«Báıterek» jobasy: «Soıýz-5/Suńqar» ushyrylymyna sońǵy daıyndyq júrip jatyr
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan-Reseı birlesip iske asyryp jatqan «Báıterek» jobasy aıaqtalý kezeńine jaqyn. Qazirgi ýaqytta starttyq keshende «Soıýz-5/Suńqar» zymyran-tasyǵyshynyń alǵashqy ushyrylýyna daıyndyq aıasynda synaq jalǵasyp jatyr.
Mamandar zymyrannyń barlyq júıesi men starttyq keshen elementteriniń senimdiligin rastaý maqsatynda keńeıtilgen synaq baǵdarlamasyn oryndap jatyr. Bul «Soıýz-5/Suńqar» zymyran-tasyǵyshyn ázirleý kezinde de, starttyq keshen ınfraqurylymyn qurý barysynda da buryn qoldanylmaǵan jańa ınjenerlik jáne tehnologııalyq sheshimderdiń engizilýimen baılanysty.
Qosymsha tekserý barlyq júıeniń shtattyq jáne shtattan tys rejımdegi turaqty jumysyn rastaýǵa, ushý synaqtaryn ótkizýge barynsha daıyndyqty qamtamasyz etýge, sondaı-aq alǵashqy ushyrylymdy qaýipsiz ári sátti júzege asyrý úshin ońtaıly jaǵdaı jasaýǵa múmkindik beredi.
— «Báıterek» — Qazkosmos pen Roskosmos arasyndaǵy birlesken kásiporyn. Qazirgi ýaqytta ushyrylymǵa daıyndyq boıynsha jumystardyń basym bóligi aıaqtaldy. Bul kezeńde tehnologııalyq júıelerdiń ǵana avtonomdy synaqtary júrgizilip jatyr, kelesi kezeńde keshendi túrde avtonomdy synaqtardy júrgizý josparlanǵan.
Zymyrandy paıdalanýǵa 40-tan astam tehnıkalyq jáne tehnologııalyq júıe tartylǵan. Olardyń jekelegen jáne birlesken synaqtary ótkizilip jatyr. Zymyran-tasyǵysh montaj-synaq keshenine jetkizilgen soń júıeler túıistirilip, olardyń ózara úılesimdi jumysy tekseriledi, — dep atap ótti «Báıterek» BK» AQ basqarma tóraǵasy Aıdyn Aıymbetov.
Joba seriktesteri alǵashqy ushyrylym merzimderin túzetý týraly sheshim qabyldady. Bul sheshim tehnıkalyq sıpatta jáne jobanyń uzaq merzimdi senimdiligine, qaýipsizdigine jáne keshendi tabysty paıdalanýǵa baǵyttalǵanyn kórsetedi.
Qazirgi ýaqytta barlyq jumys tehnologııalyq reglamentter men sapa standarttaryn saqtaı otyryp, josparly rejımde júrgizilip jatyr.
— Baıqońyr ǵarysh aılaǵynda «Soıýz-5/Suńqar» zymyranyn qurastyrý jumystary aıaqtaldy. Jerústi ınfraqurylymy men zymyran alǵashqy ushyrylymǵa daıyn. Seriktestermen birge borttyq júıeler men jerústi jabdyqtaryna qosymsha tekserýler júrgizý týraly sheshim qabyldadyq. Bul statıstıka qurastyrý jáne ushyrylymnyń senimdiligi men qaýipsizdigin qosymsha rastaý úshin qajet. Biz ushyrylymdy naqty bir kúnge belgileýdi maqsat etpeımiz. Basty mindet — «Báıterek» kesheninen «Soıýz-5/Suńqar» zymyranynyń alǵashqy synaqtyq ushyrylymyn sátti ótkizý, — dedi «Roskosmos» bas dırektorynyń zymyran jobalary jónindegi orynbasary Dmıtrıı Baranov.
Ushyrylymǵa daıyndyqqa zymyran-ǵarysh tehnologııalary salasynda tájirıbesi bar mamandar men óndiristik komandalar tartylǵan. Barlyq qyzmetkerler jańa tehnıkamen jumys isteý úshin oqýdan jáne tájirıbelik taǵylymdamadan ótti, starttyq keshenge qyzmet kórsetýge barlyǵy daıyn.
Montaj-synaq keshenindegi avtonomdy synaqtar aıaqtalǵan soń zymyran transporttyq-ornatqysh agregatqa tıep-ornatylyp, starttyq keshenge jetkiziledi, onda tik ornatylady. Sodan keıin sońǵy tekserýler ótkizilip, olardyń qorytyndysy boıynsha alǵashqy ushyrylym kúni anyqtalyp, kelisiletin bolady.
«Báıterek» BK» AQ — 2005 jyly Baıqońyr ǵarysh aılaǵynda «Báıterek» ǵaryshtyq zymyran keshenin iske asyrý úshin qurylǵan Qazaqstan-Reseı birlesken kásiporny. Kompanııa jańa býyn zymyran-tasyǵyshtaryn ushyrýǵa arnalǵan jerústi ınfraqurylymyn qurýǵa, damytýǵa jáne paıdalanýǵa jaýapty.
«Soıýz-5/Suńqar» — Samaradaǵy «Progress» ortalyǵy ázirlegen zymyran-tasyǵysh. Ol avtomatty ǵarysh apparattaryn ártúrli jerdiń mańyndaǵy orbıtalarǵa, sonyń ishinde údetkish bloktardy qoldana otyryp ushyrýǵa arnalǵan. Bul — satylary tizbekteı ornalasqan eki satyly zymyran. Onda ushý barysynda dáleldengen senimdi tehnıkalyq sheshimder qoldanylǵan, sondaı-aq ekologııalyq taza zymyran otyny komponentterin paıdalaný arqyly joǵary ekologııalyq qaýipsizdikke ıe.
Zymyrannyń artyqshylyǵy — ushyrý qunynyń tómendigi jáne paıdaly júktemeni joǵary dáldikpen orbıtaǵa shyǵarý múmkindigi. Starttyq keshenniń ereksheligi — daıyndyq pen ushyrý operatsııalarynyń avtomattandyrylǵan rejımde júzege asyrylýy. Bul zymyrannyń start alańynda bolý ýaqytyn qysqartyp, belgilengen ýaqytqa saı ushyrylýyna múmkindik beredi.
2025 jyldyń qarasha aıynyń basynda zymyran-tasyǵysh keshendi synaqtar júrgizý úshin «Báıterek» starttyq keshenindegi montaj-synaq korpýsyna jetkizildi. Synaqtar zymyrannyń jerústi ınfraqurylymymen ózara árekettesýin, basqarý, janarmaı quıý, qyzmet kórsetý jáne qaýipsizdik júıelerin tekserýdi qamtıdy.
Joba Reseımen birlesip júzege asyrylyp otyr.
Aıta ketelik Baıqońyr ushý aldyndaǵy synaqtyń nátıjesin kútip otyrǵany týraly jazǵan edik.