Qazaqstan men Reseı saýdasy rekordtyq deńgeıge jetti – Mınıstrdiń Máskeýge sapary qalaı ótti
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstri Ermek Kósherbaev RF Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrovtyń shaqyrýymen Máskeýge resmı saparmen bardy. Qos tarap Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń memlekettik sapary aıasynda barlyq saladaǵy yntymaqtastyqty bir pysyqtady. Bul sapar eki eldiń dostyǵy men odaqtastyǵyn nyǵaıtyp, ekonomıkalyq, mádenı jáne gýmanıtarlyq salalardaǵy birlesken jobalardy keńeıtýge tyń serpin berdi.
Mınıstrdiń alǵashqy resmı sapary
Ermek Kósherbaev 2020-2023 jyldary Qazaqstannyń Reseıdegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi bolǵan edi. Al búgin ony jańa laýazymda áýejaıda RF Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Mıhaıl Galýzın, Qazaqstandaǵy RF elshisi Alekseı Borodavkın jáne RF Syrtqy ister mınıstrliginiń Bas konsýldyq basqarmasy dırektorynyń orynbasary Aleksandr Prýsov qarsy aldy.
– Búgingi kezdesý – taǵaıyndaýdan keıingi alǵashqy resmı saparym jáne ol bizdiń memleketter arasyndaǵy joǵary deńgeıli ózara senimdi jáne ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa baǵyttalǵan ortaq umtylysymyzdy rastaıdy. Onyń dál búgin ótýi de tegin emes, osydan 33 jyl buryn, 1992 jyldyń 22 qazanynda Qazaqstan men Reseı arasynda dıplomatııalyq qatynastar ornaǵan edi. Bul Qazaqstan táýelsizdiginiń alǵashqy jyldarynan bastap qalyptasqan tatý kórshilik, senim men kópqyrly ózara is-qımyl saıasatynyń sabaqtastyǵyn aıqyndaıtyn sımvoldyq sát, – dedi Ermek Kósherbaev keńeıtilgen otyrys qorytyndysy boıynsha brıfıngide.
Óz kezeginde RF Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrov bul sapardyń kóp nárse ańǵartatynyn, Reseı men Qazaqstan arasyndaǵy áriptestiktiń, odaqtastyq pen ıntegratsııalyq yntymaqtastyqtyń basymdyǵyn aıqyn kórsetetinin atap ótti.
– Ermek Bedelbaıuly Kósherbaev qazirgi Reseıdi jaqsy biledi, ol Máskeýde Qazaqstan Respýblıkasynyń Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi retinde qyzmet atqardy. Biz árdaıym onyń odaqtastyq qatynastardy damytýǵa qosqan jeke úlesi úshin joǵary baǵalaıtynbyz. Onyń jetekshiligimen Qazaqstannyń syrtqy saıası qyzmeti Reseı men Qazaqstannyń jan-jaqty yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý men ári qaraı damytýǵa zor úles qosýdy jalǵastyratynyna esh kúmán joq, – dedi Sergeı Lavrov.
Mınıstrdiń bul sapary eki el úshin mańyzdy datalarǵa, mereıtoılarǵa, quttyqtaýlarǵa toly boldy. Bıyl Qazaqstan men Reseı Ekinshi dúnıejúzilik soǵystaǵy jeńistiń 80 jyldyǵyn, Memlekettik shekara týraly sharttyń 20 jyldyǵyn jáne Baıqońyr ǵarysh aılaǵynyń 70 jyldyǵyn atap ótedi. 22 qazanda Qazaqstan men Reseıdiń dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatqanyna 33 jyl toldy.
Reseılik mınıstr Sergeı Lavrov 25 qazan – Qazaqstannyń Respýblıka kúnimen, Ermek Kósherbaevty jańa taǵaıyndaýymen quttyqtady. Tipti qazaqstandyq delegatsııamen kezdesý ákimshilik ǵımaratta emes, Reseı Syrtqy ister mınıstrliginiń Saltanatty qabyldaý úıinde ótti.
Sonymen birge, qazaqstandyq mınıstr Qyzyl alańdaǵy Aleksandr saıabaǵynda belgisiz sarbaz qabirine gúl shoǵyn qoıdy.
Prezıdentter dıplomatııasy tutas yntymaqtastyqqa serpin beredi
Mınıstrler kelissózinde bıyl 12 qarashada ótetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Reseı Federatsııasyna memlekettik saparyna daıyndyq máselelerine erekshe nazar aýdaryldy. Sergeı Lavrov bul kezdesýge tolyqqandy daıyndyq júrip jatqanyn, onyń shyn máninde halyqaralyq aýqymdaǵy oqıǵaǵa aınalatynyn jetkizdi.
– Osydan bir jyl buryn, 2024 jylǵy qarashada Prezıdent Pýtın memlekettik saparmen Astanada boldy. Aradaǵy 12 aıda bizdiń kóshbasshylarymyz birneshe ret jeke kezdesti. Bıyldyń ózinde joǵary deńgeıde tórt kezdesý ótti. Aı saıyn, tipti odan da jıi telefon arqyly sóılesip turady. Kóshbasshylar dıplomatııasy tutas orys-qazaq yntymaqtastyǵyna qajetti qarqyn beredi jáne búgin biz Ermek Bedelbaıulymen seriktestiktiń qazirgi jaǵdaıy men bolashaǵyn talqyladyq. Bizdiń elder arasynda yntymaqtastyqtan tys qalǵan eshbir sala joq, – dedi RF Syrtqy ister mınıstri.
Qazaqstan men Reseıdi strategııalyq áriptestik pen odaqtastyq qatynastar baılanystyrady, olar kópjyldyq dostyq pen ózara túsinistik dástúrlerine negizdelgen.
– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev pen Prezıdent Vladımır Pýtın arasyndaǵy senimdi baılanystar ekijaqty qatynastardy damytýda mańyzdy ról atqarady. Joǵary deńgeıdegi turaqty dıalog elderimiz arasyndaǵy tutas yntymaqtastyqqa qarqyn men baǵyt berip, ortaq bastamalardy júıeli túrde ilgeriletýge múmkindik jasaıdy. Memleketter basshylarynyń jetekshiligimen ózara is-qımyldyń syndarly ári pragmatıkalyq úlgisi qalyptasty. Búginde ol saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq áriptestikti, kólik pen logıstıkany, energetıkany, ónerkásiptik kooperatsııany jáne mádenı-gýmanıtarlyq salany túgel qamtıdy, – dedi Ermek Kósherbaev.
Eki el mınıstrleri óńirlik jáne halyqaralyq kún tártibinde turǵan ózekti máseleler boıynsha jan-jaqty pikir almasty. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq, Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymy, TMD, ShYU, BUU sııaqty kópjaqty qurylymdardaǵy ózara is-qımylǵa oń baǵa berdi.
Saýda kólemi rekordtyq deńgeıge jetti
Taraptar óńiraralyq jáne shekara mańy baılanystaryn nyǵaıtý, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq ózara is-qımyldy keńeıtý, ónerkásip, energetıka, kólik pen logıstıka, aýyl sharýashylyǵy salalaryndaǵy birlesken jobalardy egjeı-tegjeıli qarastyrdy. Bul baǵyttar turaqty óndiristik baılanystardy qalyptastyrýǵa jáne azyq-túlik pen energetıkalyq turaqtylyqty nyǵaıtýǵa múmkindik beretini atalyp ótti.
Qazaqstan men Reseıdiń taýar aınalymy sońǵy jyldary rekordtyq kórsetkishterge jetken. Sondaı-aq, ótken jyly Reseı Qazaqstan ekonomıkasyna 4 mlrd dollar kóleminde ınvestıtsııa salyp, eń iri ınvestor atandy.
– Reseı Qazaqstan úshin jetekshi saýda jáne ınvestıtsııalyq seriktes bolyp qala beredi. 2024 jyly ózara taýar aınalymy 28 mlrd dollardan asyp, jańa rekordtyq kórsetkishke jetti. Bıyl da bul kórsetkish kem bolmaıdy dep oılaımyn. Endi ekijaqty saýdany 30 mlrd dollarǵa deıin jetkizý jóninde bıik mindet qoıyldy. Bul úshin baılanystardy jandandyryp, barlyq tosqaýyldy joıýymyz qajet, – dedi Ermek Kósherbaev.
Aıta keteıik, 2024 jyly Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy taýar aınalymy $28 mlrd-qa jetip, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 3%-ǵa ulǵaıǵan edi.
Qazaqstannyń syrtqy saýda aınalymyndaǵy Reseıdiń úlesi 20%-ǵa jetip, 2023 jylǵy kórsetkishten 19% asyp tústi. Bul rette Reseıdiń Qazaqstan ımportyndaǵy úlesi 28%-dan 31%-ǵa deıin ósti.
Al bıyl Qazaqstan men Reseıdiń birlesken bastamalar portfelinde 171 joba bar, olardyń jalpy somasy 53 mlrd dollardan asady. Bul kórsetkish 2019 jyly qol qoıylǵan Ónerkásiptik yntymaqtastyqtyń jol kartasynda belgilengen bastapqy josparlardan alty ese kóp.
Oraldaǵy óńiraralyq forým jumysshy mamandyqtarǵa arnalady
Sonymen birge, syrtqy saıası vedomstvo basshylary 12 qarashada Qazaqstannyń Oral qalasynda ótetin Qazaqstan men Reseıdiń 21-shi óńiraralyq yntymaqtastyq forýmy týraly oń pikirler aıtty. Qos memleket ónerkásip, kólik jáne energetıka salalarynda birlesken jobalardy belsendi túrde damytyp keledi. Ári eki eldiń aımaqtary men isker toptary arasyndaǵy kooperatsııalyq baılanystar kúsheıip, taqyryptyq forýmdar jıi uıymdastyryla bastaǵan.
Buryn bul forýmdar negizinen Qazaqstan men Reseıdiń shekaralas oblystarynyń forýmdary retinde ótse, qazir bul óńiraralyq yntymaqtastyqtyń bir formasy bolyp qalyptasty.
– Oralda ótetin óńiraralyq forým «Jumysshy mamandyqtary – ekonomıka ósiminiń draıveri» taqyrybyna arnalady. Qazaqstanda 2025 jyl – Jumysshy mamandyqtar jyly dep jarııalandy. Biz bul taqyrypty belsendi túrde ilgeriletip kelemiz. Biz úshin, ásirese jastar arasynda eńbek mamandyqtaryna qyzyǵýshylyq týdyrý óte mańyzdy, óıtkeni qazir dıplom alý úshin ǵana oqyp, óz mamandyǵy boıynsha jumys istemeıtinder jıi kezdesedi. Bul úrdis kóptegen elderge tán jáne basqa memleketterde de eńbek mamandyqtaryna úlken mán berilip jatqanyn kórip otyrmyz, – dedi E. Kósherbaev.
Onyń aıtýynsha, elektrıkter, santehnıkter, aǵash sheberleri sııaqty mamandar barlyq ýaqytta qajet bolady. Zaýyttar da robottandyrylǵanyna qaramastan, jumysshylarǵa muqtaj, tipti ondaǵy jumysshylardyń deńgeıi ınjenerlerdiń deńgeıine sáıkes keledi.
AES, Kaspıı, Baıqońyr
Reseı Qazaqstannyń jetekshi saýda seriktesteriniń qatarynda jáne Qazaqstan ekonomıkasyna iri ınvestor sanalady. Bul rette jylý jáne gıdroenergetıkadaǵy birlesken jobalar arqyly energetıkalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge kóp kóńil bólinip otyr.
– Biz reseılik «Rosatom» memlekettik korporatsııasyn respýblıkadaǵy birinshi atom elektr stantsııasyn salý jónindegi halyqaralyq konsortsıýmnyń kóshbasshysy etip tańdaǵanyn quptadyq. Men áriptesime osy saladaǵy barlyq mindettemelerimizdi ádil oryndaýǵa daıyn ekenimizdi rastadym. Óz merziminde jáne tolyǵymen, – dedi S. Lavrov.
Reseılik SІM basshysy qazir beıindi vedomstvolar jelisi boıynsha tehnıkalyq jáne qarjylyq parametrlerdi, sondaı-aq zań turǵysynan pysyqtaý júrgizilip jatqanyn aıtty.
Sonymen birge, Qazaqstan men Reseı jetinshi Kaspıı sammıtin 2026 jylǵy 12 tamyzda Iran astanasy Tegeranda ótkizý bastamasyn qoldady. Mınıstrler Kaspıı teńizindegi birlesken jumysqa suranystyń artyp kele jatqanyn atap ótti. Kaspıı mańyndaǵy bes memleket teńizge qatysty máselelerdi sheshýde aıryqsha quzyretke ıe, óńirdegi ornyqty damý, ondaǵy beıbitshilik pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin jaýapty degen pikirge toqtaldy.
Budan bólek, Sergeı Lavrov «Báıterek» jobasy aıaqtalý satysyna jaqyn ekenin habarlady. Bul joba Qazaqstanda ulttyq ǵarysh baǵdarlamasyn qurýǵa yqpal etetinin, perspektıvaly zymyran tasýshy «Soıýz 5»-ti birlesip ushyrý josparlanyp otyrǵanyn jetkizdi.
Qazaqstan men Reseı birlesken mektepter ashady
Bilim salasynda eki eldiń ýnıversıtetteri arasyndaǵy yntymaqtastyq belsendi túrde damyp keledi. Máselen, Reseıde bilim alyp júrgen sheteldik stýdentterdiń basym bóligi, ıaǵnı 60 myńǵa jýyǵy – qazaqstandyqtar. Elimizde de 60-tan astam joǵary oqý orny Reseıdiń bilim berý mekemelerimen áriptestik baılanys ornatqan.
– Biz mádenı-gýmanıtarlyq baılanystarǵa joǵary baǵa berdik. Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy reseılik oqý oryndarynyń fılıaldar jelisin damytýdy jáne bıyl bastalǵan qazaqstandyq fılıaldyń da ashylý protsesin talqyladyq. Máselen, qyrkúıek aıynda Omby qalasynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń fılıaly esigin aıqara ashty. Sonymen birge, Qazaqstan men Reseı aýmaqtarynda birlesken mektepter qurý baǵytynda jumys júrgizilip jatyr, – dedi Sergeı Lavrov.
Óz kezeginde qazaqstandyq mınıstr Ombydaǵy QazUÝ fılıalyn ashýǵa qoldaý kórsetip, barlyq jaǵdaı jasalǵanyna alǵys aıtyp, onda tıisti granttar bólý múmkindigi qarastyrylyp jatqanyn atap ótti.
– Reseı men Qazaqstan ýnıversıtetteri rektorlarynyń forýmy sııaqty is-sharalar pikir almasýǵa, tájirıbe jınaýǵa jáne jańa kelisimder jasaýǵa yqpal etedi. Bul saladaǵy yntymaqtastyqta ásirese eki elde joǵary oqý oryndarynyń zertteý baǵyttaryna úlken mán beriledi, óıtkeni bul ǵylym men bilimniń eki el ekonomıkasyna qosatyn úlesin nyǵaıtýǵa septigin tıgizedi, – dedi E. Kósherbaev.
Kelissózder qorytyndysynda mınıstrler Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy qatynastardy senim, seriktestik jáne tatý kórshilik rýhynda turaqty damytýǵa degen ortaq umtylysyn taǵy da rastady.
Aıta keteıik, keshe Sergeı Lavrov Qazaqstan Prezıdentiniń Reseıge memlekettik sapary halyqaralyq aýqymdaǵy oqıǵa degen edi.