda áskerı qyzmetshiler qyzmet kórsetti. Alaıda meteoalańnyń ornalasqan jeri týraly málimet saqtalmaǵan, — dedi ol.
1881 jyly stansa qalanyń ońtústik-shyǵys bóligindegi 3 synyptyq qalalyq ýchılışeniń aýlasynda boldy.
1884 jyly qalanyń soltústik-batys shetinde, Syrdarııa ózeninen soltústikke qaraı 340 metr jerde ornalasty. Sońǵy ret 1949 jyldyń 21 mamyrynda shyǵys-ońtústik-shyǵysqa qaraı 1,5 shaqyrym jerge, ıaǵnı qalanyń ońtústik shetine aýystyryldy.
— Qazaly qalasy Syrdarııa shóldi ańǵarynyń jazyq-sazdy shólinde ornalasqan. Teńiz ben shyǵanaqtyń, sondaı-aq úlken atyraýǵa aınalǵan kóptegen tarmaǵy jáne eski arnasy bar úlken Syrdarııa ózeniniń jaqyndyǵy jerasty sýy deńgeıiniń edáýir mólsherde kóterilýine jáne aýytqýyna áser etedi. Kóktemde, sý tasqyny kezinde ózen kóp jaǵdaıda osy mańnyń úlken aýmaǵyn toltyrady. Tómengi aýmaqta sý uzaq ýaqyt boıy toqtap qalady. Bul qaladan batysqa jáne ońtústikke qaraı, ıaǵnı ózen atyraýynyń kóp keńistiginiń batpaqtanýyn týǵyzady. Qazaly qalasynan batysqa qaraı 60-65 shaqyrym jerde Aral teńizi, al ońtústikke qaraı 12 shaqyrym jerde, Syrdarııa ózeniniń oń jaǵalaýyndaǵy oıpatty jazyqta Bozkól shyǵanaǵy ornalasqan. Jerasty sýy 1 metr tereńdikte jatyr, — dedi Indıra Baıjanova.
Elimizdegi eń kóne meteobaqylaý stansasyn 1950 jyly Kasatkın, 1954-1961 jyldar aralyǵynda Moıseev, 1961-1964 jyldary G.S. Shabalın, 1964-1976 jyldardy V.G. Donskov basqardy.
Elimiz táýelsizdik alǵan soń jetekshilik qyzmet 1994-2008 jyldary Quttybaı Tarǵynovtyń, 2008-2011 jyldary Qazıhan Serdalıevtiń qolynda boldy. Al búginde ujymǵa Sáýle Ospanova jetekshilik jasap keledi.
Ujym 2005 jyly úzdik qyzmeti úshin Shveıtsarııanyń Jeneva qalasyndaǵy Dúnıejúzilik meteorologııa uıymynyń Qurmet gramotasymen marapattaldy.
Buǵan deıin Kazinform tilshisi Mańǵystaý oblysynda Kaspıı teńizindegi Qulaly aralynda ornalasqan gıdrometeorologııa stansasynda 29 jyldan beri úzdiksiz qyzmet etip kele jatqan stantsııa bastyǵy Petr Lýpenkovpen suhbattasqan edi.
Aralda jalǵyz turatyn meteorolog suhbatta jumysy men kúndelikti tirshiligi týraly aıtty.